Φονικός “καύσωνας” στην Ευρώπη- 35αρια δείχνουν τα θερμόμετρα- Αμήχανοι οι μετεωρολόγοι

Κύμα ακραίας ζέστης σαρώνει την Ευρώπη πριν ακόμη ξεκινήσει επισήμως το καλοκαίρι, με τις πρώτες πληροφορίες να κάνουν λόγο για τουλάχιστον 11 νεκρούς που συνδέονται με τις υψηλές θερμοκρασίες και τις επικίνδυνες συνθήκες που διαμορφώνονται σε πολλές χώρες της ηπείρου. Από το Λονδίνο μέχρι τη Σεβίλλη και από το Παρίσι μέχρι τη Σκωτία, οι εικόνες θυμίζουν Ιούλιο ή και Αύγουστο, προκαλώντας έντονη ανησυχία στους επιστήμονες για τη νέα πραγματικότητα που διαμορφώνει η κλιματική κρίση.

Η Ευρώπη βρίσκεται κάτω από την επίδραση ενός ισχυρού «θερμικού θόλου» — ενός επίμονου συστήματος υψηλών πιέσεων που παγιδεύει τη θερμότητα κοντά στην επιφάνεια της Γης, λειτουργώντας σαν καπάκι πάνω από μια κατσαρόλα που βράζει. Το φαινόμενο μπορεί να διαρκέσει ημέρες ή ακόμη και εβδομάδες, ενώ οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή κάνει τέτοια επεισόδια συχνότερα, εντονότερα και πιο παρατεταμένα.

Πρωτοφανείς εικόνες στη Βρετανία

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι θερμοκρασίες κατέρριψαν διαδοχικά ρεκόρ για τον μήνα Μάιο. Τη Δευτέρα (25/05), το θερμόμετρο άγγιξε τους 34,8 βαθμούς Κελσίου σε περιοχή του Λονδίνου, ξεπερνώντας κατά σχεδόν δύο βαθμούς το προηγούμενο ιστορικό υψηλό για την εποχή. Μόλις ένα 24ωρο αργότερα, το ρεκόρ έσπασε ξανά, με τη θερμοκρασία να φτάνει τους 35 βαθμούς.

Για το Λονδίνο, όπου η μέση μέγιστη θερμοκρασία Μαΐου κυμαίνεται συνήθως γύρω στους 20 βαθμούς, οι συνθήκες χαρακτηρίζονται ακραίες. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι βρετανικές πόλεις δεν είναι σχεδιασμένες για τέτοια θερμικά επεισόδια: τα περισσότερα σπίτια διατηρούν τη θερμότητα στο εσωτερικό τους, ενώ μόλις περίπου το 5% διαθέτει κλιματισμό.

Η άνοδος της θερμοκρασίας συνοδεύτηκε και από τις πρώτες σοβαρές πυρκαγιές της περιόδου. Στη Σκωτία, μεγάλη φωτιά προκάλεσε προβλήματα στην υδροδότηση, αφήνοντας εκατοντάδες κατοικίες χωρίς νερό, ενώ οι Αρχές εξέδωσαν προειδοποιήσεις για αυξημένο κίνδυνο νέων εστιών.

Ενδεικτική της ανησυχίας είναι και πρόσφατη έκθεση της Επιτροπής Κλιματικής Αλλαγής του Ηνωμένου Βασιλείου, σύμφωνα με την οποία η χώρα «χτίστηκε για ένα κλίμα που πλέον δεν υπάρχει».

«Λιώνουν» Γαλλία και Ισπανία

Ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες καταγράφονται και στη Γαλλία, όπου η Météo-France έκανε λόγο για «πρωτοφανείς συνθήκες» για τα τέλη Μαΐου. Η περασμένη Δευτέρα χαρακτηρίστηκε ως η θερμότερη ημέρα Μαΐου που έχει καταγραφεί ποτέ σε πολλές περιοχές της χώρας.

