WP: Ο Τραμπ διαπραγματεύεται με το Ιράν αυτά για τα οποία κατηγορούσε τον Ομπάμα

Ο Λευκός Οίκος του Ντόναλντ Τραμπ έχει βρεθεί σε ένα παράδοξο: μετά από χρόνια σκληρής ρητορικής κατά της συμφωνίας του Μπαράκ Ομπάμα με το Ιράν, ο σημερινός πρόεδρος εξετάζει μια νέα συμφωνία που θυμίζει σε πολλά εκείνη που αποκήρυττε.

Δισεκατομμύρια σε παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία βρίσκονται στο τραπέζι, ενώ η Ουάσιγκτον αναζητά έναν τρόπο να τερματίσει τον πόλεμο που ξεκίνησε πριν από επτά και πλέον εβδομάδες με συντριπτικά αμερικανικά πλήγματα. Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη διατηρεί μια επικίνδυνη ποσότητα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, κάτι που ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι «δεν είναι αποδεκτό».

Οι διαπραγματεύσεις έχουν μπει προσωρινά στον πάγο, μετά την απόφαση του Τραμπ να παρατείνει επ’ αόριστον την κατάπαυση του πυρός, ζητώντας από το Ιράν μια «ενιαία πρόταση». Ωστόσο, τα βασικά αγκάθια παραμένουν: η άρση των κυρώσεων, τα όρια στον εμπλουτισμό και ο κίνδυνος να φανεί ότι οι ΗΠΑ επιβραβεύουν ένα καθεστώς που κατηγορείται για καταστολή διαδηλώσεων και υποστήριξη τρομοκρατικών οργανώσεων.

Στο στενό θαλάσσιο πέρασμα του Στενού του Ορμούζ, η ιρανική πίεση στη ναυσιπλοΐα και ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός κρατούν τις ροές πετρελαίου χαμηλά, τροφοδοτώντας την αστάθεια στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.

Ομπάμα, Ιράν και «παλέτες μετρητών»

Στο εσωτερικό των Ρεπουμπλικανών, πολλοί μιλούν για «παλέτες μετρητών χωρίς τις παλέτες», αναβιώνοντας την παλιά επίθεση στον Ομπάμα για τα 1,7 δισ. δολάρια που κατέβαλε το 2016 στο πλαίσιο διευθέτησης μιας παλιάς εμπορικής διαφοράς, ποσό που είχε παρουσιαστεί πολιτικά ως «δώρο στο Ιράν».

Τώρα, η κυβέρνηση Τραμπ συζητά την αποδέσμευση έως και 20 δισ. δολαρίων από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, μέρος των οποίων προέρχεται από πωλήσεις πετρελαίου που έχουν μπλοκαριστεί σε τράπεζες ανά τον κόσμο, με αντάλλαγμα τον έλεγχο του ιρανικού αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου. Για τους πιο σκληρούς «γερακίσιους» κύκλους, αυτό κινδυνεύει να γίνει μια επανάληψη του ίδιου πολιτικού κόστους που είχαν χρεώσει στον Ομπάμα.

Παρά τους ισχυρισμούς της Τεχεράνης ότι δεν επιδιώκει πυρηνικό όπλο, Ιρανοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι έχουν δικαίωμα, βάσει διεθνούς δικαίου, να εμπλουτίζουν ουράνιο για ειρηνικούς σκοπούς, κάτι που αποτέλεσε και τότε, όπως και σήμερα, το μεγαλύτερο αγκάθι για μια συμφωνία.

Ειδικοί όπως η Σουζάν Μαλόουνι από το Brookings σημειώνουν ότι η Τεχεράνη είναι διατεθειμένη να κάνει συμβιβασμούς σε χρονοδιαγράμματα και επίπεδα εμπλουτισμού, αλλά όχι να εγκαταλείψει πλήρως την ικανότητα εμπλουτισμού, ακριβώς το σημείο που επικρίνε ο Τραμπ στη συμφωνία Ομπάμα.

Νέα συμφωνία Ομπάμα–Ιράν με την υπογραφή Τραμπ;

Στην πλατφόρμα Truth Social, ο Τραμπ υπόσχεται ότι η νέα συμφωνία «δεν θα έχει τα ελαττώματα» της συμφωνίας Ομπάμα, την οποία αποκαλεί «εγγυημένο δρόμο προς ένα πυρηνικό όπλο». Διαβεβαιώνει ότι ό,τι διαπραγματεύεται τώρα θα είναι «πολύ καλύτερο» και ότι θα διασφαλίσει την ειρήνη όχι μόνο για το Ισραήλ και τη Μέση Ανατολή, αλλά για την Ευρώπη και τις ΗΠΑ.

Όμως οι πολιτικοί κίνδυνοι είναι τεράστιοι, όχι μόνο για τον ίδιο, αλλά και για τον αντιπρόεδρο Τζέι-Ντι Βανς, ο οποίος έχει αναλάβει κεντρικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις, με το βλέμμα ήδη στραμμένο σε μια πιθανή προεδρική υποψηφιότητα το 2028.

Ο Βανς, που στο παρελθόν εμφανιζόταν πολύ επιφυλακτικός απέναντι σε έναν πόλεμο με το Ιράν, τώρα καλείται να τον τερματίσει, αναλαμβάνοντας το πολιτικό κόστος των αναπόφευκτων συμβιβασμών.

Στελέχη της πρώτης διοίκησης Τραμπ προειδοποιούν ότι κάθε δολάριο που αποδεσμεύεται θα κατηγορηθεί πως «έμμεσα επιδοτεί» τη χρηματοδότηση τρομοκρατικών οργανώσεων, εφόσον η Τεχεράνη δεν δώσει απτά ανταλλάγματα σε θέματα όπως η στήριξη σε Χεζμπολάχ και Χαμάς ή η ανάπτυξη πυραυλικών συστημάτων.

Το σκληρότερο Ιράν του σήμερα και η σκιά του Ομπάμα

Ένα βασικό στοιχείο που διαφοροποιεί τη σημερινή συγκυρία από την εποχή Ομπάμα είναι ότι το Ιράν πλέον διαθέτει περίπου 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%, επίπεδο που απέχει ένα βήμα από την οπλοποιήσιμη μορφή, μετά την αποχώρηση Τραμπ από την Κοινή Ολοκληρωμένη Δράση (JCPOA) το 2018.

Παράλληλα, η σημερινή ιρανική ηγεσία είναι πολύ πιο σκληροπυρηνική από τους πιο μετριοπαθείς που είχαν υπογράψει τότε τη συμφωνία, ενώ το καθεστώς έχει επιβιώσει αλλεπάλληλων σοκ: πολέμου με το Ισραήλ, αμερικανικών πληγμάτων σε στρατιωτικές και πυρηνικές εγκαταστάσεις και αιματηρών διαδηλώσεων στο εσωτερικό, σύμφωνα με τη Washington Post.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι, ενώ οι επιθέσεις έχουν εξασθενήσει τη στρατιωτική ισχύ και τα δίκτυα των περιφερειακών proxies του Ιράν, όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ, η Τεχεράνη έχει αποκτήσει ένα νέο, ιδιαίτερα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί: την ικανότητα να «στραγγαλίζει» τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ, προκαλώντας αύξηση στις τιμές ενέργειας διεθνώς.

Την ίδια ώρα, προσωπικότητες που είχαν υποστηρίξει τη συμφωνία του 2015, όπως ο Ρίτσαρντ Νέφου, εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι σε μια νέα μεγάλη άρση κυρώσεων υπέρ μιας κυβέρνησης που κατηγορείται ότι σκότωσε εκατοντάδες διαδηλωτές κατά τις πρόσφατες εξεγέρσεις.

Έτσι, ο Τραμπ βρίσκεται ουσιαστικά μπροστά στις ίδιες σκληρές επιλογές που αντιμετώπισε ο Ομπάμα: μέχρι πού μπορεί να πάει η άρση κυρώσεων, πόσο αυστηρά μπορούν να είναι τα όρια εμπλουτισμού και αν μια συμφωνία με το Ιράν θα καταγραφεί στην ιστορία ως κίνηση για την αποτροπή του πολέμου ή ως παραχώρηση σε ένα αυταρχικό καθεστώς.