Ταμείο Ανάκαμψης: Πού κατευθύνθηκαν τα 36 δισ.–Οι σημαντικότερες επενδύσεις

Το πρόγραμμα «Ελλάδα 2.0» ολοκληρώνεται αφήνοντας πίσω του έργα υποδομών και επενδύσεις σε υγεία, παιδεία, ενέργεια, ψηφιακό κράτος και επιχειρηματικότητα, όπως τονίζει η κυβερνητική παράταξη. Ωστόσο, επανειλημμένες είναι οι αντιδράσεις από κόμματα της αντιπολίτευσης – κοινοβουλευτικά και εξωκοινοβουλευτικά – πως οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης κατασπαταλήθηκαν, χωρίς ουσιαστικό όφελος ή για έργα βιτρίνας, που δεν θα μπορέσουν να έχουν συνέχεια.

Το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, που ενεργοποιήθηκε το 2021 ως η ευρωπαϊκή απάντηση στις οικονομικές συνέπειες της πανδημίας, σύμφωνα με το Πρώτο Θέμα, εισέρχεται πλέον στην τελική του φάση. Το πρόγραμμα ολοκληρώνεται στις 31 Αυγούστου 2026, ενώ οι τελευταίες εκταμιεύσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένονται έως τα μέσα Οκτωβρίου. Παρότι η χρηματοδότηση ολοκληρώνεται, πολλά από τα έργα που εγκρίθηκαν, αναμένεται να συνεχιστούν μέχρι το 2029.

Το πρόγραμμα «Ελλάδα 2.0» είχε συνολικό προϋπολογισμό 35,95 δισ. ευρώ. Από αυτά, 18,22 δισ. ευρώ αφορούν επιχορηγήσεις και 17,73 δισ. ευρώ χαμηλότοκα δάνεια προς τον ιδιωτικό τομέα.

Οι βασικοί τομείς που χρηματοδοτήθηκαν

Κυβερνητικοί παράγοντες τονίζουν, πως οι πόροι του Ταμείου κατευθύνθηκαν σε περισσότερες από 60 δράσεις και μεταρρυθμίσεις, με στόχο τον εκσυγχρονισμό του κράτους και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας.

Υγεία

•            Ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση νοσοκομείων και Κέντρων Υγείας.

•            Προμήθεια ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού.

•            Ψηφιοποίηση των υπηρεσιών υγείας.

•            Αναβάθμιση ΕΚΑΒ και ασθενοφόρων.

•            Προγράμματα προληπτικών εξετάσεων και δημόσιας υγείας.

Παιδεία

•            Ανακαίνιση και εκσυγχρονισμός σχολικών μονάδων.

•            Ψηφιακός εξοπλισμός για μαθητές και εκπαιδευτικούς.

•            Αναβάθμιση πανεπιστημιακών υποδομών.

•            Προγράμματα κατάρτισης και επανακατάρτισης εργαζομένων.

•            Ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων.

Ψηφιακό κράτος

•            Επέκταση των υπηρεσιών του Gov.gr.

•            Ψηφιοποίηση δημοσίων αρχείων.

•            Νέα πληροφοριακά συστήματα για υπουργεία και δημόσιους φορείς.

•            Ψηφιακή Δικαιοσύνη.

•            Ψηφιακές υπηρεσίες για πολίτες και επιχειρήσεις.

Υποδομές και μεταφορές

•            Οδικά έργα.

•            Σιδηροδρομικές υποδομές.

•            Αντιπλημμυρικά έργα.

•            Αρδευτικά έργα.

•            Αναβαθμίσεις λιμανιών και υποδομών μεταφορών.

Ενέργεια και περιβάλλον

•            Ηλεκτρικές διασυνδέσεις.

•            Ενεργειακή αναβάθμιση δημοσίων και ιδιωτικών κτιρίων.

•            Προγράμματα «Εξοικονομώ».

•            Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

•            Υποδομές αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας.

•            Έργα πολιτικής προστασίας και διαχείρισης φυσικών καταστροφών.

Κατοικία και κοινωνική πολιτική

•            Πρόγραμμα «Σπίτι μου».

•            Κοινωνική κατοικία.

•            Ανακαινίσεις ακινήτων.

•            Στήριξη νέων ζευγαριών.

•            Προγράμματα απασχόλησης.

Επιχειρηματικότητα

•            Χαμηλότοκα δάνεια για επενδύσεις.

•            Ψηφιακός μετασχηματισμός επιχειρήσεων.

•            Πράσινες επενδύσεις.

•            Καινοτομία και έρευνα.

•            Εξαγωγικός προσανατολισμός.

•            Βιομηχανικός εκσυγχρονισμός.

Οι μεγαλύτεροι αποδέκτες χρηματοδότησης

Σημαντικό μέρος των πόρων διοχετεύθηκε μέσω του δανειακού σκέλους του Ταμείου, χρηματοδοτώντας επενδυτικά σχέδια μεγάλων αλλά και μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Παράλληλα, μεγάλα δημόσια έργα υλοποιήθηκαν από κατασκευαστικούς ομίλους, ενεργειακές εταιρείες, παρόχους τηλεπικοινωνιών και επιχειρήσεις πληροφορικής.

Οι επιχειρήσεις που έλαβαν τα υψηλότερα ποσά δραστηριοποιούνται κυρίως στους κλάδους:

•            Ενέργειας.

•            Κατασκευών.

•            Υποδομών.

•            Τηλεπικοινωνιών.

•            Βιομηχανίας.

•            Τουρισμού.

•            Εφοδιαστικής αλυσίδας

•            Πληροφορικής.

•            Φαρμακοβιομηχανίας.

•            Αγροδιατροφής.

Πολιτική αντιπαράθεση μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης

Η διαχείριση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης αποτέλεσε επανειλημμένα αντικείμενο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης και συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Τα κόμματα της αντιπολίτευσης τονίζουν πως πακτωλός χρημάτων κατασπαταλήθηκε και σημαντικό μέρος των δανείων κατευθύνθηκε κυρίως σε μεγάλες επιχειρήσεις μέσω του τραπεζικού συστήματος, αφήνοντας περιορισμένη πρόσβαση στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας υποστηρίζει ότι το σύνολο των διαθέσιμων πόρων αξιοποιήθηκε για να καλυφθούν διαχρονικά επενδυτικά κενά, να επιταχυνθεί ο ψηφιακός και πράσινος μετασχηματισμός της χώρας και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για υψηλότερη αναπτυξιακή δυναμική τα επόμενα χρόνια.

Επίσης, υποστηρίζει πως έχει ήδη ανακοινωθεί ότι η χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων θα συνεχιστεί και μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας και νέων χρηματοδοτικών εργαλείων, αξιοποιώντας πρόσθετους τραπεζικούς πόρους για τη στήριξη των επενδύσεων.