Μελέτη αποκαλύπτει τον τουριστικό συνωστισμό στα νησιά-Ποια θυμίζουν αστικά κέντρα, τάσεις φυγής του ντόπιου πληθυσμού

Τα στοιχεία νέας μελέτης του Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού του Πανεπιστημίου Αιγαίου αποτυπώνουν με σαφήνεια το μέγεθος της τουριστικής επιβάρυνσης στη νησιωτική χώρα, καταγράφοντας νησιά όπου οι διαθέσιμες τουριστικές κλίνες ξεπερνούν κατά πολύ τον μόνιμο πληθυσμό. Σε αρκετές περιπτώσεις, η συγκέντρωση επισκεπτών και καταλυμάτων θυμίζει πυκνότητα μεγάλων αστικών κέντρων, παρά μικρές νησιωτικές κοινότητες.

Η έκθεση, που παρουσιάζεται αύριο Πέμπτη στα γραφεία της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ) στην Πλάκα, αποτελεί την τρίτη κατά σειρά μελέτη του Παρατηρητηρίου μετά το 2012 και το 2019. Επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας είναι ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Γιάννης Σπιλάνης.

Πάνω από τέσσερις κλίνες ανά κάτοικο

Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, εάν υπολογιστούν μαζί τα ξενοδοχεία και οι πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης, σε Μύκονο, Σαντορίνη και Κουφονήσι αντιστοιχούν περισσότερες από τέσσερις τουριστικές κλίνες για κάθε μόνιμο κάτοικο.

Παράλληλα, έξι νησιά ξεπερνούν τις τρεις κλίνες ανά κάτοικο, ενώ συνολικά 13 νησιά έχουν πάνω από δύο κλίνες ανά μόνιμο κάτοικο.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο πιεστική όταν προστεθούν και οι παραθεριστικές κατοικίες. Σε αυτή την περίπτωση, η Σέριφος φτάνει τις 8 κλίνες ανά κάτοικο, η Σχοινούσα τις 6,8, η Αντίπαρος τις 6,4 και ο Καστός τις 6. Υψηλές αναλογίες καταγράφονται επίσης σε Ηρακλειά, Κύθνο, Κέα, Σίκινο, Μύκονο και Αμμουλιανή.

Τουριστική πυκνότητα που θυμίζει μεγαλούπολη

Ιδιαίτερα αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία για την τουριστική πυκνότητα. Η Σαντορίνη καταγράφει 863,4 κλίνες ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, η Μύκονος 611,4 και η Σκιάθος 381,5. Ακολουθούν το Κουφονήσι, οι Παξοί, η Κως και ο Πόρος, με περισσότερες από 200 κλίνες ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η συνολική πληθυσμιακή πυκνότητα κατά την αιχμή της τουριστικής περιόδου. Αν συνυπολογιστούν επισκέπτες και κάτοικοι, η Σαντορίνη φτάνει τα 1.164 άτομα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, ξεπερνώντας ακόμη και την Αττική. Πάνω από τα 1.000 άτομα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο εμφανίζει και η Σαλαμίνα, κυρίως λόγω των χιλιάδων εξοχικών κατοικιών.

Υψηλές πυκνότητες καταγράφονται επίσης σε Μύκονο, Σκιάθο, Αίγινα, Σπέτσες και Πόρο, ενώ μόλις 22 νησιά παραμένουν κάτω από τα 100 άτομα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο.

Ανάπτυξη χωρίς κοινωνική ισορροπία

Η μελέτη επισημαίνει ότι η συνεχής αύξηση των τουριστικών ροών ενισχύει τη συνολική οικονομική δραστηριότητα, χωρίς όμως να διασφαλίζει αντίστοιχη κοινωνική συνοχή ή ισόρροπη ανάπτυξη.

Παράλληλα, υπενθυμίζεται ότι μόλις έντεκα νησιά παρουσίασαν πληθυσμιακή αύξηση την τελευταία δεκαετία, μεταξύ αυτών η Σαντορίνη, η Μύκονος, η Ρόδος, η Πάρος και η Νάξος.

Αντίθετα, νησιά με έντονη τουριστική δραστηριότητα, όπως η Κέρκυρα και η Θάσος, καταγράφουν σημαντική μείωση πληθυσμού.

Έντονη δυσπιστία των τοπικών κοινωνιών

Στην έκθεση περιλαμβάνονται επίσης αποτελέσματα διαβουλεύσεων σε νησιά του Ιονίου και του Αιγαίου, όπου αποτυπώνεται έντονος προβληματισμός των κατοίκων για το μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης.

Περισσότερο από το 60% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι δεν υπάρχει σταθερό σχέδιο αντιμετώπισης των προβλημάτων που δημιουργεί ο υπερτουρισμός, ούτε αποτελεσματική προστασία της νομιμότητας και του δημόσιου συμφέροντος.

Παρότι οι περισσότεροι αναγνωρίζουν ότι ο τουρισμός δημιουργεί θέσεις εργασίας και αυξάνει τα εισοδήματα, πάνω από έξι στους δέκα εκτιμούν ότι τα μεγαλύτερα οικονομικά οφέλη καταλήγουν σε επιχειρηματίες που δεν ζουν μόνιμα στα νησιά.