Τι προβλέπει το προσχέδιο της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν για το Ορμούζ- Τα βασικά σημεία

Σε φάση επίσημων αποκαλύψεων περνά το διπλωματικό θρίλερ για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, καθώς τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν έδωσαν στη δημοσιότητα τα βασικά σημεία του προσχεδίου για ένα «Μνημόνιο Κατανόησης» με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε συνέχεια των πυρετωδών επαφών που είχε η ιρανική αντιπροσωπεία υπό τους Μοχάμεντ Μπάγκερ Γκαλιμπάφ (Πρόεδρο του Κοινοβουλίου) και Αμπάς Αραγτσί (Υπουργό Εξωτερικών) στο Κατάρ, το οποίο λειτουργεί ως ο κεντρικός διαμεσολαβητικός δίαυλος μαζί με το Πακιστάν.

Η διαφαινόμενη αποκλιμάκωση έχει προκαλέσει άμεση αποσυμπίεση στις διεθνείς αγορές ενέργειας, με τις τιμές του αμερικανικού αργού πετρελαίου (WTI) να καταγράφουν συνεχή πτώση, υποχωρώντας πλέον κάτω από τα 89 δολάρια ανά βαρέλι.

Οι 6 βασικοί άξονες του προσχεδίου συμφωνίας

Το κείμενο, το οποίο οι ιρανικές πηγές χαρακτηρίζουν ως «Μνημόνιο του Ισλαμαμπάντ», επικεντρώνεται στην αποκατάσταση της ασφάλειας των θαλάσσιων εμπορικών δρόμων και στην υποχώρηση των στρατιωτικών δυνάμεων.

Οι βασικοί όροι προβλέπουν:

1. Αποχώρηση Δυνάμεων: Οι αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις θα αποσυρθούν από τη γεωγραφική ζώνη που περιβάλλει το Ιράν.
2. Άρση Αποκλεισμού: Το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ θα τερματίσει τον ασφυκτικό ναυτικό αποκλεισμό που έχει επιβάλει στα Στενά του Ορμούζ.
3. Εμπορική Ναυσιπλοΐα: Η Τεχεράνη δεσμεύεται να αποκαταστήσει την ομαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων από τα Στενά, επαναφέροντάς την στα προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών.
4. Εξαίρεση Πολεμικών Πλοίων: Τα κρατικά μέσα του Ιράν ξεκαθαρίζουν ότι τα ξένα στρατιωτικά πλοία δεν περιλαμβάνονται στο τρέχον προσχέδιο ελεύθερης διέλευσης.
5. Κοινός Έλεγχος: Η διαχείριση, η εποπτεία και η καθοδήγηση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ θα ασκείται συντονισμένα από το Ιράν σε συνεργασία με το Ομάν.
6. Ομπρέλα του ΟΗΕ: Εάν επιτευχθεί οριστική συμφωνία εντός των επόμενων 60 ημερών, αυτή θα επικυρωθεί με τη μορφή δεσμευτικού ψηφίσματος από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Από την πλευρά της, η Τεχεράνη σπεύδει να κρατήσει επιφυλάξεις, τονίζοντας ότι το πλαίσιο δεν έχει οριστικοποιηθεί και ότι δεν πρόκειται να εφαρμόσει καμία δέσμευση χωρίς προηγούμενη «απτή και εμπράγματη επαλήθευση» των αμερικανικών υποσχέσεων.

Διαπραγματεύσεις με έναν «αόρατο συνομιλητή»

Πίσω από τη διπλωματική σκακιέρα, ωστόσο, κρύβεται μια πρωτοφανής επιχειρησιακή ιδιαιτερότητα που προκαλεί έντονο σκεπτικισμό στη διεθνή κοινότητα. Ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος αποτελεί τον τελικό κριτή για την έγκριση της συμφωνίας, παραμένει πλήρως προφυλαγμένος σε άγνωστη τοποθεσία, καθώς αποτελεί διακηρυγμένο «στόχο εξόντωσης» για τις μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Αυτό σημαίνει ότι η κυβέρνηση Τραμπ διαπραγματεύεται ένα deal υψηλότατου ρίσκου με έναν κυριολεκτικά αόρατο ηγέτη, ο οποίος επικοινωνεί με το επιτελείο του αποκλειστικά μέσω ενός πρωτόγονου αλλά απαραβίαστου δικτύου μυστικών κούριερ.

«Ο Χαμενεΐ είναι στόχος και κάθε επιβεβαιωμένη εμφάνιση αποτελεί συντεταγμένη για πλήγμα», εξήγησε στο Fox News ο Δρ Ομάρ Μοχάμεντ, διευθυντής του προγράμματος ερευνών για τον εξτρεμισμό στο Πανεπιστήμιο George Washington. «Το σύστημα των κούριερ δεν είναι μια προσωρινή λύση· είναι το λειτουργικό σύστημα της διακυβέρνησής του. Οποιαδήποτε συμφωνία υπογράψουν οι ΗΠΑ θα αφορά έναν μόνιμα αόρατο συνομιλητή, η επιβολή της οποίας θα εξαρτάται από τη συνεχιζόμενη επιβίωσή του. Δεν πρόκειται για μια παραδοσιακή συμφωνία ελέγχου των εξοπλισμών, αλλά για ένα μνημόνιο που υπογράφεται κάτω από ακραία αμερικανική στρατιωτική πίεση με έναν ηγέτη που δεν μπορεί να δείξει το πρόσωπό του».

Αυτή η δομική ιδιαιτερότητα εξηγεί και τις καθυστερήσεις που παρατηρούνται τα τελευταία εικοσιτετράωρα. Μιλώντας σε δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στην Ινδία, ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, παραδέχθηκε εμμέσως το γεγονός, σημειώνοντας πως: «Όταν ασχολείσαι με ορισμένα τόσο σύνθετα θέματα, χρειάζεται χρόνος για να πάρεις απαντήσεις, και οι Ιρανοί χρειάζονται λίγο παραπάνω χρόνο για να απαντήσουν». Η δήλωση αυτή, σύμφωνα με τους αναλυτές, επιβεβαιώνει ότι η ροή της πληροφορίας μέσω των χειρόγραφων σημειωμάτων και των κούριερ επιβραδύνει αναγκαστικά την τελική διαμόρφωση της συμφωνίας, την ώρα που το τελεσίγραφο των ΗΠΑ για επανέναρξη των επιχειρήσεων παραμένει σε ισχύ.