Συνταγματική Αναθεώρηση: Ακτινογραφία των άρθρων της ψηφοφορίας-Τι θα γίνει με το “16” για ιδιωτικά Πανεπιστήμια

Ολοκληρώνεται σήμερα Δευτέρα 27/7 η πρώτη φάση της Συνταγματικής Αναθεώρησης με την πρώτη ψηφοφορία επί των προτάσεων της ΝΔ για 33 άρθρα και τις οποίες αναμένεται να ψηφίσουν μόνο οι βουλευτές της ΝΔ, ενδεχομένως και ορισμένοι εκ των ανεξάρτητων βουλευτών, οι οποίοι “φλερτάρουν” με το ενδεχόμενο προσχώρησής τους στα ψηφοδέλτια της ΝΔ. Η δεύτερη και τελική φάση όσο αφορά το έργο της παρούσας-“προτείνουσας” Βουλής θα διεξαχθεί με τη δεύτερη ψηφοφορία, πιθανότατα στις 27 Αυγούστου, ένα μήνα ακριβώς μετά τη πρώτη ψηφοφορία, όπως ορίζει το Σύνταγμα και ο Κανονισμός της Βουλής.

Ανδρέας Μαραθιάς

Όπως έχουμε αναφέρει επανειλημμένα, γεγονός που επιβεβαιώθηκε και κατά τη αντιπαράθεση κυβέρνησης – αντιπολίτευσης με τις ομιλίες των πολιτικών  αρχηγών  την Παρασκευή 24/7, σύσσωμη η αντιπολίτευση δεν θα δώσει ψήφο συναίνεσης προκειμένου η επόμενη-“αναθεωρητική” Βουλή να εγκρίνει το περιεχομενο των αλλαγών με αυξημένη πλειοψηφία 180 βουλευτών και να μην επαναληφθεί αυτό που συνέβη με το άρθρο για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας στη αναθεώρηση του 2019, όταν ο ΣΥΡΙΖΑ πρότεινε την αλλαγή του στο πλαίσιο της “προτείνουσας” Βουλής με αυξημένη πλειοψηφία, ωστόσο η ΝΔ διαμόρφωσε στο τέλος το περιεχόμενο του ως πλειοψηφία μετά τις εκλογές του 2023 στο πλαίσιο της “αναθεωρητικής” Βουλή, με λιγότερες από 180 ψήφους.

Η στάση της αντιπολίτευσης προκάλεσε την αντίδραση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, καθώς την χαρακτήρισε “αντιθεσμική” και ένδειξη “πολιτικής ανεπάρκειας” με τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ και αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Νίκο Ανδρουλάκη, να ξεκαθαρίζει τη στάση του κόμματος λέγοντας: 

 “Είχαμε ξεκαθαρίσει από την αρχή ότι δεν πρόκειται να δώσουμε πλειοψηφία 180 βουλευτών από την πρώτη Βουλή. Αυτό δεν είναι ένα μικρό κομματικό παιχνίδι. Είναι μία θεσμική στάση. Γιατί; Διότι, αν σήμερα, στην προτείνουσα, ένα άρθρο λάβει 180, θα αναθεωρηθεί μετά με 151. Άρα, η επόμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ακόμη και με 151, μπορεί να γράψει το άρθρο όπως θέλει, χωρίς ευρύτερες συναινέσεις”. 

Και πρότεινε “Για να αποδείξουμε, λοιπόν, την ειλικρίνειά μας, βάλαμε μία προτεραιότητα. Η προτεραιότητα ήταν η αναθεώρηση του άρθρου 110. Αν αναθεωρηθεί το άρθρο 110, όσες ψήφους και αν πάρει ένα άρθρο στην πρώτη Βουλή, χρειάζεται 180 και στη δεύτερη. Άρα, η επόμενη πλειοψηφία θα αναγκαστεί να συναινέσει και στο περιεχόμενο του άρθρου” δεσμευόμενος μάλιστα ότι θα την ψήφισει εδώ και τώρα εάν τη φέρι προς αναθεώρηση το κυβερνών κόμμα.

Πάντως ειδικά για το άρθρο 16, του οποίου η αναθεώρηση με βάση την πρόταση της ΝΔ στοχεύει στη συνταγματική κατοχύρωση της λειτουργίας ιδιωτικών ΑΕΙ, φαίνεται ότι μέσα από τη στάση τόσο του ΠΑΣΟΚ, όσο και της ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα να διαμορφώνονται προϋποθέσεις συναίνεσης με αυξημένη πλειοψηφία από την επόμενη Βουλή, αναλόγως βέβαια και του εκλογικού αποτελέσματος. 

