Οικονομική ασφυξία στον αγώνα κατά του HIV: Πώς η μείωση των κονδυλίων απειλεί να φέρει πίσω την επιδημία

Ένα σοβαρό πισωγύρισμα στη μάχη κατά της πανδημίας του HIV αντιμετωπίζει η διεθνής κοινότητα, καθώς η απότομη συρρίκνωση της παγκόσμιας χρηματοδότησης απειλεί να ανατρέψει κατακτήσεις δεκαετιών.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Σύμφωνα με τη νέα, αποκαλυπτική έκθεση του UNAIDS —του εξειδικευμένου οργανισμού του ΟΗΕ για το AIDS— η διεθνής βοήθεια κατέγραψε ετήσια πτώση που άγγιξε το 18%, φέρνοντας το συνολικό ποσό στα 7,3 δισεκατομμύρια δολάρια. Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο χρηματοδότησης που έχει καταγραφεί τις τελευταίες δύο δεκαετίες. 

Η ρίζα αυτής της απότομης κάμψης βρίσκεται κατά κύριο λόγο στις πολιτικές αλλαγές στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες καλύπτουν παραδοσιακά το 75% των διεθνών πόρων για την αντιμετώπιση της νόσου. Η προσωρινή αναστολή της χρηματοδότησης που επιβλήθηκε από τη διοίκηση του Ντόναλντ Τραμπ τον Ιανουάριο του 2025 αποκαταστάθηκε εν μέρει λίγες ημέρες αργότερα για τις βασικές θεραπείες, άφησε όμως εκτεθειμένες και αποδυναμωμένες τις περισσότερες δράσεις πρόληψης.

Μια εύθραυστη ισορροπία που κινδυνεύει να σπάσει

Η έκθεση των 60 σελίδων, η οποία δημοσιοποιήθηκε στο πλαίσιο του Διεθνούς Συνεδρίου για το AIDS στη Βραζιλία, περιγράφει μια εικόνα έντονης αβεβαιότητας. Η διεθνής κοινότητα διανύει μια περίοδο πολιτικών και οικονομικών ανακατατάξεων, η οποία θέτει σε άμεσο κίνδυνο την ιστορική μείωση των νέων λοιμώξεων και των θανάτων από AIDS —οι οποίοι είχαν υποχωρήσει στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων 30 ετών.

Χωρίς άμεση επαναφορά της παγκόσμιας αλληλεγγύης και ουσιαστική αντιμετώπιση των ανισοτήτων στην πρόσβαση στην υγεία, η σημερινή ευάλωτη κατάσταση μπορεί να οδηγήσει σε νέα έξαρση του ιού. Παράλληλα, ο παγκόσμιος στόχος για την πλήρη εξάλειψη του AIDS έως το 2030 τίθεται πλέον σοβαρά εκτός τροχιάς, καθώς οι περικοπές πόρων συνδυάζονται με παράλληλεςγειονομικές προκλήσεις, όπως οι εξάρσεις του ιού Έμπολα. Μέσα στο περασμένο έτος, καταγράφηκαν περίπου 1,2 εκατομμύρια νέες λοιμώξεις HIV παγκοσμίως.

Το βάρος στις εθνικές οικονομίες και οι επιπτώσεις στην πρόληψη

Αν και ορισμένες χώρες κατάφεραν να αυξήσουν τις εγχώριες δαπάνες τους για να καλύψουν το κενό —συγκρατώντας τη συνολική μείωση των διαθέσιμων πόρων στο 6%— η δυνατότητα αυτή δεν ήταν καθολική.

Οι ισχυρότεροι τριγμοί καταγράφονται στην υποσαχάρια Αφρική, μια περιοχή που συγκεντρώνει σχεδόν το μισό των νέων λοιμώξεων παγκοσμίως. Στοιχεία από χώρες όπως το Καμερούν, η Νιγηρία και η Ζάμπια αποκαλύπτουν μείωση που ξεπερνά το 50% στον αριθμό των ατόμων που λαμβάνουν προληπτική αγωγή PrEP (προφύλαξη πριν από την έκθεση).

Η διακοπή της ροής των κονδυλίων δεν έπληξε μόνο την πρόληψη και τις διαγνωστικές εξετάσεις, αλλά στέρησε πόρους και από τις κοινοτικές δομές. Πρόκειται για τις εξειδικευμένες υπηρεσίες που λειτουργούν στην πρώτη γραμμή και αποτελούν τη γέφυρα επικοινωνίας με τις πλέον ευάλωτες και ευαίσθητες ομάδες του πληθυσμού.