Έρευνα της Opinion Poll: Πού αποδίδεται η κυριαρχία της Κεντροδεξιάς και οι μελλοντικές προκλήσεις

H έρευνα της Opinion Poll για το liberal.gr δείχνει ότι η ελληνική κοινωνία εξακολουθεί να αξιολογεί την πολιτική πραγματικότητα μέσα από τις εμπειρίες της προηγούμενης δεκαετίας. Η άνοδος και η εδραίωση της Κεντροδεξιάς δεν μπορούν να κατανοηθούν ανεξάρτητα από όσα προηγήθηκαν κατά την περίοδο διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ.

Το δημοψήφισμα του 2015 δεν αποτέλεσε μόνο μια κορυφαία πολιτική σύγκρουση. Διαμόρφωσε έναν νέο κοινωνικό και πολιτικό διαχωρισμό ανάμεσα στην επιλογή της σταθερότητας και στον κίνδυνο της αβεβαιότητας. Η εμπειρία εκείνης της περιόδου ενίσχυσε, σε ένα σημαντικό τμήμα της κοινωνίας, την ανάγκη για κυβερνησιμότητα, ευρωπαϊκό προσανατολισμό και οικονομική σταθερότητα.

Η έρευνα καταγράφει ότι οι πολίτες συνδέουν την κυριαρχία της Κεντροδεξιάς κυρίως με την αδυναμία της αντιπολίτευσης (52,1%) και την έλλειψη αξιόπιστης εναλλακτικής πρότασης (41,5%), ενώ πολύ λιγότερο με τις ίδιες τις επιτυχίες της. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι εξακολουθεί να λειτουργεί ένα ισχυρό συγκριτικό πλεονέκτημα απέναντι στον χώρο που κυβέρνησε την περίοδο 2015-2019.

Με άλλα λόγια, η πολιτική ηγεμονία της Κεντροδεξιάς εξακολουθεί, σε σημαντικό βαθμό, να στηρίζεται στη συλλογική μνήμη εκείνης της περιόδου. Οι συσχετισμοί που διαμορφώθηκαν μετά το 2015 δεν έχουν ακόμη ανατραπεί πλήρως.

Ωστόσο, η ίδια η έρευνα δείχνει ότι αυτή η ιστορική παρακαταθήκη δεν αρκεί πλέον για να εγγυηθεί τη μελλοντική κυριαρχία. Οι πολίτες μετατοπίζουν πλέον το ενδιαφέρον τους από τη σύγκριση με το παρελθόν στις επιδόσεις του παρόντος. Η ακρίβεια, τα εισοδήματα, η διαφάνεια, η αποτελεσματικότητα του κράτους και η ποιότητα της διακυβέρνησης αναδεικνύονται ως οι πραγματικοί παράγοντες που θα καθορίσουν αν η Κεντροδεξιά θα διατηρήσει την πολιτική της υπεροχή.

Έτσι, θα μπορούσε να ειπωθεί ότι η σημερινή κυριαρχία της Κεντροδεξιάς είναι σε μεγάλο βαθμό «παιδί του 2015», αλλά η δυνατότητά της να συνεχίσει να κυριαρχεί θα κριθεί από το 2026 και μετά. Η ιστορική σύγκριση εξακολουθεί να λειτουργεί ως πολιτικό κεφάλαιο, όμως η κοινωνία φαίνεται να ζητά πλέον αποτελέσματα και όχι αναδρομές. Αυτό ίσως αποτελεί το σημαντικότερο στρατηγικό μήνυμα που αναδεικνύει η έρευνα.

Συγκεκριμένα, τα συμπεράσματα που προκύπτουν είναι: 

Το παρόν της Κεντροδεξιάς: Κυριαρχία με περιορισμένη κοινωνική νομιμοποίηση

Το πρώτο και ίσως σημαντικότερο συμπέρασμα είναι ότι η πολιτική κυριαρχία της Κεντροδεξιάς δεν ταυτίζεται με την κοινωνική αποδοχή της.

Μόλις το 23,8% αξιολογεί θετικά τη σημερινή κυριαρχία της, ενώ το 58,5% την αξιολογεί αρνητικά. Αντίθετα, στους ψηφοφόρους της ΝΔ και στους πολίτες που αυτοτοποθετούνται στην Κεντροδεξιά τα ποσοστά θετικής αξιολόγησης ξεπερνούν το 60%, γεγονός που δείχνει ότι η ισχυρή στήριξη περιορίζεται κυρίως στον φυσικό πολιτικό της χώρο.Η κυριαρχία της δεν αποδίδεται τόσο στις δικές της επιτυχίες όσο στην αδυναμία των αντιπάλων.

