Στενά Ορμούζ: Γιατί η επαναλειτουργία δεν φέρνει άμεση ομαλότητα στη ναυτιλία

Όταν τα Στενά του Ορμούζ ανοίξουν ξανά, οι ναυτιλιακές εταιρείες δεν θα επιστρέψουν αμέσως στην κανονικότητα. Θα πρέπει πρώτα να ξεκαθαριστεί ποια δεξαμενόπλοια θα κινηθούν πρώτα, ποια αρχή θα δίνει την άδεια διέλευσης, ποιες διαδρομές θα ακολουθούνται και πώς θα αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος ναρκών. Παρότι οι ΗΠΑ και το Ιράν φέρονται να πλησιάζουν σε συμφωνία για την επαναλειτουργία του περάσματος, περίπου 1.500 πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο εδώ και σχεδόν τρεις μήνες.

Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, πριν από τον πόλεμο με το Ιράν, από τα Στενά περνούσε περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου, με περισσότερα από 130 πλοία ημερησίως. Ωστόσο, ακόμη και με συμφωνία, η πλήρης αποκατάσταση της κυκλοφορίας μπορεί να χρειαστεί εβδομάδες ή και μήνες, κάτι που εξηγεί γιατί οι τιμές ενέργειας δεν αναμένεται να υποχωρήσουν γρήγορα.

Οι ναυτικές δυνάμεις των ΗΠΑ, της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας θα χρειαστούν χρόνο για να αναπτύξουν ναρκαλιευτικά, ενώ τα ασφάλιστρα πολέμου θα παραμείνουν υψηλά. Επιπλέον, πολλά πλοία χρειάζονται καθαρισμό και τεχνική επανεκκίνηση, καθώς έχουν μείνει ακινητοποιημένα με ολιγομελή πληρώματα.

Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η επιστροφή στην ομαλότητα μπορεί να απαιτήσει τουλάχιστον 30-45 ημέρες, ενώ η κίνηση ίσως φτάσει αρχικά μόλις στο 40%-50% των κανονικών επιπέδων. Το πιθανότερο σενάριο είναι μια ελεγχόμενη επαναλειτουργία με περιορισμένες διαδρομές, αυξημένα κόστη και μεγάλες καθυστερήσεις.

Reuters: Διπλωματικός «πυρετός» για τον τερματισμό του πολέμου στη Μ. Ανατολή

Κι ενώ συμβαίνουν όλα αυτά, ο ανώτατος διαπραγματευτής του Ιράν και ο Υπουργός Εξωτερικών της χώρας βρέθηκαν τη Δευτέρα στην Ντόχα για συνομιλίες με τον Πρωθυπουργό του Κατάρ, με αντικείμενο μια πιθανή συμφωνία με τις ΗΠΑ για τον τερματισμό του τρίμηνου πολέμου. Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε ενώ Ουάσινγκτον και Τεχεράνη χαμήλωναν τις προσδοκίες για άμεση πρόοδο.

Σύμφωνα με το Reuters, ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε από το Νέο Δελχί ότι οι ΗΠΑ θα δώσουν κάθε ευκαιρία στη διπλωματία προτού εξετάσουν «άλλο τρόπο» αντιμετώπισης του Ιράν. Όπως είπε, υπάρχει μια «αρκετά ισχυρή πρόταση» που αφορά το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, την έναρξη ουσιαστικών και χρονικά περιορισμένων διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό ζήτημα και την προσπάθεια επίτευξης συμφωνίας.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, σε ανάρτησή του στο Truth Social, ανέφερε ότι οι συνομιλίες με το Ιράν εξελίσσονται «καλά», προειδοποιώντας όμως ότι αν αποτύχουν θα υπάρξουν νέες επιθέσεις. Παράλληλα, κάλεσε περισσότερα αραβικά και μουσουλμανικά κράτη, μεταξύ των οποίων τη Σαουδική Αραβία και το Κατάρ, να ενταχθούν άμεσα στις Συμφωνίες του Αβραάμ για την εξομάλυνση των σχέσεων με το Ισραήλ.

Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, εμφανίζεται πιο συγκρατημένη. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, δήλωσε ότι έχει υπάρξει σύγκλιση σε αρκετά θέματα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι επίκαιται άμεσα υπογραφή συμφωνίας. Σύμφωνα με αξιωματούχο που ενημερώθηκε για την επίσκεψη, οι συνομιλίες στην Ντόχα επικεντρώνονται στα Στενά του Ορμούζ, στο απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν και στην πιθανή αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων.

Το υπό διαπραγμάτευση μνημόνιο φέρεται να περιλαμβάνει 14 σημεία και να προβλέπει τον τερματισμό του πολέμου και του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού του Ορμούζ, με αντάλλαγμα ιρανικές εγγυήσεις για ασφαλή διέλευση. Το πυρηνικό ζήτημα θα συζητηθεί σε δεύτερη φάση, σε διάστημα 60 ημερών.

Παρά την κινητικότητα, παραμένουν σοβαρά εμπόδια: οι πυρηνικές φιλοδοξίες της Τεχεράνης, ο πόλεμος του Ισραήλ με τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο, οι κυρώσεις και τα δεκάδες δισ. δολάρια ιρανικών εσόδων που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό. Τα Στενά του Ορμούζ, από όπου περνά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και LNG, παραμένουν ουσιαστικά κλειστά από τις 28 Φεβρουαρίου. Ωστόσο, η αισιοδοξία για πιθανή συμφωνία οδήγησε τη Δευτέρα τις τιμές του πετρελαίου σε πτώση άνω του 4%.