Κουφονικολάκου: Η ελληνική κυβέρνηση υποσχέθηκε, τα παιδιά της Γάζας ακόμη περιμένουν…

Η άμεση παύση της γενοκτονίας από το Ισραήλ και η επιβολή αυστηρών κυρώσεων σε βάρος του, αποτελούν βασικά ζητούμενα σε σχέση με τη Γάζα. Ωστόσο και πριν από αυτά η Ελλάδα οφείλει να συνδράμει στη φροντίδα των παιδιών, δρομολογώντας ιατρικές εκκενώσεις και επανενώσεις οικογενειών, υποσχέσεις που ακόμα περιμένουν την υλοποίησή τους…

Διαβάστε το άρθρο της Θεώνης Κουφονικολάκου, δικηγόρου και υπεύθυνης δημοσίων σχέσεων του Ινστιτούτου Αλέξη Τσίπρα

Παρά το γεγονός ότι ο πόλεμος στο Ιράν και η συζήτηση για την τιμή του πετρελαίου μονοπωλούν τη διεθνή επικαιρότητα, η βαρβαρότητα και ο θάνατος συνεχίζουν να πολιορκούν τη Γάζα.

Η πραγματική κατάσταση εκεί είναι γνωστή. Έχει καταγραφεί, τεκμηριωθεί και αναγνωριστεί διεθνώς. Πάνω από το 92% των σπιτιών έχουν καταστραφεί. Σχολεία, νοσοκομεία, παιδικές χαρές και βασικές υποδομές, έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές ή έχουν κατεδαφιστεί. Περισσότεροι από 60.000 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί. Σύμφωνα με τη UNICEF, η οποία εξέδωσε δήλωση για τις «ασύλληπτες φρικαλεότητες» εκεί, περισσότερα από 50.000 παιδιά έχουν σκοτωθεί ή τραυματιστεί από τον Οκτώβριο του 2023.

Πίσω απ’ τους αριθμούς, που κάθε μέρα αυξάνονται, βρίσκονται παιδιά εκτοπισμένα, χωρισμένα από τις οικογένειές τους, πολλά εξ αυτών με  σοβαρά προβλήματα υγείας και αναπηρίες και βέβαια συντετριμμένα από τα ψυχολογικά τους τραύματα. Βασικοί πόροι επιβίωσης – νερό, τροφή, ηλεκτρικό ρεύμα και ιατρική περίθαλψη – παραμένουν δραματικά περιορισμένοι ή αποκλεισμένοι, σε μία πρωτοφανή παραβίαση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.

Και όλα αυτά συμβαίνουν παρότι το Ισραήλ από το 1991 έχει κυρώσει τη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (ΔΣΔΠ), που είναι το πληρέστερο νομικά δεσμευτικό κείμενο για τα δικαιώματα του παιδιού σε ολόκληρο τον κόσμο. Η Ελλάδα έχει κυρώσει τη ΔΣΔΠ με τον ν.2101/92, ο οποίος μάλιστα έχει και υπερνομοθετική ισχύ, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος.

Οι τέσσερις θεμελιώδεις αρχές της ΔΣΔΠ είναι η απαγόρευση των διακρίσεων(άρθρο 2), το δικαίωμα στη ζωή και την πλήρη ανάπτυξη (άρθρο 6), η υποχρέωση το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού να αποτελεί το πρωταρχικό μέλημα κατά τη λήψη αποφάσεων που το επηρεάζουν (άρθρο 3), και το δικαίωμα του παιδιού να ακούγεται, να συμμετέχει και να γίνονται σεβαστές οι απόψεις του (άρθρο 12). Πέρα από τα ζητήματα προστασίας της ζωής και της ανάπτυξης των παιδιών, προεξάρχουσα θέση στη ΔΣΔΠ έχει ασφαλώς το δικαίωμα των παιδιών στην οικογένεια και την οικογενειακή επανένωση (άρθρα 9 και 10) καθώς και στην υγεία (άρθρο 24).

