Παγκόσμιο Κύπελλο 2026: Ο Τραμπ στη σκιά της FIFA και των γεωπολιτικών εντάσεων

Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι ο πρώτος οικοδεσπότης του Παγκοσμίου Κυπέλλου που επιδιώκει να κερδίσει πολιτικούς πόντους μέσω της διοργάνωσης. Εδώ και σχεδόν έναν αιώνα, ηγέτες όπως ο Ιταλός δικτάτορας Μπενίτο Μουσολίνι και ο Γάλλος πρόεδρος Ζακ Σιράκ έχουν ακολουθήσει την ίδια τακτική.

Η φετινή διοργάνωση δεν είναι η πρώτη που επισκιάζεται από συγκρούσεις. Το 2002, η Βόρεια Κορέα προσπάθησε να επισκιάσει το τουρνουά με αιματηρή ναυτική επίθεση στη Νότια Κορέα, ενώ ο πόλεμος των Φώκλαντ μεταξύ Βρετανίας και Αργεντινής ήταν το φόντο του Μουντιάλ του 1982.

Η μεγάλη διαφορά το 2026 είναι το εύρος στο οποίο η πολιτική του MAGA, οι διαμάχες για τον πόλεμο στο Ιράν και η αυστηρή μεταναστευτική πολιτική του Τραμπ επιστρέφουν ως πονοκέφαλος για τη FIFA.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ρίχνει βαριά σκιά στη φετινή διοργάνωση — μια γιορτή με συμμετοχή 48 χωρών που ξεκινά την Πέμπτη στην Πόλη του Μεξικού — και έχει ήδη χαρακτηρίσει το Μουντιάλ “το πιο επιτυχημένο όλων των εποχών”. Σε κάθε στάδιο της προετοιμασίας, ο πρόεδρος της FIFA, Τζιάνι Ινφαντίνο, τον αποθεώνει δημόσια.

Η σχέση Τραμπ–FIFA και οι πρώτες εντάσεις

Το αποκορύφωμα αυτής της προσκόλλησης ήρθε πέρσι, όταν ο Ινφαντίνο επιχείρησε να παρηγορήσει τον Τραμπ για τη μη απονομή του Νόμπελ Ειρήνης, χαρίζοντάς του ένα ειδικό βραβείο ειρήνης της FIFA. Ο Τραμπ απάντησε ανατρέποντας τον ηγέτη της Βενεζουέλας και κηρύσσοντας πόλεμο στο Ιράν, σε συνδυασμό με σκληρή εσωτερική πολιτική για τη μετανάστευση.

Οι αδιάλλακτες πολιτικές στα σύνορα ήρθαν στο προσκήνιο όταν οι αμερικανικές αρχές απαγόρευσαν την είσοδο σε Σομαλό διαιτητή, επιλεγμένο από τη FIFA για το Μουντιάλ.

Όλα αυτά δημιουργούν σοβαρό πονοκέφαλο για τη FIFA. Η Ρωσία το 2018 και το Κατάρ το 2022 δεν ήταν ιδανικοί οικοδεσπότες, αλλά τόσο ο Βλαντίμιρ Πούτιν όσο και η ανώτατη επιτροπή της Ντόχα αποδείχθηκαν αξιόπιστοι συνεργάτες — χωρίς την απρόβλεπτη φύση και την ανάγκη προβολής του Τραμπ.

«Αντί να είναι το πιο συμπεριληπτικό τουρνουά, όπως ψευδώς ισχυρίζεται ο Ινφαντίνο, το Μουντιάλ του 2026 εξελίσσεται με φόντο καταχρηστική μεταναστευτική πολιτική στις ΗΠΑ, αποκλεισμό διαιτητή από τα καθήκοντά του, απειλές στην ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και διακρίσεις», δήλωσε στην POLITICO η Minky Worden, διευθύντρια διεθνών πρωτοβουλιών στη Human Rights Watch.

Βίζες, διπλωματικά επεισόδια και αντιδράσεις φιλάθλων

Αν και η συνδιοργάνωση γίνεται με το Μεξικό και τον Καναδά, οι περισσότερες αναμετρήσεις θα διεξαχθούν στις ΗΠΑ, δημιουργώντας πιθανές θύελλες για βίζες, πρόσβαση φιλάθλων, διαδικτυακές αντιπαραθέσεις, διπλωματικά επεισόδια, ζητήματα ασφαλείας και αγανάκτηση για τις τιμές των εισιτηρίων.

Η FIFA δέχεται έντονη κριτική πως ο αποκλεισμός του διαιτητή στα σύνορα αντικατοπτρίζει ευρύτερα προβλήματα.

«Είναι σαφές δείγμα αδυναμίας τους. Δεν έχουν καμία επιρροή στην κυβέρνηση Τραμπ και χειρότερα έχουν χάσει τον έλεγχο της ίδιας τους της διοργάνωσης», σχολίασε ο Ronan Evain, εκτελεστικός διευθυντής της Football Supporters Europe.

Ο Ινφαντίνο υποβάθμισε τις επικρίσεις σε συνέντευξη Τύπου στην Πόλη του Μεξικού: «Ίσως κάποιες φορές πρέπει να χαλαρώσουμε… Τα ουρλιαχτά συχνά έχουν αντίθετα αποτελέσματα από τη λύση ενός προβλήματος».

Η ιστορία των πολιτικών παρεμβάσεων στα Μουντιάλ

Το Παγκόσμιο Κύπελλο έχει μακρά ιστορία πολιτικών παρεμβάσεων. Το 1934 ο Μουσολίνι είδε τη νίκη ως σύμβολο ιταλικής ισχύος. Ο Βραζιλιάνος δικτάτορας Εμίλιο Μεντίτσι θεώρησε το τρόπαιο του 1970 τεκμήριο εθνικού μεγαλείου. Ο πόλεμος των Φώκλαντ έδωσε δραματικό υπόβαθρο στον θρυλικό αγώνα Αγγλίας–Αργεντινής το 1986.

Πιο πρόσφατα, ο Σιράκ αυτοπαρουσιάστηκε ως ένθερμος φίλαθλος της γαλλικής ομάδας-φαινόμενο το 1998. Ο Πούτιν εκμεταλλεύτηκε τη διοργάνωση του 2018 για να προβάλλει τη Ρωσία διεθνώς, ενώ το Κατάρ χρησιμοποίησε το Μουντιάλ του 2022 ως εργαλείο εθνικής ανάδειξης.

Ωστόσο, σε αντίθεση με Ρωσία ή Κατάρ όπου η πολιτική αποτέλεσε κυρίως φόντο, η εποχή Τραμπ επηρεάζει ήδη άμεσα τη διοργάνωση μέσα από αποφάσεις μακριά από τα γήπεδα.

Το ζήτημα του Ιράν και οι πιέσεις στη FIFA

Τα ερωτήματα για την είσοδο της ομάδας του Ιράν στις ΗΠΑ κυριαρχούσαν πριν καν αρχίσει το τουρνουά. Όταν ο Σομαλός διαιτητής Omar Abdulkadir Artan, κορυφαίος Αφρικανός διαιτητής της χρονιάς, έφτασε στα αμερικανικά σύνορα στο Μαϊάμι, οι αρχές τον απέλασαν προκαλώντας κύμα επικρίσεων κατά της FIFA και της κυβέρνησης Τραμπ.

Ο Andrew Giuliani, επικεφαλής της προεδρικής ομάδας εργασίας για το Μουντιάλ, δήλωσε στο BBC: «Δεν μπορώ να αποκαλύψω λεπτομέρειες αλλά ήταν σωστή απόφαση από τις τελωνειακές αρχές».

Η Charlotte Girard-Fabre, γενική γραμματέας της Διεθνούς Ομοσπονδίας Αθλητικών Διαιτητών, τόνισε: «Οι παίκτες έχουν ομάδες. Οι προπονητές αποστολές. Οι διαιτητές συχνά κανέναν. Δεν πρέπει να μένουν μόνοι απέναντι στις συνέπειες αποφάσεων που δεν πήραν οι ίδιοι».

Η FIFA προσπάθησε να αποστασιοποιηθεί από το περιστατικό δηλώνοντας: «Δεν εμπλεκόμαστε στις μεταναστευτικές διαδικασίες των χωρών υποδοχής ούτε στην έκδοση βίζας· ενημερωθήκαμε πως η κατάσταση του κ. Artan δεν θα αλλάξει προς το παρόν». Και πρόσθεσε: «Όπως σε κάθε διοργάνωση, τελικά η χορήγηση βίζας ανήκει αποκλειστικά στην κυβέρνηση υποδοχής».

Η συμμετοχή του Ιράν παραμένει αβέβαιη. Η ομάδα προπονείται στην Τιχουάνα του Μεξικού με σκοπό να εισέλθει στις ΗΠΑ για αγώνες με Νέα Ζηλανδία, Βέλγιο και Αίγυπτο. Τα πράγματα περιπλέκει ακόμα περισσότερο το γεγονός ότι οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν αεροπορικές επιδρομές στο Ιράν τη νύχτα πριν την έναρξη των αγώνων.

