Ανάλυση: Το χαμένο “πνεύμα του Άνκορατζ” και το παρασκήνιο που αλλάζει τον πόλεμο στην Ουκρανία

Η εικόνα που διαμορφώνεται τις τελευταίες ημέρες στην Ουάσιγκτον προκαλεί έντονο προβληματισμό τόσο στη Μόσχα όσο και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Μετά τη σύνοδο της G7 και τις αλλεπάλληλες επαφές μεταξύ Αμερικανών, Ευρωπαίων και Ουκρανών αξιωματούχων, ενισχύεται η αίσθηση ότι ο Ντόναλντ Τραμπ απομακρύνεται σταδιακά από τη λογική των συζητήσεων που είχαν αναπτυχθεί στο Άνκορατζ της Αλάσκας με τον Βλαντίμιρ Πούτιν και προσεγγίζει περισσότερο τις θέσεις του Βολοντίμιρ Ζελένσκι και των Ευρωπαίων συμμάχων. Αν και ο Αμερικανός πρόεδρος αποφεύγει ακόμη τις απόλυτες δεσμεύσεις, οι δημόσιες δηλώσεις, οι διαρροές από δυτικά διπλωματικά κέντρα και η μεταβολή του πολιτικού κλίματος δημιουργούν την εντύπωση ότι κάτι αλλάζει στην αμερικανική στρατηγική για τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Σπύρος Σιδέρης

Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο αν ο Τραμπ άλλαξε άποψη, αλλά αν αυτή η μετατόπιση μπορεί να επηρεάσει την πορεία ενός πολέμου που εισέρχεται σε μια νέα και εξαιρετικά αβέβαιη φάση.

Οι ενδείξεις της μεταστροφής

Τους τελευταίους μήνες, η ουκρανική ηγεσία και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιχείρησαν να πείσουν τον Τραμπ ότι η Ουκρανία δεν βρίσκεται σε στρατηγικό αδιέξοδο. Αντίθετα, προέβαλαν τις επιθέσεις σε ρωσικές υποδομές, τα πλήγματα στις γραμμές ανεφοδιασμού και την αυξημένη πίεση που δέχεται η ρωσική οικονομία ως αποδείξεις ότι το Κίεβο εξακολουθεί να διαθέτει πρωτοβουλία κινήσεων.

Στο πλαίσιο αυτό, δυτικά μέσα ενημέρωσης και ευρωπαϊκές πηγές υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ δεν εμφανίζεται πλέον πρόθυμος να υιοθετήσει ιδέες που στο παρελθόν συνδέονταν με το λεγόμενο «πνεύμα του Άνκορατζ», δηλαδή με μια φόρμουλα που θα περιλάμβανε σημαντικές ουκρανικές υποχωρήσεις για την επίτευξη ειρήνης. Αντίθετα, το κέντρο βάρους φαίνεται να μετακινείται προς τη διατήρηση της υφιστάμενης δυτικής στήριξης προς το Κίεβο.

Τι είπε πραγματικά ο Τραμπ

Παρά τις εντυπώσεις, ο ίδιος ο Τραμπ εμφανίστηκε αρκετά προσεκτικός όταν κλήθηκε να απαντήσει αν θεωρεί ότι ο Ζελένσκι «κερδίζει». Απέφυγε τους θριαμβευτικούς τόνους, σημειώνοντας ότι ο Ουκρανός πρόεδρος «τα πηγαίνει καλά», αλλά ταυτόχρονα υπογράμμισε πως οι απώλειες παραμένουν μεγάλες και για τις δύο πλευρές. Δεν παρουσίασε κάποια νέα «φόρμουλα ειρήνης», ούτε ανακοίνωσε θεαματική αλλαγή πολιτικής.

Πιο χαρακτηριστικές ήταν οι δηλώσεις του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Τζέρεμι Λέβιν, ο οποίος υποστήριξε ότι η Ουκρανία κερδίζει τον πόλεμο και ότι η Ουάσιγκτον στηρίζει τις ειρηνευτικές πρωτοβουλίες του Ζελένσκι, κατηγορώντας τη Ρωσία ότι δεν είναι έτοιμη να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Το μεγάλο δίλημμα της Ουάσιγκτον

Η πραγματική συζήτηση στην αμερικανική πρωτεύουσα δεν αφορά μόνο την Ουκρανία. Αφορά το κατά πόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι διατεθειμένες να αυξήσουν την πίεση προς τη Ρωσία.