Αντιθέτως για το άρθρο 86, περί ευθύνης Υπουργών, δεν φαίνεται στο ορίζοντα σενάριο συναίνεσης, καθώς η ΝΔ  διατηρεί στη Βουλή την απόφαση παραπομπής μέλους της κυβέρνησης, ενώ η αντιπολίτευση προτείνει την πλήρη απεμπλοκή της Βουλής στην όλη διαδικασία. 

Υπενθυμίζεται ότι η διαδικασία αναθεώρησης δεν ήταν ανέφελη για τη ΝΔ, αφού ο πρωθυπουργός αναγκάστηκε να αποσύρει την πρόταση περί ασυμβίβαστου μεταξύ υπουργού και βουλευτής, λόγων των έντονων αντιδράσεων στην ΚΟ του κόμματος, ενώ επιφυλάξεις διατυπώνονται και την εξαετή θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας, αλλά και την άρση μονιμότητας στο Δημόσιο. 

Οι προτάσεις της ΝΔ που θα τεθούν στη ονομαστική ψηφοφορία, με τους 297 βουλευτές να μπορούν να ψηφίσουν “ναι”, “όχι” ή “παρών” είναι:

Άρθρο 5 ή άρθρο 5Α ή νέο άρθρο 5Β

– Η τεχνητή νοημοσύνη οφείλει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την ευημερία της κοινωνίας ώστε να μετριάζονται οι κίνδυνοι και να αξιοποιούνται τα πλεονεκτήματα που προσφέρει.

Άρθρα 14, 15

– Διεύρυνση της προστασίας της ελευθερίας της έκφρασης σε σύγχρονα μέσα ενημέρωσης και αφαίρεση λεπτομερειακών διατυπώσεων που δεν ταιριάζουν στο Σύνταγμα.
– Προστασία του δημοσιογράφου και έναντι του εργοδότη του.

Άρθρο 16

– Κρατική μέριμνα για την προστασία και την προαγωγή της ελληνικής γλώσσας.
– Προστασία της ελληνικής σημαίας ως συμβόλου του ελληνικού έθνους.
– Δυνατότητα παροχής ανώτατης εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης που μπορεί να έχουν δημόσιο ή ιδιωτικό χαρακτήρα με πλήρη αυτοδιοίκηση, υπό την εποπτεία του Κράτους και υπό τον όρο διασφάλισης υψηλού επιπέδου των παρεχομένων σπουδών.

Άρθρο 17

– Προστασία όχι μόνο της ιδιοκτησίας, αλλά της περιουσίας.
– Αποζημίωση για περιορισμό χρήσης χωρίς απαλλοτρίωση
– Δυνατότητα μεταφοράς συντελεστή δόμησης (δυναμική πολεοδομία).
– Αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτηρίων για κοινωνικούς σκοπούς.

Άρθρο 21

– Κρατική μέριμνα για προσιτή στέγη.
– Λήψη υπόψη διαγενεακής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης κατά τον σχεδιασμό των δημοσίων πολιτικών.

Άρθρο 24

– Λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής, την αποτελεσματική διαχείριση των υδάτινων πόρων, την ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την κατοχύρωση του περιβαλλοντικού ισοζυγίου σε κάθε κρατική παρέμβαση και την προστασία των ζώων.

Άρθρο 29

– Τα κόμματα λαμβάνουν υπ΄όψιν αρχές δημοκρατικής λειτουργίας.
– Νόμος ορίζει τις προϋποθέσεις ίδρυσης και λειτουργίας πολιτικού κόμματος.
– Το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο του άρθρου 100 ελέγχει τη συνδρομή των προϋποθέσεων συμμετοχής του πολιτικού κόμματος στις εκλογές.

Άρθρο 30 παρ. 1, 5

– Μια εξαετής θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Άρθρο 41 παρ. 2, 5

– Κατάργηση διάλυσης της Βουλής για εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας.
– Διάλυση με πρόταση της Κυβέρνησης και απόφαση της Βουλής για ανανέωση της λαϊκής εντολής (αυτοδιάλυση Βουλής).

Άρθρο 44 παρ. 2

– Εισαγωγή κανόνων καλής διενέργειας των δημοψηφισμάτων: Το ερώτημα πρέπει να διατυπώνεται με τρόπο εύληπτο και κατανοητό για τους πολίτες. Μεταξύ της προκήρυξης και της διενέργειας του δημοψηφίσματος πρέπει να μεσολαβεί επαρκής χρόνος τουλάχιστον είκοσι ημερών.

Άρθρο 47 παρ. 3, 4

– Κατάργηση της δυνατότητας παροχής αμνηστίας για πολιτικά εγκλήματα.

Άρθρο 51 παρ. 4

– Δυνατότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος με επιστολική ψήφο και για τους εκλογείς που βρίσκονται εντός της Επικράτειας.

