Times: Η ΕΕ αναζητά κέντρα επιστροφής μεταναστών εκτός Ευρώπης- Ποιες χώρες εξετάζονται

Υπό την πίεση της ανόδου της ρητορικής κατά των μεταναστευτικών ρευμάτων και της δυσκολίας επιστροφής απορριφθέντων αιτούντων άσυλο, αρκετά κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης εντείνουν τις προσπάθειες για τη δημιουργία «κέντρων επιστροφής» μεταναστών εκτός των ευρωπαϊκών συνόρων.

Η Γερμανία, μαζί με τη Δανία, την Αυστρία και την Ελλάδα, εξετάζει τη δημιουργία δομών παρόμοιων με το βρετανικό σχέδιο για τη Ρουάντα, σύμφωνα με τη βρετανική Times.

Όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα, σε αυτές θα μεταφέρονται άτομα των οποίων η αίτηση ασύλου έχει απορριφθεί ή αλλοδαποί που έχουν καταδικαστεί για σοβαρά αδικήματα, μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία επιστροφής τους στις χώρες προέλευσης.

Η ιδέα προωθείται από τον Ευρωπαίο Επίτροπο Εσωτερικών Υποθέσεων, Magnus Brunner, με στόχο αφενός την επιτάχυνση των απελάσεων και αφετέρου την αποτροπή νέων μεταναστευτικών ροών προς την Ευρώπη.

Ποιες χώρες εξετάζονται

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αποφεύγουν να αποκαλύψουν τις χώρες με τις οποίες βρίσκονται σε επαφή. Σύμφωνα με το δημοσίευμα των Times, στο τραπέζι βρίσκονται κράτη της Κεντρικής Ασίας και της Βόρειας Αφρικής, μεταξύ αυτών το Ουζμπεκιστάν και το Καζακστάν.

Ως κίνητρο, η ΕΕ εξετάζει την παροχή διευκολύνσεων στις θεωρήσεις εισόδου (βίζες) για πολίτες των χωρών που θα δεχθούν να φιλοξενήσουν τέτοιες δομές.

Η μεταστροφή της Γερμανίας

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, το Βερολίνο αντιμετώπιζε με σκεπτικισμό το σχέδιο της Βρετανίας για τη Ρουάντα, θεωρώντας το προβληματικό τόσο νομικά όσο και ηθικά.

Σήμερα όμως, υπό την πίεση του Alternative für Deutschland (AfD), η Γερμανία εξελίσσεται σε έναν από τους βασικούς υποστηρικτές της ιδέας των «return hubs».

Ο βουλευτής του CDU, Alexander Throm, χαρακτήρισε το μέτρο «καθοριστική αλλαγή», υποστηρίζοντας ότι θα επιτρέψει στις αρχές να διαχειριστούν αποτελεσματικότερα όσους παραμένουν στη χώρα παρά τις αποφάσεις απέλασης.

Το σχέδιο προκαλεί έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις στη Γερμανία. Οι Σοσιαλδημοκράτες (SPD), κυβερνητικοί εταίροι του CDU, εμφανίζονται επιφυλακτικοί.

Ο βουλευτής του SPD, Hakan Demir, εκτίμησε ότι η αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής δεν πρόκειται να περιορίσει την επιρροή της AfD και υποστήριξε ότι απαιτούνται πιο ρεαλιστικές και ανθρωπιστικές λύσεις.

Αντίστοιχα, οι Πράσινοι καταγγέλλουν ότι η μεταφορά μεταναστών σε τρίτες χώρες εγείρει σοβαρά ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και νομικής συμβατότητας.

Το προηγούμενο της Ρουάντας και της Αλβανίας

Το 2023, το σχέδιο της βρετανικής κυβέρνησης για μεταφορά αιτούντων άσυλο στη Ρουάντα μπλοκαρίστηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο του Ηνωμένου Βασιλείου, το οποίο έκρινε ότι δεν υπήρχαν επαρκείς εγγυήσεις για τα δικαιώματα των μεταναστών.

Την ίδια χρονιά, η Ιταλία δημιούργησε κέντρο μεταναστών στην Αλβανία. Αν και το αρχικό σχέδιο συνάντησε νομικά εμπόδια, οι εγκαταστάσεις χρησιμοποιούνται σήμερα ως κέντρο φιλοξενίας απορριφθέντων αιτούντων άσυλο.

Σημαντική εξέλιξη θεωρείται η πρόσφατη συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη δημιουργία νομικής βάσης που θα επιτρέπει τη λειτουργία τέτοιων κέντρων επιστροφής, αν και η σχετική νομοθεσία πρέπει ακόμη να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Παράλληλα, το Συμβούλιο της Ευρώπης αναγνώρισε για πρώτη φορά ότι τα κράτη μπορούν να εξετάσουν νέες προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι διατάξεις της Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Σύμφωνα με τον Magnus Brunner, σήμερα λιγότερο από το 25% των απορριφθέντων αιτούντων άσυλο στην ΕΕ επιστρέφουν τελικά στις χώρες προέλευσής τους, γεγονός που τροφοδοτεί την πίεση για νέες λύσεις στο μεταναστευτικό ζήτημα.