Πώς μπορεί να αντιδράσει το NATO μετά την πτώση του drone στη Ρουμανία

Τι μπορεί να κάνει το ΝΑΤΟ μετά την πτώση ενός μη επανδρωμένου εναέριου οχήματος (drone) σε πολυκατοικία στη Ρουμανία, χώρα-μέλος της Συμμαχίας. Ο οργανισμός προβάλλει το αποτρεπτικό αποτέλεσμα των μηνυμάτων του καθώς και τις σταδιακές αποκρίσεις του.

Η πιο γνωστή, “το άρθρο 5”, περιλαμβάνει ρήτρα αλληλεγγύης η οποία προβλέπει ότι μία ένοπλη επίθεση εναντίον μίας χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ θα θεωρηθεί επίθεση εναντίον όλων.

Το άρθρο αυτό δεν έχει χρησιμοποιηθεί παρά μόνο μία φορά: μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2011 στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Όμως “υπονοεί όλες τις δραστηριότητες του ΝΑΤΟ στο πεδίο της αποτροπής και της άμυνας”, περιλαμβανομένης της “τακτικής διεξαγωγής στρατιωτικών γυμνασίων και της ανάπτυξης μόνιμων στρατιωτικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ”, υπογραμμίζει η Συμμαχία.

Η πρώτη αντίδραση του NATO μετά την πτώση του drone

Η πτώση ενός drone σε πολυκατοικία στη Ρουμανία στη διάρκεια της χθεσινής νύχτας, η οποία προκάλεσε τον ελαφρύ τραυματισμό δύο ανθρώπων στην πόλη Γαλάτσι, κοντά στα σύνορα με την Ουκρανία, οδήγησε σε μια μελετημένη αντίδραση.

Σε πρώτο χρόνο, το ΝΑΤΟ εξέφρασε πολύ γρήγορα την “αλληλεγγύη” του με μία από τις 32 χώρες-μέλη του, στην αρχή διά της εκπροσώπου του και στη συνέχεια διά του γενικού γραμματέα του Μαρκ Ρούτε.

Καταδίκασε επίσης την “ανεύθυνη” συμπεριφορά της Ρωσίας, υποσχέθηκε να προστατεύσει το έδαφος της Συμμαχίας και να ενισχύσει τις ικανότητες άμυνάς του στα ανατολικά του σύνορα.

“Διαβουλεύσεις”: Το επόμενο στάδιο

Σε δεύτερο χρόνο, και μόνο αν η ενδιαφερόμενη χώρα το ζητήσει, οι Σύμμαχοι μπορούν να συνέλθουν για “διαβουλεύσεις”.

Για το ευρύ κοινό, αυτό σταματάει εκεί. Όμως, διαβεβαιώνει το ΝΑΤΟ, ο αντίκτυπος είναι πραγματικός.

Στη διπλωματία, κάθε λέξη μετράει και οι Ρώσοι ξέρουν πολύ καλά τη διάκριση ανάμεσα σε κάθε επίπεδο αντίδρασης, εξηγούν στις Βρυξέλλες.

Και πέρα από δηλώσεις και καταδίκες, η επίκληση του άρθρου 4 της Συμμαχίας γίνεται καλά αντιληπτή ως ένα επιπλέον στάδιο.

Το άρθρο αυτό προβλέπει ότι οι Σύμμαχοι “διαβουλεύονται κάθε φορά που, κατά τη γνώμη ενός από αυτούς, η εδαφική ακεραιότητα, η πολιτική ανεξαρτησία ή η ασφάλεια ενός από τα μέρη απειλείται”.

Οι εννιά φορές που έγινε επίκληση του άρθρου 4 του ΝΑΤΟ

Είναι κάτι που σημειώνουν οι Ρώσοι και το οποίο οδήγησε, στο παρελθόν, σε αλλαγή της συμπεριφοράς τους, λένε στις Βρυξέλλες.

Επίκληση του άρθρου 4 έχει γίνει εννέα φορές σε όλη την ιστορία του ΝΑΤΟ, εκ των οποίων τρεις φορές πριν από την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία. Μετά το 2014, επίκληση του άρθρου 4 έχει γίνει έξι φορές, εκ των οποίων οι τρεις μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Αυτές οι κεκλεισμένων των θυρών “διαβουλεύσεις” οδηγούν συχνά σε αποφάσεις, όχι πάντα πολύ ορατές, αλλά πάντα προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της ικανότητας αποτροπής της Συμμαχίας – κεντρικό στοιχείο αυτού του οργανισμού που δημιουργήθηκε το 1949.

Μία σύνοδος για το άρθρο 4, που είχε ζητήσει η Πολωνία τον Σεπτέμβριο 2025, μετά τη θεαματική διείσδυση ρωσικών drones στον εναέριο χώρο της, κατέληξε ως εκ τούτου στην επιχείρηση “Eastern Sentry” (“Ανατολικός Φρουρός”).