Άρθρο 54 παρ. 1, 3

– Το εκλογικό σύστημα θα πρέπει να διασφαλίζει εύλογη αναλογικότητα και κυβερνησιμότητα της χώρας.
– Με νόμο μπορεί να προβλέπεται ότι η επικράτεια διαιρείται σε ελάσσονες και μείζονες περιφέρειες.

Άρθρα 56, 57:

– Μεταφορά στον νόμο του λεπτομερειακού καταλόγου κωλυμάτων και ασυμβιβάστων. Καθιέρωση γενικών αρχών στο Σύνταγμα και εξουσιοδότηση νόμου για εφαρμογή από μεθεπόμενες εκλογές ή αμέσως με πλειοψηφία δύο τρίτων.

Άρθρο 60

– Θωράκιση θεσμικού ρόλου του βουλευτή κατά την άσκηση της νομοθετικής και ελεγκτικής του αρμοδιότητας και κατά την επικοινωνία με την εκλογική του περιφέρεια, σύμφωνα με το Σύνταγμα και τον Κανονισμό της Βουλής και αντίστοιχη υποχρέωση των μελών της Κυβέρνησης να ανταποκρίνονται στον κοινοβουλευτικό έλεγχο.

Άρθρο 73 παρ. 1

– Συνταγματική κατοχύρωση αρχών καλής νομοθέτησης: Επαρκούς προνομοθετικής διαβούλευσης, αξιολόγησης της εφαρμογής του νόμου και μέτρων κωδικοποίησης της νομοθεσίας.

Άρθρο 77 παρ. 3

– Δυνατότητα παραπομπής ζητημάτων αντισυνταγματικότητας του νόμου μετά την ψήφιση και πριν από τη δημοσίευσή του από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον Πρωθυπουργό ή τη Βουλή στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο.
– Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί να παραπέμπει έως ένα ψηφισμένο νομοσχέδιο ανά βουλευτική σύνοδο. Για την παραπομπή από τη Βουλή απαιτείται η κατάθεση αιτήματος της απόλυτης πλειοψηφίας του όλου αριθμού των βουλευτών.
– Τα ψηφισμένα νομοσχέδια των άρθρων 51 και 54 παραπέμπονται υποχρεωτικά στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο πριν από τη δημοσίευσή τους.
– Έως την έκδοση της απόφασης του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου κωλύεται η δημοσίευση του νόμου.

Άρθρο 78 παρ. 2, 6

– Φόρος ή οποιοδήποτε άλλο οικονομικό βάρος δεν μπορεί να επιβληθεί με νόμο αναδρομικής ισχύος.
– Μπορεί να παρέχονται κίνητρα για σταθερό φορολογικό καθεστώς σε στρατηγικές για την εθνική οικονομία ιδιωτικές επενδύσεις.

Άρθρο 79

– Ο προϋπολογισμός οφείλει να διασφαλίζει τη βιώσιμη δημοσιονομική λειτουργία.
– Υποχρέωση κατάθεσης και δημοσιότητας ετήσιου απολογισμού εκ μέρους φορέων που χρηματοδοτούνται, άμεσα ή έμμεσα, από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Άρθρο 82

– Eτήσια έγκριση Ενιαίου Σχεδίου Κυβερνητικής Πολιτικής του επόμενου έτους, το οποίο δημοσιοποιείται και συζητείται σε ειδική συνεδρίαση της Ολομέλειας της Βουλής.

Άρθρο 86

– Διενέργεια ανάκρισης, προανάκρισης ή προκαταρκτικής εξέτασης από Εισαγγελέα Εφετών και πρόταση άσκησης δίωξης από ανώτατο δικαστικό όργανο.
– Κατάργηση της διαβίβασης των οποιωνδήποτε στοιχείων «αμελλητί» στη Βουλής, καθώς και της αρμοδιότητας της Βουλής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης.
– Άσκηση δίωξης για ποινικά αδικήματα που τέλεσαν μέλη της Κυβέρνησης ή Υφυπουργοί κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, με απόφαση της Βουλής, με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, με ονομαστική ψηφοφορία.

Άρθρο 89

– Επιτρέπεται η ανάθεση ειδικών διοικητικών καθηκόντων σε δικαστικούς λειτουργούς με απόφαση της Βουλής, όπως ορίζει ο νόμος.
– Δεν επιτρέπεται η συμμετοχή τους με οποιαδήποτε ιδιότητα στην Κυβέρνηση ή η τοποθέτησή τους σε ανεξάρτητες αρχές για τρία τουλάχιστον χρόνια από την αφυπηρέτησή τους.

Άρθρο 90 παρ. 5

– Προαγωγές στις θέσεις των ανωτάτων δικαστών από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, χωρίς κυβερνητική παρέμβαση, από κατάλογο τριών δικαστών για κάθε θέση που προτείνονται από τις οικείες ολομέλειες.

