Economist: Οι υπαρξιακές προκλήσεις του Παγκοσμίου Κυπέλλου και το… τέλος της διοργάνωσης

Σύμφωνα με ανάλυση του Economist, η διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σειρά προκλήσεων, που θέτουν ερωτήματα για τη μελλοντική της πορεία. Και αυτό ενώ επί σχεδόν έναν αιώνα, αποτελούσε ένα από τα ελάχιστα γεγονότα με πραγματικά παγκόσμια απήχηση, ικανό να υπερβαίνει πολιτικές αντιπαραθέσεις, γεωπολιτικές συγκρούσεις και εθνικές διαφορές.

Η αυξανόμενη πολιτικοποίηση του Μουντιάλ, οι εντάσεις στο εσωτερικό του παγκόσμιου ποδοσφαίρου και οι γεωπολιτικές εξελίξεις γύρω από τη διοργάνωση του 2026 συνθέτουν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας για τη FIFA και το κορυφαίο προϊόν της.

Το Παγκόσμιο Κύπελλο υπήρξε διαχρονικά κάτι περισσότερο από μια αθλητική διοργάνωση. Από τα πρώτα χρόνια της ύπαρξής του λειτούργησε ως μέσο προβολής εθνικών στρατηγικών και πολιτικών επιδιώξεων. Η διοργάνωση του 1934 στην Ιταλία του Μπενίτο Μουσολίνι και εκείνη του 1978 στην Αργεντινή υπό το στρατιωτικό καθεστώς συγκαταλέγονται στα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αξιοποίησης του ποδοσφαίρου για πολιτικούς σκοπούς.

Ακόμη και σε περιπτώσεις που αξιολογήθηκαν θετικά, η πολιτική διάσταση ήταν παρούσα. Το Μουντιάλ της Γαλλίας το 1998 συνδέθηκε με την προβολή της πολυπολιτισμικότητας, ενώ εκείνο της Γερμανίας το 2006 θεωρήθηκε μέρος μιας προσπάθειας επαναπροσδιορισμού της εικόνας της χώρας και ανάδειξης μιας πιο ήπιας εκδοχής του γερμανικού πατριωτισμού.

Παράλληλα, η ίδια η FIFA διαδραμάτισε ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση της παγκόσμιας ποδοσφαιρικής γεωγραφίας. Η συνδιοργάνωση του Μουντιάλ του 2002 από την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα, όπως και η ανάθεση της διοργάνωσης του 2010 στη Νότια Αφρική, εντάσσονταν σε μια ευρύτερη στρατηγική διεύρυνσης της επιρροής του αθλήματος.

Πολιτικά φορτισμένη η φετινή διοργάνωση

Η διοργάνωση του 2026 σε Ηνωμένες Πολιτείες, Καναδά και Μεξικό θεωρείται από πολλούς ως η πιο πολιτικά φορτισμένη των τελευταίων δεκαετιών. Ο Economist επισημαίνει ότι θα είναι η πρώτη φορά που μία από τις διοργανώτριες χώρες βρίσκεται σε ανοιχτή αντιπαράθεση με συμμετέχουσα χώρα -ο λόγος, φυσικά, για τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις των δύο χωρών βρίσκονται στο χειρότερο επίπεδο των τελευταίων ετών.

Την ίδια στιγμή, η επιβολή ταξιδιωτικών περιορισμών από τις Ηνωμένες Πολιτείες σε πολίτες ορισμένων χωρών δημιουργεί νέα δεδομένα για μια διοργάνωση που παραδοσιακά προβάλλεται ως σύμβολο παγκόσμιας συμμετοχής. Η υπόθεση Σομαλού διαιτητή, στον οποίο απαγορεύθηκε η είσοδος στη χώρα, αναφέρεται ως ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα των νέων προκλήσεων.

Στο ήδη σύνθετο σκηνικό προστίθενται και οι πολιτικές τριβές μεταξύ της Ουάσινγκτον και των συνδιοργανωτών της διοργάνωσης, του Καναδά και του Μεξικού. Σύμφωνα με την ανάλυση, οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν τον κίνδυνο το Μουντιάλ να μετατραπεί από γιορτή του ποδοσφαίρου σε πεδίο έκφρασης γεωπολιτικών ανταγωνισμών.