Αυτό σημαίνει ότ ιη Κεντροδεξιά διαθέτει ισχυρή κομματική βάση,αλλά δυσκολεύεται να διαμορφώσει ευρύτερη κοινωνική συναίνεση. Αυτό σημειώνεται ιδιαίτερα στις νεότερες ηλικίες, όπου οι θετικές αξιολογήσεις μειώνονται αισθητά.

Η γενεακή αυτή διαφοροποίηση αποτελεί ίσως το σημαντικότερο διαρθρωτικό πρόβλημα για το μέλλον της.

Ένα δεύτερο, ιδιαίτερα ενδιαφέρον, εύρημα αφορά το γιατί κυριαρχεί σήμερα η Κεντροδεξιά

Οι πολίτες δεν θεωρούν ως βασική αιτία την επιτυχία της κυβέρνησης.Αντίθετα αποδίδουν την κυριαρχία κυρίως:στην αδυναμία της αντιπολίτευσης (52,1%),  στην έλλειψη αξιόπιστης εναλλακτικής πρότασης (41,5%). Την ίδια στιγμή, το 20,1% αναφέρεται στον Πρωθυπουργό,το 12,6% σε ένα πειστικό σχέδιο για τη χώρα,και μόλις το 6,9% στις ίδιες τις πολιτικές επιτυχίες της.

Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η σημερινή πολιτική κυριαρχία είναι περισσότερο αρνητική επιλογή απέναντι στην αντιπολίτευση παρά αποτέλεσμα ισχυρής θετικής δυναμικής.

Ωστόσο, η Κεντροδεξιά εξακολουθεί να θεωρείται το πιθανότερο κυρίαρχο ρεύμα. Παρά τις επιφυλάξεις αυτές, οι πολίτες δεν προβλέπουν εύκολη ανατροπή.Το 46% πιστεύει ότι η Κεντροδεξιά θα συνεχίσει να κυριαρχεί τα επόμενα χρόνια, έναντι μόλις 27,1% που θεωρεί ότι αυτό δεν θα συμβεί.Στους ψηφοφόρους της Ν.Δ. το ποσοστό αυτό φθάνει το 72,3%, ενώ και στους αυτοπροσδιοριζόμενους Κεντροδεξιούς υπερβαίνει το 73%.Ακόμη και στον χώρο του Κέντρου, η σχετική πλειοψηφία θεωρεί πιθανότερη τη συνέχιση της κυριαρχίας της.

Επομένως, η πολιτική της ηγεμονία εξακολουθεί να θεωρείται το πιθανότερο σενάριο. Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι δεν είναι πολιτικοί αλλά κοινωνικοοικονομικοί. Η έρευνα δείχνει ότι οι πολίτες δεν θεωρούν πως η μεγαλύτερη απειλή προέρχεται από την αντιπολίτευση.Αντίθετα, οι σημαντικότεροι κίνδυνοι είναι:η ακρίβεια και το κόστος ζωής (53,2%),  τα σκάνδαλα και η διαφθορά (51,3%)και πολύ χαμηλότερα:μια ισχυρή αντιπολίτευση (14,9%),  η κόπωση από τη μακρά παραμονή στην εξουσία (10,1%).

Ανάλογη είναι και η εικόνα όταν ζητείται να επιλεγεί ο πιο επικίνδυνος παράγοντας: πρώτα έρχονται τα οικονομικά προβλήματα, ακολουθεί η κοινωνική δυσαρέσκεια και στη συνέχεια τα ζητήματα διαφάνειας.

Το μήνυμα είναι σαφές: Η Κεντροδεξιά κινδυνεύει περισσότερο από τη φθορά της διακυβέρνησής της παρά από την ενίσχυση των αντιπάλων της. Οι πολίτες δείχνουν και τον δρόμο της διατήρησης της κυριαρχίας.Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι πολίτες δεν ζητούν κυρίως ιδεολογική ανασύνταξη αλλά αποτελεσματική διακυβέρνηση.Οι βασικές προτεραιότητες που αναδεικνύονται είναι:μείωση της ακρίβειας (46,9%), βελτίωση εισοδημάτων (37,1%), ενίσχυση του κράτους δικαίου και της διαφάνειας (29,2%), φορολογικές ελαφρύνσεις (27,5%), καλύτερη δημόσια υγεία (26,6%).

Το ενδιαφέρον είναι ότι οι μεταρρυθμίσεις, το νέο πολιτικό προσωπικό ή ένα νέο στρατηγικό αφήγημα βρίσκονται αρκετά χαμηλότερα.Οι πολίτες φαίνεται να ζητούν πρώτα χειροπιαστά αποτελέσματα και μετά νέα πολιτικά αφηγήματα.

Η Κεντροδεξιά του μέλλοντος: περισσότερο φιλελεύθερη, αλλά και κοινωνικά υπεύθυνη

Η έρευνα καταγράφει και μια ενδιαφέρουσα μετατόπιση στην εικόνα της μελλοντικής Κεντροδεξιάς.Οι περισσότεροι επιλέγουν ως χαρακτηρισμό:«φιλελεύθερη και μεταρρυθμιστική» (22,7%), αλλά πολύ κοντά βρίσκεται και η επιλογή:«πατριωτική και κοινωνικά υπεύθυνη» (21,3%).Ακολουθεί η εικόνα μιας τεχνοκρατικής και αποτελεσματικής Κεντροδεξιάς (15,8%).

Επομένως, η κοινωνία δεν φαίνεται να επιθυμεί μια περισσότερο ιδεολογικά συντηρητική Κεντροδεξιά.

Αντίθετα, προτιμά ένα συνδυασμό φιλελευθερισμού, μεταρρυθμίσεων, πατριωτισμού, κοινωνικής ευθύνης, αποτελεσματικής διακυβέρνησης. Οι αξίες αλλάζουν προτεραιότητες.

Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα είναι ότι ως σημαντικότερη σημερινή αξία της Κεντροδεξιάς αναδεικνύεται το Κράτος Δικαίου (47,7%), πολύ υψηλότερα από τον πατριωτισμό ή την ατομική ελευθερία. Ωστόσο, όταν οι πολίτες ερωτώνται ποιες αξίες πρέπει να ενισχυθούν στο μέλλον, προκρίνουν οικογένεια, ασφάλεια, κοινωνική αλληλεγγύη, οικονομική ελευθερία.

Παράλληλα, ως νέες πολιτικές προτεραιότητες αναδεικνύονται: η εκπαίδευση, η δημογραφική πολιτική,η επιχειρηματικότητα.Πρόκειται για μια ατζέντα που συνδυάζει κοινωνική πολιτική με αναπτυξιακό προσανατολισμό.

Συμπέρασμα: Πού βρίσκεται σήμερα η Κεντροδεξιά και ποιες είναι οι προοπτικές της;

Η έρευνα οδηγεί σε ένα αρκετά καθαρό συμπέρασμα.

Σήμερα, η Κεντροδεξιά παραμένει η κυρίαρχη πολιτική δύναμη της χώρας, όμως η κυριαρχία αυτή βασίζεται περισσότερο στην αδυναμία της αντιπολίτευσης παρά σε μια ισχυρή κοινωνική αποδοχή των κυβερνητικών επιδόσεων. Διατηρεί υψηλή συσπείρωση στον φυσικό της χώρο, αλλά εμφανίζει περιορισμένη διείσδυση στις νεότερες ηλικίες και σημαντική κοινωνική επιφύλαξη.

Για το μέλλον, οι προοπτικές της παραμένουν θετικές, καθώς σχεδόν οι μισοί πολίτες θεωρούν πιθανή τη συνέχιση της κυριαρχίας της. Ωστόσο, η συνέχιση αυτή δεν θεωρείται δεδομένη. Θα εξαρτηθεί πρωτίστως από την ικανότητά της να αντιμετωπίσει την ακρίβεια, να βελτιώσει το βιοτικό επίπεδο, να ενισχύσει τη διαφάνεια και το κράτος δικαίου και να διατηρήσει την αποτελεσματικότητα της διακυβέρνησης. Με άλλα λόγια, η μελλοντική ισχύς της Κεντροδεξιάς δεν θα κριθεί τόσο από την ιδεολογική της ταυτότητα όσο από την ικανότητά της να μετατρέψει την πολιτική κυριαρχία σε απτά αποτελέσματα για την καθημερινότητα των πολιτών.

