Ανάλυση: Ο Ζελένσκι θέλει σύντομα εκλογές αλλά… φοβάται τον Ζαλούζνι

Η συζήτηση για το ενδεχόμενο διεξαγωγής προεδρικών εκλογών στην Ουκρανία το προσεχές φθινόπωρο επιστρέφει δυναμικά στο πολιτικό προσκήνιο, τροφοδοτώντας νέα σενάρια γύρω από τις πραγματικές προθέσεις του Βολοντίμιρ Ζελένσκι και τις ισορροπίες εξουσίας στο Κίεβο. Δημοσιεύματα ουκρανικών μέσων ενημέρωσης κάνουν λόγο για παρασκηνιακές επαφές ανάμεσα στον πρόεδρο και τον πρώην αρχηγό των Ενόπλων Δυνάμεων, Βαλέρι Ζαλούζνι, ο οποίος φέρεται να ξεκαθάρισε ότι προτίθεται να είναι υποψήφιος, ακόμη και αν ο Ζελένσκι επιχειρήσει να τον μεταπείσει. Πέρα όμως από την προσωπική αντιπαράθεση των δύο ανδρών, το πραγματικό ερώτημα είναι αν η ουκρανική ηγεσία εξετάζει για πρώτη φορά σοβαρά το ενδεχόμενο να στηθούν κάλπες ενώ ο πόλεμος με τη Ρωσία βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.

Σπύρος Σιδέρης

Πρόκειται για μια επιλογή που δεν αφορά μόνο το πολιτικό μέλλον του Ζελένσκι, αλλά και τη θεσμική σταθερότητα της Ουκρανίας, τη συνοχή των πολιτικών και στρατιωτικών ελίτ, καθώς και τη στάση των δυτικών συμμάχων απέναντι στην επόμενη ημέρα της χώρας.

Η αισιοδοξία μετά τα πλήγματα στη Ρωσία

Αφορμή για την αναζωπύρωση της σχετικής συζήτησης αποτέλεσαν πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες στελέχη του προεδρικού περιβάλλοντος εκτιμούν ότι οι επιτυχημένες ουκρανικές επιθέσεις εναντίον ρωσικών στρατιωτικών και ενεργειακών υποδομών έχουν ενισχύσει την εικόνα του Ζελένσκι στην κοινή γνώμη.

Οι πρόσφατες στρατιωτικές εξελίξεις φαίνεται να έχουν δημιουργήσει κλίμα μεγαλύτερης αισιοδοξίας στο Κίεβο, με κυβερνητικούς αξιωματούχους να κάνουν λόγο για μεταβολή των ισορροπιών στο μέτωπο. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ορισμένοι θεωρούν ότι μια εκλογική αναμέτρηση πριν αλλάξει ξανά η δυναμική του πολέμου θα μπορούσε να εξασφαλίσει στον σημερινό πρόεδρο μια νέα πενταετή θητεία.

Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι έχει ληφθεί οποιαδήποτε οριστική απόφαση, ενώ επισήμως η ουκρανική κυβέρνηση εξακολουθεί να υποστηρίζει ότι οι εκλογές μπορούν να πραγματοποιηθούν μόνο όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες ασφαλείας.

Ο μεγάλος αντίπαλος λέγεται Ζαλούζνι

Το βασικό εμπόδιο για οποιοδήποτε εκλογικό σχεδιασμό παραμένει ο Βαλέρι Ζαλούζνι.

Ο πρώην αρχηγός των ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων εξακολουθεί να θεωρείται μία από τις δημοφιλέστερες προσωπικότητες της χώρας, παρά την απομάκρυνσή του από τη στρατιωτική ηγεσία και την ανάληψη της θέσης του πρέσβη της Ουκρανίας στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Δημοσκοπήσεις που έχουν δημοσιευθεί κατά διαστήματα στην Ουκρανία εμφανίζουν τον Ζαλούζνι να υπερέχει έναντι του Ζελένσκι σε ένα πιθανό δεύτερο γύρο προεδρικών εκλογών. Παράλληλα, γύρω από το πρόσωπό του φαίνεται να συσπειρώνονται τμήματα του πολιτικού και επιχειρηματικού κατεστημένου που αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη την παραμονή του σημερινού προέδρου στην εξουσία.

Αναλυτές εκτιμούν ότι ήδη από το 2024 η πιθανότητα υποψηφιότητας του Ζαλούζνι αποτέλεσε έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους εγκαταλείφθηκε η διεξαγωγή εκλογών σύμφωνα με το αρχικό συνταγματικό χρονοδιάγραμμα.

Ο πόλεμος δεν είναι το μοναδικό εμπόδιο

Παρότι ο πόλεμος προβάλλεται ως το βασικό επιχείρημα για την αναβολή των εκλογών, αρκετοί πολιτικοί παρατηρητές θεωρούν ότι το κρίσιμο ζήτημα είναι η εκλογική αβεβαιότητα.

