Έρευνα libre: Η απέραντη επικοινωνιακή μοναξιά της Gen Z

Aν έχετε σχηματίσει την εντύπωση από το κοντινό κοινωνικό σας περιβάλλον ότι οι νέοι, μέχρι 30 ετών, μοιάζουν σήμερα πιο μόνοι και περισσότερο απομονωμένοι από ποτέ, έχετε “διαβάσει” πολύ καλά τα δεδομένα της σημερινής ελληνικής κοινωνίας. Και αυτό δεν είναι ένας ακόμη αυθαίρετος ισχυρισμός ή απλά και μόνο μία εντύπωση αλλά η βιωμένη πραγματικότητα έτσι όπως την αποτυπώνουν και τα νούμερα των κοινωνικών στατιστικών.

Νίκος Γιαννόπουλος

Η μοναξιά χτυπά (περισσότερο) τους νέους

Μεγάλη ευρωπαϊκή έρευνα του Joint Research Centre της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έδειξε ότι η μοναξιά δεν αφορά κυρίως τους ηλικιωμένους αλλά επηρεάζει ιδιαίτερα τη Generation Z (15-30 ετών), με τα κοινωνικά δίκτυα να αναφέρονται ως παράγοντας που εντείνει το φαινόμενο.

Παράλληλα, διεθνής έρευνα σε 13 χώρες “συμπέρανε” ότι οι ηλικίες 16-24 εμφανίζουν τα υψηλότερα ποσοστά αίσθησης απομόνωσης.

Αν εστιάσουμε περισσότερο στα νούμερα που αφορούν καθαρά την ελληνική πραγματικότητα διαπιστώνουμε ότι μόνο των 20% των νέων ζει μόνο του και ότι οι έξι στους δέκα εξαρτώνται οικονομικά από τους γονείς τους. Αυτό εντείνει, όσο και αν ακούγεται παράδοξο, την αίσθηση της απομόνωσης καθώς οι νέοι αργούν να ανεξαρτητοποιηθούν και προτιμούν τη “μοναξιά” του παιδικού δωματίου από μία πιο ανεξάρτητη αλλά και υπεύθυνη ζωή, συχνά για οικονομικούς λόγους.

Σε κάθε περίπτωση, έκθεση του ΟΟΣΑ που παρουσιάστηκε το 2025 καταγράφει την Ελλάδα μεταξύ των χωρών με υψηλά επίπεδα μοναξιάς στην Ευρώπη και συνδέει το φαινόμενο με την υγεία, την ευημερία και την οικονομική ζωή. Το πρόβλημα δηλαδή, έτσι και αλλιώς, είναι γενικότερο.

Οι νέοι εκμυστηρεύονται ο ένας στον άλλο τη δυσκολία τους στις σχέσεις. Βγαίνουν λιγότερο, εντοπίζουν τα περισσότερα ενδιαφέροντά τους στον ψηφιακό κόσμο και αναπτύσσουν ένα φόβο για την απόρριψη μεγαλύτερο από τον αντίστοιχο των προηγούμενων γενεών.

Χαρακτηριστικά είναι πολλοί δεν περιγράφουν απλώς οικονομική δυσκολία αλλά δυσκολία να δημιουργήσουν δεσμούς με τους ανθρώπους γύρω τους.

Δεν ανοίγονται, δεν εμπιστεύονται, κλείνονται στον εαυτό τους.

Οι κοινότητες λείπουν

O νέος σήμερα δεν εμπλέκεται τόσο πολύ σε κοινότητες γιατί και η κοινωνία έχει αλλάξει. Οι σχέσεις έχουν γίνει πιο δύσκολες γενικά και οι χώροι όπου οι νέοι γνωρίζονταν μεταξύ τους έχουν αρχίσει και εκλείπουν.

Δεν υπάρχουν πια οι παραδοσιακές σχέσεις στις γειτονιές και στις πλατείες, ενώ την ίδια ώρα το συλλογικό υποχωρεί έναντι του ατομικού. Ακόμα και σε χώρους όπως το Πανεπιστήμιο οι συλλογικότητες πλέον δοκιμάζονται.

Την ίδια στιγμή, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προσφέρουν συνεχή επικοινωνία αλλά όχι απαραίτητα ουσιαστικές σχέσεις.

Πολλοί νέοι διαθέτουν εκτεταμένα ψηφιακά δίκτυα με χιλιάδες φόλοουερς στους προσωπικούς λογαριασμούς τους, αλλά περιορισμένους στενούς κοινωνικούς δεσμούς. Επιπλέον, η αβεβαιότητα για το μέλλον, η πίεση για επαγγελματική επιτυχία και η συνεχής σύγκριση με τις ζωές των άλλων μέσω του διαδικτύου ενισχύουν το αίσθημα απομόνωσης.

Έτσι, μια γενιά που είναι περισσότερο συνδεδεμένη τεχνολογικά από κάθε προηγούμενη, συχνά αισθάνεται λιγότερο συνδεδεμένη κοινωνικά. Και αυτό, όπως το διαβάσατε συνιστά το μεγαλύτερο παράδοξο της εποχής μας.

Η εικόνα που αναδύεται είναι γεμάτη αντιφάσεις. Οι νέοι της Ελλάδας δεν είναι απόντες. Σπουδάζουν, εργάζονται, δημιουργούν και επικοινωνούν περισσότερο από κάθε προηγούμενη γενιά.

Κι όμως, πολλοί δηλώνουν ότι αισθάνονται μόνοι, αποκομμένοι ή χωρίς ισχυρούς κοινωνικούς δεσμούς. Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν οι νέοι συμμετέχουν στην κοινωνία, αλλά με ποιον τρόπο συμμετέχουν σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία.

Φαίνεται ότι η πρόκληση της εποχής δεν είναι η αύξηση των ψηφιακών συνδέσεων, αλλά η αναζήτηση νέων μορφών κοινότητας, εμπιστοσύνης και ανθρώπινης επαφής που θα δώσουν ξανά νόημα στο «ανήκειν».