Προφανώς, η άμεση παύση της γενοκτονίας από το Ισραήλ – αναγνωρισμένη ως τέτοια από τον ΟΗΕ – και η λήψη κάθε αναγκαίου και πρόσφορου μέτρου από τη διεθνή κοινότητα και τα αρμόδια θεσμικά όργανα προς αυτή την κατεύθυνση,αποτελούν το κυρίως ζητούμενο υπό το πρίσμα των υφιστάμενων νομικών δεσμεύσεων και φλεγουσών αναγκών.

Εξάλλου, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συνηγόρων του Παιδιού (European Network of Ombudspersons for Children-ENOC) σε ανακοίνωσή του έχει τονίσει μεταξύ άλλων ότι:«…Η αντίδραση της διεθνούς κοινότητας ήταν ανεπαρκής. Πρόσφατα εθνικά και ευρωπαϊκά ψηφίσματα δεν κατάφεραν να εφαρμόσουν σαφή μέτρα ή να καταδικάσουν με απερίφραστο τρόπο τις σοβαρές παραβιάσεις των δικαιωμάτων των παιδιών. Εκατομμύρια σε όλη την Ευρώπη και πέραν αυτής ζητούν κατάπαυση του πυρός και άμεση κίνηση προς τη μακροπρόθεσμη ειρήνη. Τα παιδιά της Γάζας δεν μπορούν να περιμένουν άλλο. Η συνεχιζόμενη σιωπή ή η ουδετερότητα απέναντι σε αυτήν την καταστροφή είναι απαράδεκτη. Καλούμε την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα Ηνωμένα Έθνη και όλες τις χώρες που έχουν επικυρώσει τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού να ανταποκριθούν στις ευθύνες τους».

Ωστόσο και πριν την πολυπόθητη κατάπαυση πυρός, πολλά κράτη-μέλη της Ε.Ε. έχουν αναλάβει να συνδράμουν στην προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών της Γάζας με άλλους τρόπους. Πέρα από την ανθρωπιστική βοήθεια -της οποίας η ροή παραμένει περιορισμένη και ανεπαρκής για τις ανάγκες του πληθυσμού- δύο ακόμη μέσα μπορούν να προσφέρουν ανακούφιση σε κάποια παιδιά της Γάζας˙ ο πρώτος είναι οι ιατρικές εκκενώσεις και ο δεύτερος η υλοποίηση των επανενώσεων που έχουν ήδη εγκριθεί από τις χώρες στις οποίες διαμένουν οι οικογένειες των παιδιών.

Στο πρώτο σκέλος, λαμβάνοντας υπόψη ότι σύμφωνα με τη δήλωση του Γενικού Διευθυντή του ΠΟΥ, Tedros Adhanom Ghebreyesus, τον Ιανουάριο του 2026 πάνω από 18.500 άνθρωποι στη Γάζα, συμπεριλαμβανομένων 4.000 παιδιών, χρειάζονται επειγόντως ιατρική εκκένωση τουλάχιστον 10 κράτη-μέλη της Ε.Ε. έχουν προσφερθεί ούτως ώστε να παράσχουν ιατρική περίθαλψη σε ασθενείς από την Γάζα, μεταξύ των οποίων και ανήλικοι. Οι πρώτοι δέκα και μοναδικοί έως σήμερα ασθενείς από τη Γάζα, όλα παιδιά από τη λίστα ασθενών του ΠΟΥ, έφτασαν στο τέλος Φεβρουαρίου 2025 στην Ελλάδα μαζί με τους συνοδούς τους κατά τη διάρκεια της πρώτης εκεχειρίας, ύστερα από ενέργειες του Υπουργείου Εξωτερικών. Πολλά από αυτά τα παιδιά ήταν πολυτραυματίες ή είχαν χρόνια νοσήματα. Κάποια χρειάστηκαν επανορθωτικές χειρουργικές επεμβάσεις. Η ζωή αυτών των δέκα παιδιών σώθηκε, αλλά αυτό -παρότι εξαιρετικά πολύτιμο- δεν φτάνει.

Κατά τη συνάντηση που είχε στις 29.5.2025 με τον Πρέσβη της Παλαιστίνης στην Ελλάδα, ο Πρόεδρος της Βουλής, κ. Νικήτας Κακλαμάνης ανακοίνωσε την απόφαση του Κοινοβουλίου να παράσχει ιατροφαρμακευτική και νοσοκομειακή περίθαλψη σε ακόμη 10 παιδιά από τη Γάζα, καθώς και την πρόθεση της Βουλής να στείλει ανθρωπιστική βοήθεια προς τον λαό της Παλαιστίνης, αμέσως μόλις ανοίξει με ασφάλεια ο ανθρωπιστικός διάδρομος προς τη Γάζα. Έκτοτε η κυβέρνηση, δηλαδή το καθ’ ύλην αρμόδιο Υπουργείο Εξωτερικών, φαίνεται ότι δεν έχει εκκινήσει τις διαδικασίες για τη δεύτερη εκκένωση. Και τα παιδιά περιμένουν ή, χειρότερα, πεθαίνουν. 

Στο δεύτερο σκέλος, εκείνο των οικογενειακών επανενώσεων, υπάρχουν αιτήματα οικογενειακής επανένωσης που έχουν ήδη εγκριθεί από την ελληνική διοίκηση, αλλά και από άλλα κράτη-μέλη της Ε.Ε. Αυτό σημαίνει ότι η διαφαινόμενη δυστοκία στην κινητοποίηση των κατάλληλων μηχανισμών δεν είναι διοικητικής φύσης. To ENOC, υιοθετώντας πρόταση του Συνηγόρου του Παιδιού της Ελλάδας, απηύθυνε ανοιχτή επιστολή προς την πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, καθώς και προς τους επικεφαλής των ευρωπαϊκών θεσμών, ζητώντας άμεση δράση για τα παιδιά που παραμένουν εγκλωβισμένα στη Γάζα, παρά το γεγονός ότι έχουν ήδη εκδοθεί θετικές αποφάσεις οικογενειακής επανένωσης από κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Μάλιστα, σε συνέχεια αυτής της επιστολής, στις 15.12.2025, είκοσι ένας ευρωβουλευτές από τέσσερις πολιτικές ομάδες του Ευρωκοινοβουλίου, υπέβαλαν ερώτημα προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ζητώντας εξηγήσεις για τη μη εφαρμογή των αποφάσεων που προβλέπουν την επανένωση ανηλίκων στη Λωρίδα της Γάζας με τις οικογένειές τους, επισημαίνοντας το νομικό πλαίσιο και ιδίως το άρθρο 24 παρ. 2 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε., που προβλέπει ότι σε όλες τις πράξεις που αφορούν παιδιά πρωτεύουσα σημασία πρέπει να έχει το βέλτιστο συμφέρον τους.

Μετά από σημαντικό χρονικό διάστημα, στις 18.3.2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απάντησε ότι «Η Επιτροπή έχει επίγνωση των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν τα μέλη της οικογένειας τα οποία διαμένουν στη Γάζα, όταν προσπαθούν να εγκαταλείψουν την επικράτεια μετά από θετική απόφαση για οικογενειακή επανένωση, ιδίως μετά από εθνική απόφαση που λαμβάνεται σύμφωνα με την οδηγία 2003/86/ΕΚ («οδηγία για την οικογενειακή επανένωση»). Τα εν λόγω μέλη της οικογένειας πρέπει να διέλθουν από το έδαφος άλλων τρίτων χωρών για να φτάσουν στο κράτος μέλος προορισμού. Οι εν λόγω χώρες διέλευσης εκδίδουν ειδικές άδειες για να επιτρέψουν στα μέλη της οικογένειας να διέρχονται νόμιμα από τα σύνορά τους. Ορισμένα κράτη μέλη διαθέτουν μηχανισμούς για ενεργή συνεργασία με τις οικείες τρίτες χώρες με σκοπό τη διευκόλυνση της έκδοσης των εν λόγω αδειών και τη διασφάλιση της ασφαλούς διέλευσης. Ωστόσο, οι δύσκολες συνθήκες που επικρατούν στην περιοχή έχουν αντίκτυπο στην εφαρμογή αυτών των μηχανισμών».

Επομένως η ελληνική κυβέρνηση δεν κινητοποιείται και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν απαντά με σαφήνεια για ποιο λόγο δεν ενεργοποιούνται αυτοί οι «μηχανισμοί». Για τα παιδιά από την Ουκρανία, μέσω της ενεργοποίησης της Οδηγίας  2001/55/ΕΚ,εξασφαλίστηκε αμέσως, όπως ακριβώς όφειλε να γίνει,  το δικαίωμα διαμονής, η οικογενειακή επανένωση και η πρόσβαση στην υγεία, την εκπαίδευση και τις προνοιακές υπηρεσίες. Ανταποκριθήκαμε δηλαδή, συλλογικά και θεσμικά, όπως έπρεπε.

Για τα παιδιά της Γάζας, όχι μόνο η απόκριση της διεθνούς κοινότητας ήταν και παραμένει αναποτελεσματική απέναντι στην γενοκτονία που διαπράττει το Ισραήλ, αλλά τόσο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, όσο και σε εθνικό επίπεδο, φαίνεται ότι δεν γίνονται τα απολύτως στοιχειώδη και ότι κωλυσιεργούμε εκεί που μπορούμε να προσφέρουμε ουσιαστική βοήθεια. Εμείς εξάλλου έχουμε την πολυτέλεια του χρόνου. Τα παιδιά της Γάζας και οι οικογένειές τους όμως, όχι.

Είναι σαφές, ότι η πλέον ουσιαστική συμβολή, τόσο της Ελλάδας όσο και της ΕΕ, θα πρέπει να είναι η αποτελεσματική άσκηση πιέσεων στο Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένης της επιβολής ευρωπαϊκών κυρώσεων, προκειμένου να τηρηθεί στην πράξη η μακροπρόθεσμη και ουσιαστική κατάπαυση πυρός. Η μόνη ουσιαστική εγγύηση για την ειρήνη και για ένα ασφαλές μέλλον και για τους δύο λαούς είναι η επανάληψη των διαπραγματεύσεων για την επίλυση του Παλαιστινιακού, με στόχο την λύση δύο κρατών στη βάση των συνόρων του 1947.

Όμως υπό το καθεστώς επείγουσας ανάγκης, η Ελλάδα υποχρεούται να αποδείξει εμπράκτως τον σεβασμό της στα δικαιώματα των παιδιών και να τηρήσει τις υποσχέσεις που έδωσε θεσμικά. 

Επομένως, οφείλει να δρομολογήσει άμεσα τις διαδικασίες για να έρθουν τα παιδιά για τα οποία δόθηκαν διαβεβαιώσεις από τον ίδιο τον πρόεδρο της Βουλής και τα οποία χρήζουν επείγουσα ιατρικής περίθαλψης.

Και οφείλει να προβεί στις απαραίτητες ενέργειες, προκειμένου τα παιδιά των οποίων οι οικογένειες βρίσκονται στη χώρα μας, να επανενωθούν με τους γονείς τους και να βρεθούν σε καθεστώς ασφάλειας, μακριά από τη φρίκη αυτής της ατελείωτης βαρβαρότητας, υπογραμμίζοντας την υποχρέωση του Ισραήλ να τηρήσει τις δεσμεύσεις του, βάσει διεθνούς δικαίου, περί ασφαλούς επιστροφής των εν λόγω οικογενειών στη Γάζα.

Θεώνη Κουφονικολάκου

Δικηγόρος, Υπεύθυνη δημοσίων σχέσεων ΙνΑΤ

τ. Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού