Politico: Το “deal” εκατομμυρίων του Τραμπ για τα πυρηνικά απόβλητα

Ένα φιλόδοξο και πολιτικά ευαίσθητο σχέδιο για την αποθήκευση και την επεξεργασία των πυρηνικών αποβλήτων προωθεί η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, επιχειρώντας να λύσει έναν γόρδιο δεσμό που παραμένει άλυτος στις Ηνωμένες Πολιτείες επί σχεδόν τέσσερις δεκαετίες.

Σύμφωνα με έγγραφο που εξασφάλισε το POLITICO, ο Λευκός Οίκος πιέζει το Κογκρέσο να τροποποιήσει την ομοσπονδιακή νομοθεσία, ώστε το υπουργείο Ενέργειας να μπορεί να συνεργάζεται με πολιτείες που είναι πρόθυμες να φιλοξενήσουν χρησιμοποιημένα πυρηνικά καύσιμα και άλλα ραδιενεργά απόβλητα.

Το κείμενο, το οποίο περιγράφεται ως πλαίσιο «νομοθετικών αρχών», έχει διανεμηθεί σε στελέχη του Κογκρέσου και εκπροσώπους της πυρηνικής βιομηχανίας. Εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι η κυβέρνηση αναζητά διαρκώς τρόπους για την ανάπτυξη του αμερικανικού τομέα πυρηνικής ενέργειας.

Το τέλος της αποκλειστικής λύσης της Γιούκα Μάουντεν

Κεντρικός στόχος είναι να πάψει η Γιούκα Μάουντεν, στην πολιτεία της Νεβάδα, να αποτελεί τη μοναδική τοποθεσία την οποία προβλέπει ο νόμος για τη μόνιμη αποθήκευση αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας.

Η περιοχή επιλέχθηκε από το Κογκρέσο το 1987 και εγκρίθηκε επίσημα ως χώρος δημιουργίας ομοσπονδιακής αποθήκης 15 χρόνια αργότερα. Το έργο, όμως, «πάγωσε» το 2012, όταν διακόπηκε η χρηματοδότησή του μετά τις έντονες αντιδράσεις πολιτικών, κατοίκων και φυλετικών κοινοτήτων της Νεβάδα.

Παρά την ουσιαστική εγκατάλειψή του, το Γιούκα Μάουντεν εξακολουθεί να αποτελεί τη μοναδική νόμιμη επιλογή για τη μόνιμη διάθεση των πυρηνικών αποβλήτων. Το Κογκρέσο δεν κατάφερε έκτοτε να συμφωνήσει σε μια εναλλακτική λύση που θα μπορούσε να εξασφαλίσει διακομματική στήριξη.

Η κυβέρνηση Τραμπ θέλει πλέον να επιτρέψει στο υπουργείο Ενέργειας να επιλέξει μία ή περισσότερες εγκαταστάσεις σε «πρόθυμες πολιτείες», εγκαταλείποντας τη λογική της επιβολής ενός μοναδικού χώρου αποθήκευσης.

Πυρηνικές «πανεπιστημιουπόλεις» με εργοστάσια και data centers

Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία συγκροτημάτων που θα καλύπτουν ολόκληρο τον κύκλο ζωής του πυρηνικού καυσίμου. Στις εγκαταστάσεις αυτές θα μπορούν να πραγματοποιούνται η μετατροπή και ο εμπλουτισμός ουρανίου, η κατασκευή πυρηνικού καυσίμου, η ανακύκλωση και η επανεπεξεργασία χρησιμοποιημένων καυσίμων, αλλά και η τελική διαχείριση των αποβλήτων.

Στους ίδιους χώρους θα μπορούσαν να κατασκευαστούν προηγμένοι πυρηνικοί αντιδραστήρες, βιομηχανικές μονάδες και ενεργοβόρα κέντρα δεδομένων. Το υπουργείο Ενέργειας είχε απευθύνει από τον Ιανουάριο πρόσκληση προς τις πολιτείες, παρουσιάζοντας τα συγκροτήματα ως ευκαιρία για την προσέλκυση μεγάλων επενδύσεων και τη δημιουργία θέσεων εργασίας.

Η λογική του Λευκού Οίκου είναι να προσφέρει οικονομικά και ενεργειακά ανταλλάγματα στις πολιτείες που θα δεχθούν να αναλάβουν ένα μέρος του προβλήματος των πυρηνικών αποβλήτων. Η φιλοξενία εγκαταστάσεων αποθήκευσης και επανεπεξεργασίας θα μπορούσε να συνοδεύεται από νέους αντιδραστήρες, εργοστάσια, υποδομές τεχνολογίας και data centers.

Το σχέδιο επιτρέπει επίσης στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση να δημιουργήσει εγκαταστάσεις προσωρινής αποθήκευσης, ώστε τα χρησιμοποιημένα καύσιμα να μπορούν αργότερα να οδηγηθούν προς επανεπεξεργασία.

Αλλαγές στην ταξινόμηση των αποβλήτων και νέο τέλος

Ο Λευκός Οίκος εισηγείται αλλαγές και στον τρόπο με τον οποίο η Ρυθμιστική Επιτροπή Πυρηνικής Ενέργειας ταξινομεί τα απόβλητα. Η αναθεώρηση του συστήματος θα μπορούσε να προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στις πολιτείες ως προς τη διαχείριση διαφορετικών κατηγοριών ραδιενεργού υλικού.

Παράλληλα, η κυβέρνηση θέλει να επαναφέρει το τέλος που κατέβαλλαν οι εταιρείες παραγωγής πυρηνικής ενέργειας για τη χρηματοδότηση της τελικής αποθήκευσης των αποβλήτων. Η είσπραξη του τέλους είχε διακοπεί έπειτα από δικαστική απόφαση, καθώς το κράτος συνέχιζε να συγκεντρώνει χρήματα χωρίς να έχει δημιουργήσει λειτουργική ομοσπονδιακή αποθήκη.

Παράγοντες της πυρηνικής βιομηχανίας επισημαίνουν ότι χωρίς νομοθετική αλλαγή το νέο μοντέλο δεν μπορεί να εφαρμοστεί. Ο ισχύων νόμος συνδέει τη χρηματοδότηση και τη μόνιμη διάθεση των αποβλήτων αποκλειστικά με το σχέδιο της Γιούκα Μάουντεν.

Περισσότεροι από 95.000 τόνοι αποβλήτων

Περισσότεροι από 95.000 μετρικοί τόνοι χρησιμοποιημένων πυρηνικών καυσίμων έχουν συσσωρευτεί σε δεκάδες εγκαταστάσεις στις ΗΠΑ. Τα απόβλητα παραμένουν αποθηκευμένα σε ενεργούς ή παροπλισμένους πυρηνικούς σταθμούς, καθώς δεν υπάρχει κεντρικός χώρος για τη μόνιμη διάθεσή τους.

Οι αντιδραστήρες που κατασκευάστηκαν πριν από δεκαετίες εξακολουθούν να παράγουν περίπου το ένα πέμπτο της ηλεκτρικής ενέργειας των ΗΠΑ. Κάθε χρόνο, όμως, προστίθενται νέες ποσότητες χρησιμοποιημένων καυσίμων στις προσωρινές εγκαταστάσεις. Το απόθεμα βρίσκεται σε περίπου 73 σημεία, μέσα σε δεξαμενές νερού και ειδικά ξηρά δοχεία φύλαξης.

Το πρόβλημα γίνεται πιεστικότερο, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει να τετραπλασιάσει την παραγωγή πυρηνικής ενέργειας μέσα στα επόμενα 25 χρόνια. Η αυξανόμενη ζήτηση ηλεκτρικού ρεύματος από την τεχνητή νοημοσύνη και τα data centers βρίσκεται στον πυρήνα της ενεργειακής στρατηγικής του.

Ενδιαφέρον από 28 πολιτείες

Ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ έχει αναφέρει ότι 28 πολιτείες ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση της κυβέρνησης για τα νέα πυρηνικά συγκροτήματα. Η Γιούτα και το Τενεσί κατέθεσαν προτάσεις που περιλαμβάνουν δυνατότητες αποθήκευσης αποβλήτων και επανεπεξεργασίας καυσίμων.

Το υπουργείο Ενέργειας αναμένεται να ανακοινώσει τις πρώτες επιλογές αργότερα μέσα στο καλοκαίρι. «Το πρόβλημα μεγαλώνει και δεν πρόκειται να εξαφανιστεί αν απλώς το αγνοήσουμε», είχε δηλώσει ο Κρις Ράιτ ενώπιον του Κογκρέσου. «Εάν θέλουμε να έχουμε πυρηνικό μέλλον, πρέπει να το λύσουμε».

Η επανεπεξεργασία δεν εξαλείφει την ανάγκη αποθήκευσης

Η υποστήριξη για την επανεπεξεργασία χρησιμοποιημένων πυρηνικών καυσίμων έχει ενισχυθεί και στα δύο κόμματα. Οι ΗΠΑ είχαν επιβάλει το 1977, επί προεδρίας Τζίμι Κάρτερ, απαγόρευση της επανεπεξεργασίας, λόγω ανησυχιών για τη διάδοση υλικών που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στην κατασκευή πυρηνικών όπλων. Η πολιτική αυτή ανατράπηκε λίγα χρόνια αργότερα από τον Ρόναλντ Ρίγκαν.

Ειδικοί προειδοποιούν, ωστόσο, ότι η ανακύκλωση του πυρηνικού καυσίμου δεν εξαφανίζει τα απόβλητα. Ακόμη και μετά την επανεπεξεργασία παραμένουν εξαιρετικά ραδιενεργά υπολείμματα, τα οποία χρειάζονται ασφαλή και μακροχρόνια αποθήκευση.

Το σχέδιο που αποκαλύπτει το POLITICO επιχειρεί να συνδέσει για πρώτη φορά τόσο άμεσα την επίλυση του προβλήματος με ένα πακέτο μεγάλων επενδύσεων. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν τα οικονομικά ανταλλάγματα θα πείσουν τις πολιτείες και τις τοπικές κοινωνίες να δεχθούν εγκαταστάσεις που μέχρι σήμερα προκαλούσαν ισχυρές πολιτικές και κοινωνικές αντιδράσεις.