Μετά τη δήλωση Τραμπ στην POLITICO πως «δεν με νοιάζει» αν θα συμμετάσχει το Ιράν, ο Ινφαντίνο έσπευσε στον Λευκό Οίκο για να υπενθυμίσει διακριτικά ότι η ομάδα προκρίθηκε δίκαια. Το επόμενο πρωί ο Τραμπ άλλαξε στάση γράφοντας στο Truth Social: «Η εθνική ομάδα ποδοσφαίρου του Ιράν είναι ευπρόσδεκτη στο Μουντιάλ — αλλά θεωρώ ότι δεν πρέπει να είναι εδώ για λόγους ασφάλειας».

Kλιματική αλλαγή: Ένας νέος κίνδυνος για το Μουντιάλ

Οι γεωπολιτικές εντάσεις δεν είναι η μόνη απειλή που σκιάζει τη διοργάνωση. Ειρωνικά ίσως για έναν πρόεδρο που αρνείται την κλιματική αλλαγή χαρακτηρίζοντας τις σχετικές αναφορές «βλακείες», η ζέστη αναμένεται να αποτελέσει σοβαρό πρόβλημα.

Kύματα καύσωνα, πλέον συχνό φαινόμενο στο βόρειο ημισφαίριο λόγω ανθρωπογενούς υπερθέρμανσης, θέτουν σε κίνδυνο παίκτες και φιλάθλους εξαιτίας των υψηλών θερμοκρασιών στα γήπεδα ΗΠΑ–Μεξικού και λόγω διεξαγωγής στη μέση του καλοκαιριού.

Tο πρόβλημα δεν είναι μόνο η θερμοκρασία αλλά και η υγρασία. Ο συνδυασμός τους (wet-bulb temperature) μπορεί να γίνει θανατηφόρος από τους 35°C — ακόμη και σε υγιείς ανθρώπους. Η FIFPRO θεωρεί ότι πάνω από τους 26°C wet-bulb επηρεάζεται σημαντικά η υγεία των παικτών (28°C πρέπει να σημαίνει αναβολή αγώνα).

Eπιστήμονες υπολογίζουν ότι 26 από τους 104 αγώνες θα διεξαχθούν με wet-bulb πάνω από 26°C. Πέντε ματς εκτιμάται πως θα ξεπεράσουν τα 28°C. Σε πρόσφατη έρευνα διαπιστώθηκε ότι κατά το περσινό Club World Cup στις ΗΠΑ σε 31 από τους 57 αγώνες ξεπεράστηκε αυτό το όριο.

Aυξημένες θερμοκρασίες οδηγούν σε μικρότερη κάλυψη γηπέδου από τους παίκτες. Στο Club World Cup δέκα παίκτες ζήτησαν αλλαγή σε έναν μόνο αγώνα λόγω εξάντλησης. Στην Copa America 2024 βοηθός διαιτητή κατέρρευσε στη ζέστη· τον περασμένο μήνα δύο άνθρωποι πέθαναν σε αθλητικές εκδηλώσεις εν μέσω καύσωνα στη Γαλλία.

Kλιματικοί κίνδυνοι στα επόμενα Παγκόσμια Κύπελλα

Kαθώς η κλιματική κρίση εντείνεται, κάθε επόμενο Μουντιάλ θα αντιμετωπίζει ολοένα μεγαλύτερους κινδύνους. Το ανδρικό Παγκόσμιο Κύπελλο 2030 (Ισπανία–Πορτογαλία–Μαρόκο) θα γίνει σε περιοχή-επίκεντρο υπερθέρμανσης· ενώ το γυναικείο (2025) στη Βραζιλία αναμένεται να συμπέσει με ισχυρό El Niño που αυξάνει περαιτέρω τις θερμοκρασίες.

Kαι δεν είναι μόνο αυτό: νέοι κίνδυνοι όπως καπνοί πυρκαγιών ή ακραίες βροχοπτώσεις μπορούν επίσης να διαταράξουν μελλοντικές διοργανώσεις.

“Η FIFA έχει σκεφτεί τη ζέστη αλλά οι οδηγίες τους παραλείπουν το βασικότερο μέτρο — διακοπή αγώνα όταν υπάρχει ακραίος κίνδυνος”, σημειώνει ο Nick McGeehan της FairSquare. “Όταν τα εμπορικά συμφέροντα υπερτερούν της υγείας παικτών και φιλάθλων, υπάρχει σοβαρός λόγος ανησυχίας”.

Sophia Cai (Ουάσιγκτον) συνέβαλε στο ρεπορτάζ.

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ.