Έρευνα “καμπανάκι”: Οι πολίτες οργίζονται με την οικονομική τους θέση και ζητούν περισσότερη κρατική παρέμβαση

Οι πολίτες της χώρας έχουν ένα μεγάλο προβληματισμό για την οικονομική τους κατάσταση και παράλληλα αναζητούν, εναγωνίως θα έλεγε κανείς, τη φορολογική δικαιοσύνη. Τα ευρήματα της εξαιρετικά σημαντικής έρευνας του Eteron καταδεικνύουν του λόγου το αληθές.

Νίκος Γιαννόπουλος

Το 63,4% των πολιτών δηλώνει δυσαρεστημένο από την προσωπική οικονομική του κατάσταση, ποσοστό αυξημένο σε σχέση με το 57,3% του 2021.

Την ίδια στιγμή, το 81,9% θεωρεί ότι ο παραγόμενος πλούτος κατανέμεται άδικα, με τους επιχειρηματίες να ευνοούνται και τους εργαζόμενους να λαμβάνουν ελάχιστα. Παράλληλα, το 82,2% πιστεύει ότι η σημερινή κρατική πολιτική ευνοεί κυρίως τις μεγάλες επιχειρήσεις.

Οι πολίτες άρα έχουν επίγνωση όχι μόνο της δύσκολης οικονομικής θέσης τους αλλά και της έντονης ταξικότητας της ακολοθούμενης πολιτικής. Και αυτό, προφανώς, δεν αποκλείεται να παίξει σημαντικό ρόλο στις επόμενες βουλευτικές εκλογές όποτε αυτές και αν γίνουν.

“Άδική χώρα”

Ας δώσουμε όμως μία προσοχή και στο αμέσως επόμενο εύρημα: Η αντίληψη της κοινωνικής αδικίας αποτυπώνεται με ακόμη πιο έντονο τρόπο στη συνολική εικόνα της χώρας: το 80,4% των ερωτηθέντων χαρακτηρίζει την Ελλάδα άδικη χώρα, έναντι 74,5% το 2021, ενώ το 84% θεωρεί ότι οι αδικίες στην Ελλάδα είναι μεγαλύτερες σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Αυτό θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι αποτελεί καμπανάκι για το κυβερνών κόμμα.

Ως προς το ζήτημα της φορολογίας, με τις απαντήσεις τους οι πολίτες ζητούν βαθιά και ουσιαστική μεταρρύθμιση του συστήματος.

Το 61,9% των ερτωτηθέντων υποστηρίζει την αύξηση της φορολογίας στα υψηλά εισοδήματα και τον μεγάλο πλούτο, προκειμένου να ενισχυθούν οι δημόσιες υπηρεσίες, το κοινωνικό κράτος και η μείωση των ανισοτήτων. Ακόμη ισχυρότερη είναι η συμφωνία με τη θέση ότι πρέπει να αυξηθούν οι φόροι στους πλούσιους για να υπάρξει φορολογική δικαιοσύνη και στήριξη των πιο αδύναμων, με το σχετικό ποσοστό να φτάνει το 86,5%.

Ταυτόχρονα, το 87,1% θεωρεί ότι οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι σηκώνουν κυρίως το φορολογικό βάρος στην Ελλάδα, στοιχείο που αναδεικνύει την ένταση με την οποία βιώνεται η φορολογική ανισότητα.

Οι πολίτες, επίσης, βλέπουν με ιδιαίτερα θετικό μάτι την επιστροφή του κράτους και τον περιορισμό της ασυσοδίας της ελεύθερης αγοράς.

Ιδού τα χαρακτηριστικά ευρήματα:

• Ο δημόσιος έλεγχος προκρίνεται έναντι του ιδιωτικού
  στην Παιδεία από το 90,8%,
• στην Ύδρευση από το 90,4%,
• στην Υγεία από το 90,2%,
• στην Κοινωνική Ασφάλιση και την ασφάλιση υγείας από το 87,8%,
• στην Ενέργεια από το 77,5%,
• στις επίγειες Μεταφορές από το 72,3%
• Τα ποσοστά είναι από πολύ μεγάλα μέχρι τεράστια για να τα προσπεράσει κανείς αδιάφορα.
• Ακόμη και για το τραπεζικό σύστημα, το 54,4% τάσσεται υπέρ ενός κυρίως δημόσιου ελέγχου.

“Ελευθερία αλλά χωρίς φτώχεια” 

Η έρευνα, τέλος, έχει και ένα εύρημα ιδεολογικής φύσης ιδιαίτερα σημαντικό.

Τα αποτελέσματα καταγράφουν μια ισχυρή κοινωνική αντίληψη ότι η ελευθερία, η δικαιοσύνη και η ανάπτυξη δεν μπορούν να αποσυνδεθούν από την κοινωνική προστασία.

Το 64,4% θεωρεί ότι η ατομική ελευθερία προϋποθέτει την απελευθέρωση από τη φτώχεια, ένα ισχυρό σύστημα κοινωνικής προστασίας και ενεργό ρόλο του κράτους στον περιορισμό των αγορών. Παράλληλα, το 66,4% εκτιμά ότι οι οικονομικές ανισότητες δεν αποτελούν φυσικό φαινόμενο, αλλά αποτέλεσμα του οικονομικού και κοινωνικού συστήματος.

Η σημασία του ζητήματος είναι σχεδόν καθολικά αναγνωρισμένη: το 88,1% αξιολογεί τις ανισότητες ως πολύ ή αρκετά σημαντικό πρόβλημα.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά και η υποστήριξη των συλλογικών θεσμών στην εργασία: το 71,3% θεωρεί ότι χωρίς ισχυρά συνδικάτα και συλλογικές συμβάσεις δεν μπορούν να υπάρξουν καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας.

Τα ευρήματα της έρευνας σκιαγραφούν μια κοινωνία που δεν αντιμετωπίζει τις ανισότητες ως αναπόφευκτες, αλλά ως ζήτημα πολιτικών επιλογών. Οι πολίτες ζητούν δίκαιους μισθούς, προσιτή στέγη, ισχυρές δημόσιες υπηρεσίες, φορολογική δικαιοσύνη, κοινωνική ασφάλιση και ουσιαστική προστασία στην εργασία.

Η εικόνα που προκύπτει είναι σαφής: η οικονομική ανάπτυξη δεν αξιολογείται μόνο με βάση τους δείκτες της αγοράς, αλλά με βάση το κατά πόσο παράγει ασφάλεια, αξιοπρέπεια και δικαιοσύνη για την κοινωνική πλειοψηφία.

Σχετικά με την έρευνα

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την aboutpeople για λογαριασμό του Ινστιτούτου Eteron τον Απρίλιο του 2026 και εξετάζει τις αντιλήψεις των πολιτών γύρω από την οικονομική δικαιοσύνη, την αγορά εργασίας, τις ανισότητες, τον ρόλο του κράτους στην οικονομία και τις ιδεολογικές τους τοποθετήσεις σε βασικά κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα.

Στην έρευνα συμμετείχαν 1504 άνδρες και γυναίκες 17 ετών και άνω από όλη την Ελλάδα.

Συντελεστές Έρευνας:

• Συντονιστής ερευνητικού έργου: Αντώνης Γαλανόπουλος, Project coordinator Eteron, Δρ. Πολιτικών Επιστημών ΑΠΘ.
• Εξωτερικός επιστημονικός συνεργάτης: Μαρία Καραμεσίνη, Καθηγήτρια Οικονομικών της Εργασίας και της Κοινωνικής Πολιτικής, Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο.