Τα προγράμματα “Εξοικονομώ” το “success story” της κυβέρνησης 

Τα προγράμματα εξοικονομώ παρουσιάστηκαν ως η μεγάλη πράσινη επανάσταση που θα αναβάθμιζε ενεργειακά τα ελληνικά σπίτια, θα μείωνε τους λογαριασμούς ρεύματος και θα έδινε ανάσα στην αγορά. Αντί όμως για success story, τα «Εξοικονομώ 2021», «2023» και «2025» εξελίχθηκαν σε ένα μνημείο καθυστερήσεων, γραφειοκρατίας και διοικητικής αποτυχίας, αφήνοντας πίσω εξαντλημένους πολίτες, απλήρωτους επαγγελματίες και μια αγορά στα όρια της ασφυξίας.

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Το ίδιο το κράτος διαφήμιζε ότι μέσω των προγραμμάτων θα αναβαθμίζονταν πάνω από 100.000 κατοικίες μέχρι το 2025. Στην πράξη όμως, περισσότερες από 32.000 κατοικίες παραμένουν ακόμη σε εκκρεμότητα, ενώ αλλεπάλληλες παρατάσεις δίνονται για να αποφευχθεί η πλήρης κατάρρευση των έργων. Το «Εξοικονομώ 2021», για παράδειγμα, πήρε νέα παράταση ολοκλήρωσης μέχρι τον Ιούνιο 2026, επιβεβαιώνοντας ότι ο σχεδιασμός ήταν εξαρχής εκτός πραγματικότητας. Δηλαδή 5 ολόκληρα χρόνια και ακόμα δεν έχει κλείσει.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι καθυστερήσεις. Είναι το ίδιο το μοντέλο λειτουργίας. Χιλιάδες πολίτες εγκλωβίστηκαν σε έναν κυκεώνα δικαιολογητικών, τραπεζικών εγκρίσεων, ηλεκτρονικών ταυτοτήτων, επανυποβολών και ελέγχων που διαρκούν μήνες. Οι μηχανικοί μετατράπηκαν σε γραφειοκράτες πλήρους απασχόλησης, ενώ οι πολίτες αναγκάστηκαν να κυνηγούν σφραγίδες και εγκρίσεις αντί να αναβαθμίζουν τα σπίτια τους.

Και σαν να μην έφτανε αυτό, οι καθυστερήσεις συνέπεσαν με εκτίναξη των τιμών σε υλικά και εργασίες. Ένα έργο που είχε προϋπολογιστεί το 2021, το 2024 κοστίζει συχνά 30% ή και 40% περισσότερο. Το αποτέλεσμα; Οι ωφελούμενοι καλούνται να καλύψουν τεράστιες διαφορές από την τσέπη τους ή εγκαταλείπουν πλήρως τις παρεμβάσεις. Την ίδια στιγμή, συνεργεία, προμηθευτές και ενεργειακοί επιθεωρητές αδυνατούν να ανταποκριθούν στον τεράστιο όγκο έργων που συσσωρεύτηκε τεχνητά από τις συνεχείς προκηρύξεις χωρίς ουσιαστικό σχεδιασμό.

Μέσα σε αυτό το χάος, η αγορά οδηγείται σταδιακά σε μια «μαγική λύση». Αφού οι πολίτες κουραστούν από τις ατελείωτες καθυστερήσεις, τη χαοτική γραφειοκρατία και την οικονομική αβεβαιότητα, εμφανίζονται πλέον οι πάροχοι ρεύματος ως οι νέοι «σωτήρες» της ενεργειακής αναβάθμισης μέσω του περίφημου on-bill financing. 

Δηλαδή, εκεί που το κράτος απέτυχε να οργανώσει ένα λειτουργικό πρόγραμμα, τώρα θα έρθουν οι εταιρείες ενέργειας —ως από μηχανής θεοί— να εξαλείψουν ως διά μαγείας όλες τις παθογένειες: τη γραφειοκρατία, τις καθυστερήσεις, τις ελλείψεις συνεργείων, ακόμη και την απογοήτευση της αγοράς.

Πραγματικά συγκινητική εξέλιξη. Χρειάστηκαν μόλις τέσσερα χρόνια ταλαιπωρίας, χιλιάδες παγωμένα έργα και μια αγορά σε παράλυση για να ανακαλύψουμε ότι η λύση τελικά βρισκόταν στους ίδιους τους παρόχους ενέργειας. Εκείνους δηλαδή που πλέον δεν θα πουλάνε μόνο ρεύμα, αλλά θα ελέγχουν σταδιακά και τη χρηματοδότηση, και την υλοποίηση, και τη σχέση με τον πελάτη.

Καλά θα πάει κι αυτό… 

*Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ, Ενεργειακός Επιθεωρητής