Η εκπρόσωπος της γαλλικής κυβέρνησης, Maud Bregeon, ανέφερε ότι επτά θάνατοι συνδέονται άμεσα με τον καύσωνα, ανάμεσά τους πέντε άνθρωποι που πνίγηκαν επιχειρώντας να δροσιστούν σε ποτάμια και λίμνες.

Την ίδια στιγμή, δύο ακόμη άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια αθλητικών διοργανώσεων. Ένας 53χρονος κατέρρευσε ενώ συμμετείχε σε αγώνα δρόμου στο Παρίσι, ενώ μία γυναίκα πέθανε σε αθλητική εκδήλωση στη Λιόν. Παρότι οι Αρχές δεν απέδωσαν επισήμως τους θανάτους σε θερμοπληξία, η υπουργός Αθλητισμού της Γαλλίας, Marina Ferrari, τόνισε ότι «η άθληση σε συνθήκες ακραίας ζέστης απαιτεί μεγάλη προσοχή», συνδέοντας ουσιαστικά τις τραγωδίες με τον καύσωνα.

Παράλληλα, η Ισπανία βιώνει ένα από τα θερμότερα ξεκινήματα καλοκαιριού των τελευταίων ετών. Η κρατική μετεωρολογική υπηρεσία AEMET έκανε λόγο για «εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες για την εποχή», με περιοχές της Ανδαλουσίας να πλησιάζουν ακόμη και τους 40 βαθμούς Κελσίου. Σε ορισμένες πόλεις, οι τοπικές Αρχές αναγκάστηκαν να ανοίξουν κλιματιζόμενους δημόσιους χώρους για ευάλωτες ομάδες, ενώ νοσοκομεία και υπηρεσίες πολιτικής προστασίας βρίσκονται σε αυξημένη επιφυλακή.

Η Ευρώπη θερμαίνεται ταχύτερα από κάθε άλλη ήπειρο

Οι επιστήμονες συνδέουν άμεσα τα ολοένα συχνότερα και εντονότερα κύματα καύσωνα με την κλιματική κρίση. Τα αέρια του θερμοκηπίου που παράγονται από την καύση ορυκτών καυσίμων λειτουργούν σαν ένα αόρατο στρώμα γύρω από τον πλανήτη, εγκλωβίζοντας θερμότητα στην ατμόσφαιρα.

Η Ευρώπη θεωρείται πλέον η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος στον κόσμο, με τη μέση θερμοκρασία να αυξάνεται με ρυθμούς σχεδόν διπλάσιους από τον παγκόσμιο μέσο όρο.

Ο διευθυντής του Κέντρου Κλιματικής Έρευνας ICARUS στο Πανεπιστήμιο Maynooth της Ιρλανδίας, Peter Thorne, σημείωσε πως «γνωρίζουμε πέραν πάσης αμφιβολίας ότι τέτοια κύματα καύσωνα έχουν γίνει πιο πιθανά και πιο έντονα λόγω της κλιματικής αλλαγής». Όπως πρόσθεσε, «πολλά από τα ρεκόρ που καταγράφονται αυτή τη στιγμή, ειδικά στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία, είναι πραγματικά ακραία ακόμη και για τα νέα κλιματικά δεδομένα».

Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές και συχνά θανατηφόρες. Σύμφωνα με πρόσφατες ευρωπαϊκές μελέτες, περισσότεροι από 62.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην Ευρώπη το 2024 λόγω αιτιών που σχετίζονταν με την υπερβολική ζέστη — αριθμός που αποτυπώνει τη νέα κλίμακα του προβλήματος.

Οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν ότι η κατάσταση ενδέχεται να επιδεινωθεί περαιτέρω τα επόμενα χρόνια, ιδιαίτερα αν ενισχυθεί ξανά το φαινόμενο Ελ Νίνιο, το οποίο τείνει να αυξάνει τη μέση θερμοκρασία του πλανήτη. Το συμπέρασμα των επιστημόνων είναι σαφές: τα κύματα ακραίας ζέστης δεν αποτελούν πλέον εξαίρεση, αλλά τη νέα κανονικότητα για την Ευρώπη.