Τα προβλήματα στη FIFA

Ωστόσο, τα προβλήματα της FIFA δεν περιορίζονται στη διεθνή πολιτική. Οι σχέσεις της παγκόσμιας ομοσπονδίας με την UEFA παραμένουν τεταμένες, καθώς οι δύο οργανισμοί ανταγωνίζονται για οικονομικούς πόρους, επιρροή και έλεγχο των σημαντικότερων ποδοσφαιρικών διοργανώσεων.

Η δημιουργία νέων διοργανώσεων, όπως το διευρυμένο Παγκόσμιο Κύπελλο Συλλόγων, αλλά και η συνεχής αύξηση των αγώνων στο διεθνές καλεντάρι έχουν προκαλέσει αντιδράσεις για την επιβάρυνση των ποδοσφαιριστών και την αυξανόμενη εμπορευματοποίηση του αθλήματος. Παράλληλα, η προσπάθεια της FIFA να ενισχύσει την παρουσία της εκτός Ευρώπης δημιουργεί νέες εστίες έντασης με τις παραδοσιακές ποδοσφαιρικές δυνάμεις.

Ο Economist επισημαίνει ότι η ιστορία του Μουντιάλ είναι συνυφασμένη με τη συνεχή επέκταση. Από το 1930 μέχρι σήμερα, η διοργάνωση αναπτυσσόταν αδιάκοπα, με περισσότερες ομάδες, περισσότερους αγώνες, μεγαλύτερα έσοδα και διεύρυνση των αγορών στις οποίες απευθύνεται. Ωστόσο, η ανάλυση υπογραμμίζει ότι καμία διαδικασία ανάπτυξης δεν είναι απεριόριστη.

Υπενθυμίζει, δε, ότι ακόμη και οι Ολυμπιακοί Αγώνες βρέθηκαν αντιμέτωποι με σοβαρές κρίσεις κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, όταν τα διαδοχικά μποϊκοτάζ της δεκαετίας του 1970 και του 1980 απείλησαν τη διεθνή τους απήχηση και τη βιωσιμότητά τους.

Αντίστοιχα, μια σειρά πολιτικών, διπλωματικών ή θεσμικών κρίσεων θα μπορούσε, σύμφωνα με την ανάλυση, να υπονομεύσει σταδιακά την αξιοπιστία και το κύρος του Παγκοσμίου Κυπέλλου.

Το υποθετικό σενάριο

Στο πλαίσιο αυτό, περιγράφεται ακόμα και ένα υποθετικό σενάριο, κατά το οποίο ένα σοβαρό περιστατικό με ξένο φίλαθλο στις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να προκαλέσει διπλωματική κρίση. Εάν η FIFA επέλεγε να μην παρέμβει, δεν αποκλείεται να προέκυπταν συγκρούσεις μεταξύ ομοσπονδιών, κυρώσεις ή ακόμη και μποϊκοτάζ μελλοντικών διοργανώσεων.

Παρότι το συγκεκριμένο ενδεχόμενο παραμένει θεωρητικό, ο Economist σημειώνει ότι η διεθνής πραγματικότητα των τελευταίων ετών έχει αποδείξει πως εξελίξεις που κάποτε θεωρούνταν αδιανόητες, μπορούν τελικά να συμβούν.

Υπό αυτό το πρίσμα, το ερώτημα που τίθεται δεν αφορά μόνο στη διεξαγωγή του Μουντιάλ του 2030, αλλά και τη μορφή που θα έχει η διοργάνωση στο μέλλον, το εύρος της συμμετοχής των χωρών και το κατά πόσο θα εξακολουθήσει να διαθέτει το κύρος που τη συνόδευε επί δεκαετίες.

Για πρώτη φορά έπειτα από σχεδόν έναν αιώνα ιστορίας, η συζήτηση γύρω από το μέλλον του Παγκοσμίου Κυπέλλου δεν θεωρείται πλέον αδιανόητη.

Πηγή: The Economist