Παρέμβαση του ΕΟΦ για τη διαφήμιση συνταγογραφούμενων σκευασμάτων απώλειας βάρους

Με αφορμή το μπαράζ αναρτήσεων και τη μαζική προβολή σκευασμάτων απώλειας βάρους στο διαδίκτυο, ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) ξεκαθαρίζει το τοπίο και προειδοποιεί: Η προώθηση αυτών των προϊόντων από διάσημα, επιδραστικά πρόσωπα (influencers) ή επαγγελματίες υγείας –ακόμη και με το πρόσχημα της απλής «ενημέρωσης» ή της κατάθεσης προσωπικής εμπειρίας– συνιστά παράνομη πράξη και διώκεται.

Στο πλαίσιο της αυστηρής εφαρμογής της φαρμακευτικής νομοθεσίας, ορίζονται ρητά τα εξής:

·         Καθολική απαγόρευση προβολής συνταγογραφούμενων φαρμάκων: Απαγορεύεται καθολικά η άμεση ή έμμεση διαφήμιση προς το ευρύ κοινό οποιουδήποτε φαρμάκου απαιτεί ιατρική συνταγή. Η απαγόρευση αυτή καλύπτει τόσο την εμπορική ονομασία του σκευάσματος όσο και τη χρήση της δραστικής του ουσίας, όταν αυτή φωτογραφίζει συγκεκριμένο προϊόν.

·         Ρυθμιστικό πλαίσιο για τα υπό έρευνα σκευάσματα: Είναι παράνομη η οποιαδήποτε αναφορά ή παρουσίαση ουσιών που βρίσκονται ακόμη σε φάση κλινικών δοκιμών και δεν έχουν λάβει άδεια κυκλοφορίας. Η προβολή τους ως έτοιμες «θεραπευτικές λύσεις» αποτελεί σοβαρή παρανομία.

·         Κίνδυνοι για τη Δημόσια Υγεία από τα παράνομα δίκτυα: Ο ΕΟΦ εφιστά την προσοχή του καταναλωτικού κοινού στους σοβαρούς κινδύνους που κρύβει η ψηφιακή προώθηση τέτοιων σκευασμάτων. Παράλληλα, προειδοποιεί τους πολίτες να μην αγοράζουν φάρμακα από το διαδίκτυο ή παράνομα δίκτυα διανομής, καθώς τα προϊόντα αυτά είναι συχνά μη αδειοδοτημένα ή ψευδεπίγραφα (πλαστά), θέτοντας τη ζωή τους σε άμεσο κίνδυνο.

·         Το νόμιμο πλαίσιο της ενημέρωσης του κοινού: Η ευαισθητοποίηση του κοινού για νόσους (όπως η παχυσαρκία) επιτρέπεται αποκλειστικά σε γενικό και επιστημονικό πλαίσιο. Απαγορεύεται ρητά οποιαδήποτε αναφορά σε συγκεκριμένες δραστικές ουσίες ή συνταγογραφούμενα φάρμακα που καθοδηγούν έμμεσα τον καταναλωτή.

Οι παράγοντες που οδήγησαν στην ανακοίνωση του ΕΟΦ

Η παρέμβαση του ΕΟΦ αποτελεί το επιστέγασμα μιας παρατεταμένης κρίσης που ξεκίνησε ως παγκόσμιο lifestyle trend και εξελίχθηκε σε μείζον ζήτημα πολιτικής υγείας και στην Ελλάδα.

Η επίδραση των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης στην αγορά φαρμάκου

Η εμφάνιση των καινοτόμων ενέσιμων θεραπειών (αγωνιστές GLP-1, όπως η σεμαγλουτίδη), οι οποίες σχεδιάστηκαν για τη διαχείριση του Σακχαρώδους Διαβήτη τύπου 2 αλλά αποδείχθηκαν εξαιρετικά αποτελεσματικές στο αδυνάτισμα, πυροδότησε μια πρωτοφανή υστερία στα social media. Βίντεο με hashtags όπως #Ozempic or #Wegovy συγκέντρωσαν δισεκατομμύρια προβολές, μετατρέποντας ένα σοβαρό φάρμακο σε lifestyle αξεσουάρ.

Αυτή η ανεξέλεγκτη, γκρίζα διαφήμιση προκάλεσε αλυσιδωτές αντιδράσεις στο σύστημα υγείας:

1.      Προβλήματα διαθεσιμότητας και ελλείψεις: Η κατακόρυφη αύξηση της ζήτησης από άτομα που αναζητούσαν ένα εύκολο αδυνάτισμα προκάλεσε πρωτοφανείς ελλείψεις. Αποτέλεσμα ήταν να μείνουν χωρίς τα απαραίτητα φάρμακά τους χιλιάδες διαβητικοί ασθενείς, για τους οποίους η θεραπεία είναι ζήτημα επιβίωσης.

2.      Ανάπτυξη παράνομων δικτύων διανομής: Όταν η νόμιμη εφοδιαστική αλυσίδα στέρεψε, άνοιξε ο ασκός του Αιόλου. Το κοινό στράφηκε στο διαδίκτυο, με αποτέλεσμα την έξαρση της διακίνησης πλαστών και επικίνδυνων σκευασμάτων από παράνομα δίκτυα, γεγονός που οδήγησε μέχρι και σε νοσηλείες με σοβαρές παρενέργειες.

3.      Προώθηση μη εγκεκριμένων ουσιών: Η κατάσταση ξέφυγε εντελώς όταν influencers και ορισμένοι γιατροί άρχισαν να προωθούν ουσίες επόμενης γενιάς (π.χ. ρετατρουτίδη) που βρίσκονται ακόμη στο στάδιο των κλινικών μελετών, εκθέτοντας τους πολίτες σε άγνωστους ιατρικούς κινδύνους.

Με την ανακοίνωση αυτή, ο ΕΟΦ υπενθυμίζει ότι η διαχείριση της υγείας πρέπει να γίνεται με αυστηρά επιστημονικά κριτήρια. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί βρίσκονται σε ετοιμότητα για την εφαρμογή των προβλεπόμενων διοικητικών και χρηματικών κυρώσεων στους παραβάτες.