Έκθεση Κομισιόν για Κράτος Δικαίου: Πρόοδος της Ελλάδας – Θετικά βήματα σε Δικαιοσύνη, ΜΜΕ και κοινωνία των πολιτών

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Κομισιόν) δημοσιοποίησε την Έκθεση για το Κράτος Δικαίου 2026, στην οποία καταγράφει ότι η Ελλάδα σημείωσε πρόοδο σε τομείς όπως η προστασία των δημοσιογράφων και ο θεσμοθετημένος διάλογος με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν αδυναμίες στην καταπολέμηση της διαφθοράς και στη ρύθμιση του lobbying.

Σύμφωνα με την έκθεση, η χώρα κατέγραψε ουσιαστική πρόοδο στις δύο από τις τέσσερις συστάσεις που είχαν διατυπωθεί στην προηγούμενη αξιολόγηση, ενώ στις υπόλοιπες δύο η πρόοδος χαρακτηρίζεται περιορισμένη. Παράλληλα, η Επιτροπή διατυπώνει τέσσερις νέες συστάσεις, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση του Κράτους Δικαίου στην Ελλάδα.

Η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα για την ενίσχυση της ασφάλειας των δημοσιογράφων, ιδιαίτερα μέσω της προώθησης μέτρων κατά των καταχρηστικών αγωγών (SLAPP). Επισημαίνει, ωστόσο, ότι η σχετική νομοθεσία βρίσκεται ακόμη στο τελικό στάδιο επεξεργασίας και καλεί την Ελλάδα να ολοκληρώσει τις μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Θετικός απολογισμός για τον διάλογο με την κοινωνία των πολιτών

Θετική αξιολόγηση λαμβάνει και η προσπάθεια θεσμοθέτησης διαλόγου με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και η απλούστευση των διαδικασιών εγγραφής τους. Παρ’ όλα αυτά, η Επιτροπή επισημαίνει ότι απαιτείται πιο σταθερός και διαρκής διάλογος, ενώ το ισχύον πλαίσιο εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από κατακερματισμό.

Στον τομέα της διαφθοράς, η έκθεση αναγνωρίζει τις μεταρρυθμίσεις που έχουν υλοποιηθεί, όπως η ολοκλήρωση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης κατά της Διαφθοράς, η δημιουργία του νομικού πλαισίου για το ψηφιακό μητρώο υποθέσεων διαφθοράς και η λειτουργία του συστήματος e-Πόθεν.

Ωστόσο, η Κομισιόν επισημαίνει ότι ο αριθμός των διώξεων και τελεσίδικων δικαστικών αποφάσεων, ιδιαίτερα σε υποθέσεις υψηλού επιπέδου, παραμένει χαμηλός, ζητώντας περαιτέρω ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των αρμόδιων αρχών.

Η Επιτροπή διαπιστώνει επίσης περιορισμένη πρόοδο στη ρύθμιση του lobbying, καθώς δεν έχουν προχωρήσει οι απαραίτητες νομοθετικές αλλαγές για τη διεύρυνση του ορισμού του λομπίστα. Παράλληλα, σημειώνει ότι ο αριθμός των εγγεγραμμένων λομπιστών παραμένει ιδιαίτερα χαμηλός και καλεί την Ελλάδα να βελτιώσει το σχετικό θεσμικό πλαίσιο.

Δικαιοσύνη και θεσμικές μεταρρυθμίσεις

Στον τομέα της Δικαιοσύνης, η έκθεση αναγνωρίζει πρόοδο στην ψηφιοποίηση των δικαστηρίων, στην εφαρμογή του ηλεκτρονικού φακέλου δικογραφίας, στις προσλήψεις δικαστικών λειτουργών και στις επενδύσεις στις δικαστικές υποδομές μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης.

Παρά τις θετικές εξελίξεις, η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι καθυστερήσεις στην απονομή της Δικαιοσύνης εξακολουθούν να αποτελούν μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τη χώρα.

Στο κεφάλαιο για την ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης, η Κομισιόν αναφέρεται στην ενίσχυση του ΕΣΡ, στη δημιουργία οργάνου αυτορρύθμισης των δημοσιογράφων, στη νέα νομοθεσία για τους περιφερειακούς τηλεοπτικούς σταθμούς και στις πρωτοβουλίες για μεγαλύτερη διαφάνεια στην κρατική διαφήμιση.

Παράλληλα, καταγράφει την έναρξη της διαδικασίας συνταγματικής αναθεώρησης, η οποία περιλαμβάνει ζητήματα όπως η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, η υπουργική ασυλία, η προστασία των δημοσιογράφων και η βελτίωση της νομοθέτησης.

Η έκθεση υπογραμμίζει ότι, παρά τη συνολική πρόοδο, εξακολουθούν να απαιτούνται περαιτέρω μεταρρυθμίσεις ώστε να ενισχυθούν οι θεσμοί, η διαφάνεια και η αποτελεσματική λειτουργία του Κράτους Δικαίου στην Ελλάδα.