Με την επιχείρηση αυτή, το ΝΑΤΟ απέκτησε “επιπλέον ικανότητες και μέσα στη θέση αποτροπής του”, για παράδειγμα με “περισσότερα πολεμικά αεροσκάφη, ελικόπτερα, μεταγωγικά αεροσκάφη, συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, αεροσκάφη επιτήρησης και φρεγάτες”, εξηγεί το αρχηγείο των δυνάμεων του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη (Shape).

Το ίδιο και για την επιχείρηση “Baltic Sentry”, που αποφασίστηκε τον Ιανουάριο 2025 έπειτα από ενέργειες δολιοφθοράς στη Βαλτική θάλασσα που αποδόθηκαν στη Ρωσία. Μοναδική διαφορά ήταν, όπως σημειώνει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, ότι το άρθρο 4 επικαλέστηκαν αυτήν τη φορά οι χώρες της Βαλτικής.

Επίκληση του άρθρου 4 έγινε, αντίθετα, δύο φορές μέσα σε έναν μήνα τον περασμένο Σεπτέμβριο. Μετά την Πολωνία, η Εσθονία είχε ζητήσει επίσης “διαβουλεύσεις” μετά την υπερπτήση πάνω από το έδαφός της τριών ρωσικών μαχητικών αεροσκαφών.

Το χρονικό των εξελίξεων μετά την πτώση του drone σε έδαφος της Ρουμανίας

Ένα drone έπεσε σε ρουμανικό έδαφος, και συγκεκριμένα σε πολυκατοικία της πόλης Γκαλάτσι, κοντά στα σύνορα με την Ουκρανία. Το συμβάν είχε ως αποτέλεσμα να σημειωθούν υλικές ζημιές και να τραυματιστούν δύο άνθρωποι.

Το μεσημέρι της Παρασκευής (29/5), ο πρόεδρος της Ρουμανίας, Νικουσόρ Νταν, δήλωσε μετά την έκτακτη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Άμυνας (CSAT) ότι η Ρωσία φέρει την πλήρη ευθύνη για το περιστατικό. «Η πλήρης ευθύνη για αυτό το περιστατικό ανήκει στη Ρωσία, μια χώρα που διεξάγει επιθετικό πόλεμο κατά της Ουκρανίας εδώ και περισσότερα από τέσσερα χρόνια».

Ο ίδιος γνωστοποίησε, επίσης, ότι η Ρουμανία κήρυξε ανεπιθύμητο πρόσωπο (persona non grata) τον γενικό πρόξενο της Ρωσικής Ομοσπονδίας στην Κωνστάντζα. Ο Ρώσος πρόξενος θα απελαθεί, ενώ θα κλείσει το ρωσικό Γενικό Προξενείο στην πόλη.

Τα ρουμανικά ραντάρ εντόπισαν το ρωσικό drone να εισέρχεται στον εθνικό εναέριο χώρο και να φτάνει στην πόλη που βρίσκεται στα νοτιοανατολικά.

Σύμφωνα με τον στρατηγό Γκεόργκε Μαξίμ, οι ρουμανικές ένοπλες δυνάμεις «δεν είχαν τον χρόνο να καταρρίψουν το drone».

«Δεν υπήρχε καμιά ρεαλιστική δυνατότητα να αναχαιτισθεί με ασφάλεια» πρόσθεσε, «καθώς ο χρόνος που είχαμε στη διάθεσή μας –4 λεπτά– ήταν εξαιρετικά βραχύς».

«Η απόφαση να μην προσβληθεί ο στόχος ελήφθη επειδή δεν υπήρχαν οι απαραίτητες προϋποθέσεις για τον καταστρέψουμε χωρίς να θέσουμε σε σοβαρό κίνδυνο την ασφάλεια του άμαχου πληθυσμού» πρόσθεσε μέσω του X ο Ρουμάνος πρόεδρος.

Το υπουργείο Άμυνας της Ρουμανίας ανακοίνωσε ότι δύο καταδιωκτικά F-16 και ένα στρατιωτικό ελικόπτερο απογειώθηκαν κατεπειγόντως από την αεροπορική βάση στο Φετέστι, έχοντας το πράσινο φως να «εμπλακούν» εναντίον των «στόχων». Πάντως, όπως εκτίμησε ο Ρουμάνος ταξίαρχος Γκεόργκε Μαξίμ, το αμερικανικό σύστημα anti-drone Merops είναι λειτουργικό στη Ρουμανία, αλλά θα ήταν πολύ επικίνδυνο να χρησιμοποιηθεί σε πόλη.

Φωτογραφίες από τον τόπο του συμβάντος κατέγραφαν καμένα και κατεστραμμένα τούβλα στην οροφή της 10ώροφης πολυκατοικίας, η οποία, σύμφωνα με τις ρουμανικές αρχές, χτυπήθηκε από ένα drone που εξερράγη κατά την πρόσκρουση. Το υπουργείο Αμυνας της Ρουμανίας ανέφερε ότι μια γυναίκα και ένα παιδί τραυματίστηκαν ελαφρά.