Ανάλυση: Η σύνοδος Κορυφής του Πεκίνου και το κινεζικό πλεονέκτημα στον πόλεμο του Ιράν

Η επικείμενη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο έρχεται σε μια στιγμή όπου η διεθνής ισορροπία ισχύος δείχνει πιο ρευστή από ποτέ. Ο πόλεμος Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ κατά του Ιράν, η κρίση στο Στενό του Ορμούζ, η πίεση στις αγορές ενέργειας και η αβεβαιότητα στη διεθνή ναυσιπλοΐα έχουν μετατρέψει μια περιφερειακή σύγκρουση σε παγκόσμιο γεωοικονομικό σοκ. Σε αυτό το περιβάλλον, το ερώτημα δεν είναι μόνο τι θα συζητήσουν οι δύο ηγέτες, αλλά ποιος προσέρχεται στο τραπέζι με ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση. Και η απάντηση, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, φαίνεται να γέρνει προς την πλευρά του Κινέζου προέδρου.

Σπύρος Σιδέρης

Η Ουάσιγκτον εμφανίζεται εγκλωβισμένη σε έναν πόλεμο με αβέβαιη έκβαση, αυξανόμενο οικονομικό κόστος και σοβαρές επιπτώσεις στην εσωτερική πολιτική σκηνή των ΗΠΑ. Ο Ντόναλντ Τραμπ χρειάζεται αποκλιμάκωση, χαμηλότερες τιμές καυσίμων και μια εικόνα ελέγχου πριν επιστρέψει στην αμερικανική κοινή γνώμη. Αντίθετα, ο Σι Τζινπίνγκ υποδέχεται τον Αμερικανό πρόεδρο έχοντας καταφέρει να εμφανίσει την Κίνα ως δύναμη σταθερότητας, ψυχραιμίας και στρατηγικής υπομονής.

• Η βασική κινεζική επιτυχία δεν βρίσκεται σε κάποια θεαματική στρατιωτική κίνηση, αλλά στην προετοιμασία. Το Πεκίνο είχε ήδη κινηθεί από τα προηγούμενα χρόνια προς την ενεργειακή αυτάρκεια, τη διαφοροποίηση των προμηθευτών πετρελαίου και την ενίσχυση των αποθεμάτων του. Οι εισαγωγές από τη Ρωσία και τη Σαουδική Αραβία, σε συνδυασμό με την εσωτερική παραγωγή και τις επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές, επέτρεψαν στην Κίνα να απορροφήσει πιο αποτελεσματικά το πρώτο σοκ από την κρίση στη Μέση Ανατολή.

Την ίδια ώρα, η ίδια η σύγκρουση επιταχύνει μια παγκόσμια στροφή προς την πράσινη ενέργεια, έναν τομέα στον οποίο η Κίνα κυριαρχεί. Από τα φωτοβολταϊκά και τις μπαταρίες μέχρι τα ηλεκτρικά οχήματα και τις τεχνολογίες αποθήκευσης, το Πεκίνο βρίσκεται σε θέση να μετατρέψει την ενεργειακή ανασφάλεια της Δύσης σε οικονομικό πλεονέκτημα. Με απλά λόγια, όσο οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλώνονται στη διαχείριση της κρίσης, η Κίνα εμφανίζεται να κερδίζει χρόνο, αγορές και πολιτικό κεφάλαιο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το Πεκίνο κινείται χωρίς ρίσκο. Η Κίνα παραμένει μεγάλος εισαγωγέας ενέργειας και μια παρατεταμένη κρίση στο Ορμούζ θα μπορούσε να πλήξει την οικονομία της, ιδίως εάν η παγκόσμια ζήτηση υποχωρήσει λόγω ύφεσης. Επιπλέον, η στενή ενεργειακή σχέση της με το Ιράν δημιουργεί διπλωματικό δίλημμα: πρέπει να προστατεύσει τα συμφέροντά της χωρίς να εμφανιστεί ως άμεσος πολιτικός προστάτης της Τεχεράνης.

• Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη λόγω των αμερικανικών κυρώσεων σε κινεζικές εταιρείες και διυλιστήρια που συνδέονται με το ιρανικό πετρέλαιο. Το Πεκίνο αντιδρά απορρίπτοντας την αμερικανική λογική της εξωεδαφικής επιβολής κυρώσεων, όμως γνωρίζει ότι μια ανεξέλεγκτη αντιπαράθεση με την Ουάσιγκτον θα μπορούσε να πλήξει τις εξαγωγές, τις επενδύσεις και την πρόσβαση σε κρίσιμες αγορές.

Πέρα από την ενέργεια, η κρίση προσφέρει στην Κίνα ένα στρατηγικό μάθημα με άμεση σύνδεση με την Ταϊβάν. Το κλείσιμο ή η παρεμπόδιση ενός θαλάσσιου διαδρόμου, όπως το Στενό του Ορμούζ, δείχνει πώς ένας οικονομικός αποκλεισμός μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο πίεσης χωρίς πλήρη στρατιωτική εισβολή. Για το Πεκίνο, το παράδειγμα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς από το Στενό της Ταϊβάν διέρχεται τεράστιο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου εμπορευματοκιβωτίων.

Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, αντίθετα, ο πόλεμος στο Ιράν αναδεικνύει τα όρια της αμερικανικής ισχύος. Η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να διαθέτει τεράστια στρατιωτική υπεροχή, αλλά δυσκολεύεται να μετατρέψει αυτή την υπεροχή σε πολιτικό αποτέλεσμα. Η εικόνα μιας υπερδύναμης που πολεμά χωρίς καθαρή νίκη ενισχύει την κινεζική αφήγηση περί αμερικανικής φθοράς και πολυπολικού κόσμου.

• Στο τραπέζι της συνόδου, ο Τραμπ αναμένεται να ζητήσει από τον Σι να χρησιμοποιήσει την επιρροή του στην Τεχεράνη για αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή. Από την πλευρά του, ο Κινέζος πρόεδρος θα επιδιώξει ανταλλάγματα, κυρίως στο ζήτημα της Ταϊβάν, αλλά και στο πεδίο του εμπορίου, των τεχνολογικών περιορισμών και των κυρώσεων.

Πιθανό αποτέλεσμα της συνάντησης δεν θα είναι μια μεγάλη ιστορική συμφωνία, αλλά μια προσπάθεια διαχείρισης του ανταγωνισμού. Οι δύο πλευρές έχουν λόγους να αποφύγουν μια πλήρη ρήξη. Η Ουάσιγκτον χρειάζεται σταθερότητα στις αγορές και η Κίνα χρειάζεται ανοιχτές εμπορικές διαδρομές. Ένα πλαίσιο διαλόγου για το εμπόριο και τις επενδύσεις, εκτός των πιο ευαίσθητων τεχνολογικών τομέων, θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως ελάχιστο κοινό έδαφος.

Το πολιτικό συμπέρασμα, ωστόσο, είναι δύσκολο να αγνοηθεί. Ο Ντόναλντ Τραμπ φτάνει στο Πεκίνο επιβαρυμένος από έναν πόλεμο που περιορίζει τις επιλογές του. Ο Σι Τζινπίνγκ τον υποδέχεται έχοντας αποφύγει την άμεση εμπλοκή, έχοντας ενισχύσει το προφίλ της Κίνας ως δύναμης σταθερότητας και έχοντας αποκτήσει μεγαλύτερο διαπραγματευτικό περιθώριο.

Η Κίνα δεν έχει κερδίσει οριστικά. Έχει όμως χάσει λιγότερα. Και στη σημερινή διεθνή συγκυρία, αυτό μπορεί να είναι αρκετό για να προσέλθει ο Σι στη σύνοδο με το πλεονέκτημα.