Τα 13+1 κρίσιμα ευρήματα για το παρόν και τις προοπτικές της Κεντροδεξιάς στην Ελλάδα

Σημαντικά συμπεράσματα προκύπτουν από την έρευνα της Opinion Poll για το Liberal σχετικά με το παρόν, τα προβλήματα  και τις προοπτικές της Κεντροδεξιάς στην Ελλάδα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι απαντήσεις σε κρίσιμα ερωτήματα των πολιτών που αυτοκαθορίζονται ως Κεντρώοι και Κεντροδεξιοί και των ψηφοφόρων της ΝΔ στις Ευρωεκλογές.

Τα βασικά συμπεράσματα που προκύπτουν από την έρευνα είναι:

1. Το 23,8% αξιολογεί  πολύ και αρκετά θετικά την πολιτική κυριαρχία της Κεντροδεξιάς στην πορεία της χώρας , το 16,9% δηλώνει ούτε θετικά, ούτε αρνητικά και το 58,5% μάλλον και πολύ αρνητικά. 

Ανάμεσα στους ψηφοφόρους της Ν.Δ το 60.2% αξιολογεί πολύ και αρκετά θετική την κυριαρχία της, το 16.7% ούτε θετικά ούτε αρνητικά  και το 22.7% μάλλον και πολύ αρνητικά.

Όσοι αυτοκαθορίζονται ως Κεντροδεξιοί αξιολογούν πολύ και αρκετά θετική την κυριαρχία της το 60,1%, το 17,1% ούτε θετικά ούτε αρνητικά  και το 22,8% πολύ και μάλλον αρνητικά , ενώ ανάμεσα στους Κεντρώους τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 17,7%, 24% και 58,3. Επίσης, ανάμεσα σε όσους αυτοκαθορίζονται Δεξιοί αξιολογούν θετικά το 46,2%, κρατάει μια ουδέτερη θέση 17,4% και αρνητικά το 36,4%.

Τις πιο θετικές απόψεις για την πολιτική κυριαρχία της Κεντροδεξιάς τις βλέπουμε στις ηλικίες 65+, θετικές απόψεις που μειώνονται όσο μικραίνουν οι ηλικίες, φτάνοντας στο 17,2% στις ηλικίες 17-29.

2. Ενδιαφέρον έχουν οι απαντήσεις στο ερώτημα σε ποιους παράγοντες πιστεύουν ότι οφείλεται η κυριαρχία της Κεντροδεξιάς. Με το δεδομένο ότι υπήρχε δικαίωμα μέχρι 2 επιλογές, οι απαντήσεις είναι: 

Η αδυναμία της Αντιπολίτευσης 52,1%, η έλλειψη αξιόπιστης εναλλακτικής πρότασης 41,5%, το πρόσωπο του Πρωθυπουργού Κ. Μητσοτάκη 20,1% , στην εμφάνιση ενός συνολικού σχεδίου για το μέλλον της χώρας από την Κεντροδεξιά 12,6%, η Διεθνής συγκυρία/ κρίσεις 10,6%, στην καλύτερη αντίληψή της για την κοινωνική πραγματικότητα 8,9%, στις δικές της επιτυχίες στα αποτελέσματα της πολιτικής της.

3. Στην ερώτηση ποιοι παράγοντες θεωρούν ότι συνέβαλαν περισσότερο στην άνθιση της Κεντροδεξιάς με δυνατότητα μέχρι 2 επιλογές, οι απαντήσεις είναι:

Αδυναμία της Αντιπολίτευσης 47,4%, η σταθερότητα και κυβερνησιμότητα 13,7%, η επικοινωνιακή υπεροχή 13,5%, η οικονομική διαχείριση 12,9%, η στήριξη από μεσαία τάξη 11,8%, η ηγεσία/ πρόσωπο του αρχηγού 10,9%, οι χειρισμοί στα εθνικά θέματα και συνολικά η εξωτερική πολιτική 10,7%, η Μεταναστευτική Πολιτική 7,5%, η διαχείριση σημαντικών κρίσεων ( Έβρος, covid) 7,3%, η ευρύτερη κοινωνική και πολιτική συμμαχία που διαμόρφωσε 5,6%, τα θέματα ασφάλειας/ νόμου και τάξης, αλλά και η μεταρρυθμιστική εικόνα από 5,4%.

4. Ως παράγοντες που μπορούν να φθείρουν την κυριαρχία της Κεντροδεξιάς (μέχρι 2 επιλογές) αναφέρονται: 

Ακρίβεια / κόστος ζωής 53,2%, Σκάνδαλα / διαφθορά 51,3%, ισχυρή Αντιπολίτευση 14,9%, Οικονομική ύφεση 12,3%, Κόπωση από μακρά παραμονή στην εξουσία 10,1%, κάποια αποτυχία σε εθνικά θέματα 8,9%, οι Κοινωνικές ανισότητες 8,8%,  εσωκομματικές συγκρούσεις 8,5%, αύξηση ανεργίας 6,6%, κοινωνικές κινητοποιήσεις 5,6%.

5. Ως πιο επικίνδυνο πολιτικά παράγοντα για την κυριαρχία της Κεντροδεξιάς αναφέρουν: 

Οικονομικά προβλήματα 31,6%, κοινωνική δυσαρέσκεια 22,5%, θεσμικά /ζητήματα διαφάνειας 18,7% η εμφάνιση νέας αντιπολίτευσης 9,8%, Διεθνείς κρίσεις 4,1%, μια εθνική αποτυχία 9%.

Ανάμεσα στους ψηφοφόρους της ΝΔ τα ποσοστά διαμορφώνονται: Οικονομικά προβλήματα 37%, Κοινωνική δυσαρέσκεια 20% , θεσμικά ζητήματα 17,3%, μια εθνική αποτυχία 10,3%, η εμφάνιση νέας αντιπολίτευσης και διεθνείς κρίσεις από 6.7%.

Οι Κεντρώοι ψηφοφόροι ιεραρχούν: Οικονομικά προβλήματα 31.4%, θεσμικά ζητήματα και κοινωνική δυσαρέσκεια από 22,8%, η εμφάνιση νέας αντιπολίτευσης 13,5%, διεθνείς κρίσεις 2,6%, εθνική αποτυχία 5,7%.

Αντίστοιχα οι Κεντροδεξιοί απαντούν: Οικονομικά προβλήματα 31.4%, κοινωνική δυσαρέσκεια 21,1%, θεσμικά ζητήματα 18,6%, μια εθνική αποτυχία 12,9%, διεθνείς κρίσεις 7,2%, εμφάνιση νέας αντιπολίτευσης 6,2%.

6. Στο κρίσιμο ερώτημα τι πρέπει να κάνει η Κεντροδεξιά για να διατηρήσει την πολιτική της κυριαρχία με δυνατότητα 3 επιλογών αναφέρονται:

Μείωση ακρίβειας 46,9%, Βελτίωση εισοδημάτων 37,1%, ενίσχυση κράτους δικαίου/ διαφάνειας 29,2%, φορολογικές ελαφρύνσεις 27,5%, καλύτερη δημόσια υγεία 26.6%, ενίσχυση παιδείας 15,3%, στήριξη νέων/ στεγαστική πολιτική 14,3%, διασφάλιση ασφάλειας χώρας 10,4%, νέο πολιτικό προσωπικό 10.2%, μεταρρυθμίσεις 9,6%, επαναδιατύπωση ενός νέου σχεδίου για την επόμενη δεκαετία 7,8%, σχέδιο για προκλήσεις του μέλλοντος 6,6%.

7. Το 46% της κοινής γνώμης πιστεύει ότι η Κεντροδεξιά σίγουρα ή μάλλον θα συνεχίσει να κυριαρχεί τα επόμενα χρόνια. Το 23,9% το θεωρεί αβέβαιο και το 27,1% θεωρεί ότι δεν θα συνεχιστεί. 

Ανάμεσα στους ψηφοφόρους της ΝΔ το 72,3% κρίνει ότι θα συνεχίσει να κυριαρχεί, το 14,7% το θεωρεί αβέβαιο και το 12,3% απαντά μάλλον και σίγουρα όχι.

Στους Κεντροδεξιούς τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 73,6% θα συνεχίσει – 14,5% αβέβαιο- 11,4% δεν θα συνεχίσει. Στους Δεξιούς το 69,5% θα συνεχίσει – 15,3% αβέβαιο – 13% δεν θα συνεχίσει. Στους Κεντρώους 42% θα συνεχίσει – 29% αβέβαιο και 27,5% δεν θα συνεχίσει.