Άρθρο 97

– Κατάργηση της ειδικής πρόβλεψης ως προς την εκδίκαση των πολιτικών εγκλημάτων από μικτά ορκωτά δικαστήρια.

Άρθρο 99

– Κατάργηση του Δικαστηρίου Αγωγών Κακοδικίας και ανάθεση των σχετικών αρμοδιοτήτων στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο.

Άρθρο 100

– Πρόβλεψη της αρμοδιότητας του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου για τον προληπτικό έλεγχο συνταγματικότητας για ψηφισμένο νομοσχέδιο κατά το άρθρο 77 παρ. 3.
– Απόφαση περί συνταγματικότητας ψηφισμένου νομοσχεδίου δεσμεύει όλα τα δικαστήρια κατά τον έλεγχο συνταγματικότητας.
– Συγκρότηση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου από τους Προέδρους του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Αρείου Πάγου και του Ελεγκτικού Συνεδρίου, από δύο συμβούλους της Επικρατείας και δύο αρεοπαγίτες, που ορίζονται ως μέλη με κλήρωση κάθε τρία χρόνια και από δύο τακτικούς καθηγητές νομικών μαθημάτων των νομικών σχολών των πανεπιστημίων της Χώρας, που ορίζονται ως μέλη με κλήρωση κάθε τρία χρόνια. Στο Δικαστήριο προεδρεύει ο αρχαιότερος από τους Προέδρους του Συμβουλίου της Επικρατείας και του Αρείου Πάγου.

Άρθρο 101 παρ. 3, 5

– Κατάργηση τεκμηρίου αρμοδιότητας υπέρ αποκεντρωμένων διοικήσεων.
– Η εφαρμογή του αποκεντρωτικού συστήματος μπορεί να γίνει με ύπαρξη αποκεντρωμένης κρατικής δομής και/ή με ύπαρξη αποκεντρωμένων υπηρεσιών των υπουργείων και των λοιπών φορέων του δημοσίου τομέα.
– Κρατική μέριμνα για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα και την ανάπτυξη της ελληνικής περιφέρειας, ώστε να εξασφαλίζεται ίση πρόσβαση σε δημόσια αγαθά σε όλη την επικράτεια.
– Αρχές της χρηστής διοίκησης, της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της αξιοκρατίας. Συνταγματική κατοχύρωση Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.

Άρθρο 101A

– Επιλογή Προέδρων και Μελών ανεξαρτήτων αρχών από κοινοβουλευτική επιτροπή από κατάλογο τριών υποψηφίων που προτείνονται από Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων μετά από δημόσια πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος. Στο Συμβούλιο συμμετέχουν ex officio ο Διοικητής της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, ο Πρόεδρος του Ανωτάτου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, ο Πρόεδρος του συλλογικού οργάνου των δημοσίων πανεπιστημίων της χώρας και ο επικεφαλής του συλλογικού οργάνου που εκπροσωπεί τους ΟΤΑ α’ ή β’ βαθμού.

Άρθρο 102

– Νόμος καθορίζει τους βαθμούς τοπικής αυτοδιοίκησης οι οποίοι είναι έως δύο (2).
– Με αποφάσεις των αρμοδίων οργάνων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης μπορούν να επιβάλλονται τοπικοί ή ειδικοί φόροι ή βάρη οποιασδήποτε φύσης (φορολογική αποκέντρωση)
– Οι προϋπολογισμοί των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης καταρτίζονται μετά από επαρκή δημόσια διαβούλευση με τους κατοίκους των οικείων περιοχών και οφείλουν να διασφαλίζουν τη δημοσιονομική ισορροπία.
– Οι πειθαρχικές ποινές αργίας/έκπτωσης στα αιρετά όργανα των ΟΤΑ επιβάλλονται με απόφαση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου.

Άρθρο 103

– Υποχρέωση αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων, με βάση τις αρχές της αμεροληψίας, της ουδετερότητας, της επαγγελματικής ικανότητας και της αποδοτικότητας, με δυνατότητα συμμετοχής και του Ανωτάτου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού.
– Η αξιολόγηση γίνεται αμφίδρομα, ήτοι και από τους υφισταμένους προς τους προϊσταμένους τους.
– Νόμος ορίζει τη διαδικασία της αξιολόγησης, τα κριτήρια, τις επιβραβεύσεις πέραν του βασικού μισθού που συνδέονται με τα προσόντα και την απόδοση και τις συνέπειες που αυτή μπορεί να επιφέρει, συμπεριλαμβανομένης της οριστικής παύσης, ύστερα από απόφαση του υπηρεσιακού συμβουλίου.

Άρθρο 118

– Μεταβατική διάταξη ως προς την εφαρμογή των αναθεωρημένων παραγράφων 1 και 5 του άρθρου 30 ως προς τον ήδη υπηρετούντα Πρόεδρο της Δημοκρατίας.