Ο Νόμος “παγίδα” που… καραδοκεί όταν ο Τραμπ καταλήξει σε συμφωνία με το Ιράν

Οι συνομιλίες ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται να πλησιάζουν σε μια κρίσιμη καμπή, με τον Ντόναλντ Τραμπ να δηλώνει ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά σε αποτέλεσμα ακόμη και «μέχρι το τέλος της εβδομάδας». Ωστόσο, πίσω από τις δηλώσεις αισιοδοξίας και τα μηνύματα περί επικείμενων υπογραφών, εξελίσσεται ένα πολύ πιο σύνθετο παρασκήνιο. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να κλείσει ένα από τα πιο επικίνδυνα μέτωπα της Μέσης Ανατολής, ενώ η Τεχεράνη προσπαθεί να εξασφαλίσει όρους που θα της επιτρέψουν να βγει από τη διεθνή πίεση χωρίς να εμφανιστεί ότι υποχωρεί. Ακόμη όμως κι αν οι διαπραγματευτές συμφωνήσουν σε κοινό κείμενο, η μάχη δεν θα έχει τελειώσει.

Σπύρος Σιδέρης

Ένας αμερικανικός νόμος που θεσπίστηκε πριν από έντεκα χρόνια μπορεί να μετατρέψει μια διπλωματική επιτυχία σε μια σκληρή πολιτική αναμέτρηση στο Κογκρέσο, με απρόβλεπτες συνέπειες για το μέλλον της συμφωνίας και τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή.

«Είναι κοντά στην υπογραφή», λέει ο Τραμπ

Μιλώντας σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι οι συνομιλίες με την Τεχεράνη εξελίσσονται «πολύ καλά» και άφησε να εννοηθεί ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά σε συμφωνία.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έφθασε μάλιστα να δηλώσει ότι οι Ιρανοί αξιωματούχοι είναι «κοντά στην υπογραφή», σπεύδοντας ωστόσο να προσθέσει ότι το σκηνικό παραμένει εξαιρετικά ρευστό και πως «οτιδήποτε μπορεί να συμβεί».

Το μήνυμα της Ουάσιγκτον παραμένει σαφές: καμία πυρηνική βόμβα για το Ιράν. Ο Τραμπ επανέλαβε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρόκειται να επιτρέψουν στην Τεχεράνη να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και τόνισε πως το ζήτημα του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου βρίσκεται στο επίκεντρο των συνομιλιών.

Παράλληλα, επιχείρησε να διαχωρίσει τις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα από τις υπόλοιπες περιφερειακές κρίσεις, ιδιαίτερα από τον Λίβανο και τα Στενά του Ορμούζ, παρά το γεγονός ότι η ιρανική πλευρά επιμένει ότι όλα τα ζητήματα συνδέονται μεταξύ τους.

Το πραγματικό «κλειδί» είναι το ουράνιο

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο επιβεβαίωσε ότι το μέλλον των ιρανικών αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου αποτελεί τον βασικό πυλώνα της διαπραγμάτευσης.

Όπως παραδέχθηκε, η αμερικανική πλευρά δεν έχει ακόμη λάβει την τελική συναίνεση της Τεχεράνης. Αυτό σημαίνει ότι παρά τα αισιόδοξα μηνύματα από τον Λευκό Οίκο, η τελική συμφωνία απέχει ακόμη από το να θεωρείται δεδομένη.

Ο Ρούμπιο επιχείρησε ταυτόχρονα να παρουσιάσει την αμερικανική στρατηγική ως επιτυχημένη, υποστηρίζοντας ότι η Ουάσιγκτον έχει ήδη πετύχει τους βασικούς της στόχους απέναντι στο Ιράν και ότι πλέον το βάρος μεταφέρεται από τη στρατιωτική πίεση στη διπλωματία.

Η ουσία όμως παραμένει μία: χωρίς συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα, δεν υπάρχει συνολική συμφωνία.

Ο νόμος των 11 ετών που μπορεί να τινάξει το deal στον αέρα

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη παγίδα για τον Τραμπ.

Ακόμη και αν οι δύο πλευρές καταλήξουν σε συμφωνία, ενεργοποιείται αυτόματα ο λεγόμενος Νόμος Αναθεώρησης της Πυρηνικής Συμφωνίας με το Ιράν (INARA), που ψηφίστηκε το 2015.

Ο νόμος υποχρεώνει τον πρόεδρο των ΗΠΑ να αποστείλει οποιαδήποτε συμφωνία στο Κογκρέσο μέσα σε πέντε ημέρες από την υπογραφή της.

Στη συνέχεια ακολουθεί μια περίοδος εξέτασης που μπορεί να διαρκέσει έως και δύο μήνες, κατά τη διάρκεια της οποίας η εφαρμογή της συμφωνίας ουσιαστικά παγώνει.

Το σημαντικότερο είναι ότι οι βουλευτές και οι γερουσιαστές έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν ακόμη και σε ψηφοφορία απόρριψης της συμφωνίας.

Με άλλα λόγια, ακόμη και αν ο Τραμπ εμφανιστεί μπροστά στις κάμερες με μια ιστορική συμφωνία στα χέρια του, η τελική μάχη μπορεί να δοθεί λίγα τετράγωνα πιο πέρα, στο Καπιτώλιο.

Το Κογκρέσο ετοιμάζεται ήδη για σύγκρουση

Τα πρώτα σημάδια δείχνουν ότι η συζήτηση θα είναι ιδιαίτερα σκληρή.

Ο Δημοκρατικός βουλευτής Χοακίν Κάστρο δήλωσε ότι θα εξετάσει μια συμφωνία με ανοιχτό πνεύμα, ζητώντας όμως πλήρη ενημέρωση για το περιεχόμενό της.

Στην αντίπερα όχθη, αρκετοί Ρεπουμπλικάνοι εμφανίζονται ιδιαίτερα δύσπιστοι.

Ο πρόεδρος της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας Ρότζερ Γουίκερ προειδοποίησε ότι μια συμφωνία με το Ιράν θα μπορούσε να εκληφθεί ως ένδειξη αδυναμίας, ενώ ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ εξέφρασε ανησυχίες για πιθανή ανατροπή των περιφερειακών ισορροπιών.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η τοποθέτηση του Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος ξεκαθάρισε ότι η κυβέρνηση θα εφαρμόσει πλήρως τις προβλέψεις του νόμου, ανοίγοντας ουσιαστικά τον δρόμο για μια έντονη κοινοβουλευτική αντιπαράθεση.

Η πραγματική μάχη αρχίζει μετά τις υπογραφές

Το παράδοξο είναι ότι η πιο δύσκολη φάση της διαπραγμάτευσης μπορεί να ξεκινήσει ακριβώς τη στιγμή που θα ανακοινωθεί μια συμφωνία.

Το Κογκρέσο θα εξετάσει κάθε πτυχή του κειμένου: από την άρση των κυρώσεων και την αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων, μέχρι τους μηχανισμούς ελέγχου του πυρηνικού προγράμματος και τις δεσμεύσεις που θα αναλάβει η Τεχεράνη.

Γι’ αυτό και η σημερινή αισιοδοξία στην Ουάσιγκτον συνοδεύεται από έντονο σκεπτικισμό. Οι συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν μπορεί να βρίσκονται πιο κοντά σε αποτέλεσμα από οποιαδήποτε άλλη στιγμή τους τελευταίους μήνες, όμως η τελική έκβαση δεν θα κριθεί μόνο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Θα κριθεί και στο εσωτερικό πολιτικό μέτωπο των Ηνωμένων Πολιτειών, εκεί όπου ένας νόμος έντεκα ετών μπορεί να καθορίσει αν η πολυαναμενόμενη συμφωνία θα αλλάξει τον γεωπολιτικό χάρτη της Μέσης Ανατολής ή αν θα προστεθεί στη μακρά λίστα των συμφωνιών που έμειναν στα χαρτιά.