Η ουκρανική νομοθεσία και οι αντικειμενικές δυσκολίες διεξαγωγής εκλογών σε εμπόλεμες συνθήκες αποτελούν ασφαλώς σοβαρούς περιορισμούς. Ωστόσο, η πραγματική πολιτική εξίσωση φαίνεται να αφορά το κατά πόσο ο Ζελένσκι μπορεί να διεκδικήσει με ασφάλεια την επανεκλογή του απέναντι σε έναν αντίπαλο με υψηλή δημοτικότητα και ισχυρό στρατιωτικό κύρος.

Την ίδια στιγμή, η εξέλιξη του πολέμου παραμένει εξαιρετικά απρόβλεπτη. Οι ισορροπίες στο μέτωπο έχουν αλλάξει αρκετές φορές από την έναρξη της ρωσικής εισβολής και κανείς δεν μπορεί να προεξοφλήσει ότι η σημερινή θετική συγκυρία για το Κίεβο θα διατηρηθεί έως το τέλος του έτους.

Οι σκιές από τις υποθέσεις διαφθοράς

Την ίδια στιγμή, η ουκρανική προεδρία βρίσκεται αντιμέτωπη και με ένα διαφορετικό μέτωπο.

Οι έρευνες των ουκρανικών αρχών κατά της διαφθοράς που αφορούν πρόσωπα του στενού περιβάλλοντος του Ζελένσκι, καθώς και οι πληροφορίες που διακινούνται γύρω από υποθέσεις οι οποίες βρίσκονται υπό διερεύνηση, έχουν αναζωπυρώσει την πολιτική αντιπαράθεση στο εσωτερικό της χώρας.

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις που να συνδέουν προσωπικά τον πρόεδρο με παράνομες ενέργειες. Ωστόσο, η αντιπολίτευση και μέρος των ουκρανικών μέσων ενημέρωσης εκτιμούν ότι τυχόν νέες αποκαλύψεις θα μπορούσαν να επηρεάσουν το πολιτικό κλίμα, ιδιαίτερα εάν η χώρα εισέλθει σε προεκλογική περίοδο.

Για τον Ζελένσκι, μια εκλογική αναμέτρηση απέναντι σε ισχυρούς αντιπάλους θα μπορούσε να καταστήσει τέτοιες υποθέσεις πολύ πιο επιβαρυντικές από ό,τι σήμερα.

Νέοι διεκδικητές στο προσκήνιο

Το πολιτικό τοπίο περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από τις πληροφορίες ότι και άλλες προσωπικότητες του κρατικού μηχανισμού ενδέχεται να εξετάζουν το ενδεχόμενο μελλοντικής υποψηφιότητας.

Στην ουκρανική πολιτική σκηνή ακούγονται κατά καιρούς τα ονόματα του Μιχαΐλο Φεντόροφ, ο οποίος έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον ψηφιακό μετασχηματισμό της χώρας, αλλά και του επικεφαλής της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών Κίριλο Μπουντάνοφ, ο οποίος απολαμβάνει επίσης υψηλά ποσοστά δημοτικότητας λόγω της δημόσιας εικόνας του κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Αν και δεν υπάρχουν επίσημες ανακοινώσεις για ενδεχόμενες υποψηφιότητες, η παρουσία περισσότερων ισχυρών προσωπικοτήτων θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατακερματισμό του εκλογικού σώματος και να καταστήσει την αναμέτρηση ακόμη πιο απρόβλεπτη.

Το φθινόπωρο δύσκολα θα φέρει κάλπες

Παρά την έντονη φημολογία, οι πιθανότητες διεξαγωγής προεδρικών εκλογών μέσα στο φθινόπωρο εξακολουθούν να θεωρούνται περιορισμένες. Το πολεμικό περιβάλλον, τα συνταγματικά ζητήματα, οι δυσκολίες οργάνωσης της ψηφοφορίας αλλά και οι αβεβαιότητες γύρω από την έκβαση μιας εκλογικής αναμέτρησης λειτουργούν αποτρεπτικά.

Εάν, αντίθετα, υπάρξει μέχρι τότε κάποια μορφή κατάπαυσης του πυρός ή ουσιαστική αποκλιμάκωση των συγκρούσεων, οι πιέσεις για επιστροφή στην εκλογική κανονικότητα αναμένεται να αυξηθούν τόσο στο εσωτερικό της Ουκρανίας όσο και από τους δυτικούς εταίρους της χώρας.

Μέχρι τότε, το πραγματικό πολιτικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν ο Ζελένσκι θα αποφασίσει να ανοίξει τον δρόμο για τις κάλπες, αλλά κυρίως αν είναι διατεθειμένος να αναμετρηθεί με έναν αντίπαλο όπως ο Ζαλούζνι, ο οποίος εξακολουθεί να θεωρείται το ισχυρότερο εναλλακτικό κέντρο πολιτικής επιρροής στην Ουκρανία.