Η “μαύρη εργασία” μετακόμισε στο διαδίκτυο-Αόρατες φορολογικές υποχρεώσεις, ανύπαρκτα εργασιακά δικαιώματα

Δεν θα σας κάνουμε σοφότερους αν σας πληροφορήσουμε ότι στην Ελλάδα “ανθεί” η “μαύρη” εργασία, η εργασία δηλαδή που δεν δηλώνεται και δεν προσφέρονται γι’ αυτή ασφαλιστικές εισφορές.

Νίκος Γιαννόπουλος

Τα στατιστικά άλλωστε είναι δεδομένα: Τα ποσοστά της “μαύρης” εργασίας στην Ελλάδα ανέρχονται σε 20 με 25%. Σε διάφορες στατιστικές που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, έχει δηλωθεί ότι 1 ένας στους έχει λάβει “μαύρη” αμοιβή για εργασία εστω μία φορά μέσα στον εργασιακό του βίο.

Στη νέα εποχή της διαδικτυακής εργασίας, η τάση αυτή φαίνεται ότι όχι μόνο δεν περιορίζεται αλλά συνεχίζεται να ενισχύεται καθώς τα μέσα αντιμετώπισης που διαθέτει το κράτος παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένα.

Τα δεδομένα από την παρατηρήση μάς οδηγούν σε μερικά πολύ βασικά συμπεράσματα.

Πολλές από τις online δουλειές στις οποίες αρέσκονται οι νέοι και οι νέες είναι μικρές, περιστασιακές και διασυνοριακές. Δεν μπορούν να ελεγχθούν εύκολα φορολογικά.

Για αρκετούς και αρκετές οι οποίοι δουλεύουν με το καθεστώς του freelancer υποκρύπτεται εξαρτημένη εργασία. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα γι’ αυτό είναι οι πάσης φύσεως διανομείς, όπως έχουμε πει και άλλες φορές από το Libre.

Οι περιπτώσεις αυτές είναι καθημερινές και βρίσκονται δίπλα μας, το ξέρουμε όλοι.

Και στην Ευρώπη όμως η κατάσταση δεν είναι καλύτερη. Σχετικά πρόσφατη έρευνα της Joint Research Centre έδειξε ότι 1 στους 10 Ευρωπαίους έχει εργαστεί σε digital platform έστω και μία φορά.

Η ΙLO  από την πλευρά της κατέδειξε ότι οi freelancers δουλεύουν χωρίς σταθερή σύμβαση και λειτουργούν εκτός εθνικώς ελεγκτικών μηχανισμών με ότι αυτό συνεπάγεται για την ποιότητα της θέσης εργασίας. 

Αλλωστε πλατφόρμες όπως η Upwork έχουν δεκάδες εκατομμύρια χρήστες παγκοσμίως, όχι μόνο στην Ευρώπη.

Πίσω στην Ελλάδα η ΑΔΑΕ έχει διαγνώσει το πρόβλημα. Γνωρίζει, ας πούμε, ότι καταγράφεται αύξηση των διασυνοριακών ψηφιακών ανταλλαγών και την ίδια ώρα αναγνωρίζει δυσκολία στην προσπάθεια ελέγχου εισοδημάτων από πλατφόρμες.

Παράλληλα, τα εισοδήματα από το εξωτερικό δηλώνονται, στην καλύτερη περίπτωση, αποσπασματικά ενώ έχει γίνει σαφές ότι μεγάλο ποσοστό των freelanance δηλώνει πολύ χαμηλά εισοδήματα σε σχέση με τον όγκο εργασίας που αναλαμβάνει.

Τελικό συμπέρασμα; Η φύση αυτού του είδους της εργασίας καθιστά δύσκολη τη φορολογική παρακολούθηση και καταγραφή της.

Τουτέστιν ότι η «μαύρη εργασία» δεν εξαφανίστηκε· απλώς μετακόμισε στο διαδίκτυο. Σε πλατφόρμες, εφαρμογές και ψηφιακά marketplaces, χιλιάδες άνθρωποι εργάζονται χωρίς συμβάσεις, χωρίς ασφάλιση και συχνά χωρίς καμία καταγραφή.

Η οικονομία της ευελιξίας υπόσχεται ελευθερία, όμως συχνά κρύβει μια νέα μορφή αόρατης εργασίας. Όσο οι θεσμοί δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν την ταχύτητα της ψηφιακής αγοράς, η πραγματική έκταση του φαινομένου θα παραμένει άγνωστη.

Το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσοι ακριβώς δουλεύουν μ’ αυτόν τον τρόπο και για ποιους εργοδότες, αλλά και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη να τους προστατεύσει.

Σε κάθε περίπτωση αν η εργασία γίνεται “αόρατη”, κινδυνεύουν να γίνουν αόρατα και τα δικαιώματα εκείνων που την παράγουν.