Το υψηλότερο ποσοστό υπέρ της άποψης ότι θα συνεχίσει να κυριαρχεί η Κεντροδεξιά το βρίσκουμε στην ηλικιακή κατηγορία 65+ με 53,8%, το οποίο βαίνει μειούμενο όσο μικραίνουν οι ηλικίες και φτάνει το 39,1% στους 17-29.

8. Ως βασικές προϋποθέσεις για να συνεχίσει να κυριαρχεί (μέχρι 2 απαντήσεις) αναφέρονται: Βελτίωση βιοτικού επιπέδου 43,7%, χτύπημα διαφθοράς 38,5%, δυνατή οικονομία 27,1%, αποτελεσματική / αξιόπιστη διακυβέρνηση 17,4%, μεταρρυθμίσεις 11,4%, ισχυρή ηγεσία 10,5%, κοινωνική συνοχή 9,4%,  προσαρμογή στις ανάγκες της νέας γενιάς 8,2%, διατήρηση παραδοσιακών αξιών 8,1%. 

9. Ως αξίες που θεωρούνται σημαντικότερες για την Κεντροδεξιά (μέχρι 2 απαντήσεις) προκρίνονται:  Κράτος Δικαίου 47,7%, Πατριωτισμός 23,5%, κοινωνική συνοχή 22,4% , ατομική ελευθερία 20,1%, ατομική ευθύνη 18,1%.

10. Ως αξίες που πρέπει να ενισχύσει η κεντροδεξιά περισσότερο στο μέλλον (μέχρι 2 επιλογές) αναφέρονται: Οικογένεια 43,9%, Ασφάλεια 32,4%, Κοινωνική Αλληλεγγύη 31,8%, Οικονομική ελευθερία 31,8%, Καινοτομία 11,2%, Περιβαλλοντική ευθύνη 8,1%.

11. Επίσης, ως οι νέες προτεραιότητες που πρέπει να υιοθετήσει ( μέχρι 2 επιλογές) προκρίνονται:  Εκπαίδευση 47,3%, Δημογραφική πολιτική 44%, Επιχειρηματικότητα 29,8%, Εθνική Άμυνα 19,9%, Ψηφιακός μετασχηματισμός 16,2%, Πράσινη Ανάπτυξη 11,8%.

12. Ως η φράση πιστεύουν ότι περιγράφει κυρίως την Κεντροδεξιά του μέλλοντος προκρίνονται: Φιλελεύθερη και μεταρρυθμιστική 22,7%, Πατριωτική και κοινωνικά υπεύθυνη 21,3%, Τεχνοκρατική και αποτελεσματική 15,8%, Συντηρητική και σταθερότητα 12%, Πράσινη και καινοτόμος 5,4%.

Ανάμεσα στους ψηφοφόρους της ΝΔ προκρίνονται: Φιλελεύθερη και μεταρρυθμιστική 38,2%, Πατριωτική και κοινωνικά υπεύθυνη 23,3%, Τεχνοκρατική και αποτελεσματική 20,3%, Πράσινη και καινοτόμος 3,7%. 

Ανάμεσα στους Κεντροδεξιούς επίσης αναφέρονται: Φιλελεύθερη και μεταρρυθμιστική, Πατριωτική και κοινωνικά υπεύθυνη 29%, Τεχνοκρατική και αποτελεσματική 20,7%.

13. Το 49% της κοινής γνώμης θεωρεί ότι η ΝΔ εκφράζει την Κεντροδεξιά στην χώρα, ενώ το 45% απαντά όχι. 

Στους ψηφοφόρους της ΝΔ, το 77,3% θεωρεί ότι η ΝΔ εκφράζει την Κεντροδεξιά σήμερα στη χώρα, με το 21,3% να δηλώνει όχι. Στους Κεντροδεξιούς θεωρεί τη ΝΔ ως κόμμα που εκφράζει την Κεντροδεξιά σήμερα στη χώρα, με το 26,4% να έχει αντίθετη άποψη. Στους Κεντρώους το 48,7% απαντά ναι και στους δεξιούς το 60,3%. 

14. Το 51,3% θεωρεί ότι τυχόν διάσπαση της Κεντροδεξιάς μπορεί να οδηγήσει στην κυριαρχία της Αριστεράς.

 
Αυτό το 49% των ψηφοφόρων της ΝΔ, το 49,5% των Κεντροδεξιών, το 54,4% των Κεντρώων και το 41,7% των Δεξιών.