Για το Κίεβο, ο ελάχιστος στόχος είναι να εξασφαλίσει ότι η Ουάσιγκτον δεν θα πιέσει για ουκρανικές εδαφικές παραχωρήσεις και ότι θα συνεχιστεί η παροχή στρατιωτικής και τεχνολογικής υποστήριξης. Ο μέγιστος στόχος είναι πολύ πιο φιλόδοξος: νέες κυρώσεις, περισσότερα οπλικά συστήματα και μια συνολική στρατηγική πίεσης προς τη Μόσχα.

Ωστόσο, στο περιβάλλον του Τραμπ υπάρχουν ισχυρές επιφυλάξεις. Πολλοί θεωρούν ότι μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση απέναντι σε μια πυρηνική δύναμη ενέχει κινδύνους που υπερβαίνουν κατά πολύ το ουκρανικό μέτωπο. Η εμπειρία των πρόσφατων διεθνών κρίσεων έχει ενισχύσει αυτή τη σχολή σκέψης στην Ουάσιγκτον, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία ο Λευκός Οίκος προσπαθεί να αποφύγει νέες στρατηγικές περιπέτειες.

Η μάχη που θα κρίνει τα πάντα

Παρά τις πολιτικές συζητήσεις, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η τελική απάντηση δεν θα δοθεί στα διπλωματικά τραπέζια αλλά στο πεδίο των επιχειρήσεων. Η εξέλιξη του πολέμου στην Ουκρανία θα καθορίσει και τις αποφάσεις του Λευκού Οίκου.

Η Μόσχα επιχειρεί να πείσει ότι μπορεί να απορροφήσει τις επιπτώσεις των ουκρανικών πληγμάτων, να αποκαταστήσει κρίσιμες υποδομές και να συνεχίσει τις επιχειρήσεις στο μέτωπο. Το Κρεμλίνο μεταδίδει σταθερά το μήνυμα ότι τα προβλήματα είναι διαχειρίσιμα και ότι η στρατιωτική πρωτοβουλία παραμένει στα χέρια της Ρωσίας.

Αν αυτή η εκτίμηση επιβεβαιωθεί, τότε η πίεση προς το Κίεβο θα αυξηθεί και ο Τραμπ θα μπορούσε να επανέλθει σε πιο συμβιβαστικές προσεγγίσεις απέναντι στη Μόσχα. Αντίθετα, εάν οι ουκρανικές επιθέσεις συνεχιστούν με την ίδια ένταση και η Ρωσία δυσκολευτεί να διαχειριστεί τις συνέπειες, τότε η πολιτική εξίσωση μπορεί να αλλάξει δραματικά.

Το παράθυρο ευκαιρίας πριν από το ΝΑΤΟ

Το επόμενο μεγάλο ορόσημο είναι η σύνοδος του ΝΑΤΟ στις αρχές Ιουλίου, όπου θα συζητηθεί η περαιτέρω χρηματοδότηση της Ουκρανίας. Το Κίεβο επιδιώκει να φτάσει εκεί έχοντας παρουσιάσει απτά αποτελέσματα στο πεδίο, ενισχύοντας έτσι το επιχείρημα ότι η συνέχιση της στήριξης αποδίδει.

Μέχρι τότε, το ερώτημα θα παραμένει ανοικτό: έχει πράγματι ο Τραμπ εγκαταλείψει το «πνεύμα του Άνκορατζ» ή πρόκειται απλώς για μία ακόμη προσωρινή μετατόπιση ενός πολιτικού που έχει αποδείξει πολλές φορές ότι μπορεί να αλλάξει στάση ανάλογα με τις εξελίξεις;

Το μόνο βέβαιο είναι ότι τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Μόσχα παρακολουθούν πλέον τις επόμενες εβδομάδες με ιδιαίτερη προσοχή. Και αυτό από μόνο του δείχνει ότι η μάχη για την Ουκρανία δεν κρίνεται μόνο στα χαρακώματα, αλλά και στους διαδρόμους της εξουσίας.