BBC: Η Ελλάδα χρησιμοποιεί μασκοφόρους μετανάστες για pushbacks

Η ελληνική αστυνομία χρησιμοποιεί μασκοφόρους μετανάστες για τη βίαιη απώθηση άλλων μεταναστών στα σύνορα» αναφέρει σε άρθρο του το BBC. Σύμφωνα με εκτεταμένα στοιχεία του διεθνές ειδησεογραφικού Μέσου «η αστυνομία στην Ελλάδα στρατολογεί μετανάστες για να απωθούν βίαια άλλους μετανάστες πίσω από τα χερσαία σύνορα με την Τουρκία».

Αναλυτικά το ρεπορτάζ:

Είδαμε εσωτερικά έγγραφα της αστυνομίας στα οποία φρουροί περιγράφουν πώς η στρατολόγηση των αποκαλούμενων «μισθοφόρων» διατάχθηκε και επιβλέφθηκε από ανώτερους αξιωματικούς. Τα ευρήματά μας αποκαλύπτουν καταγγελίες για βαναυσότητα, με μάρτυρες να αναφέρουν ότι μετανάστες γδύθηκαν, ληστεύτηκαν, ξυλοκοπήθηκαν, ακόμη και υπέστησαν σεξουαλική κακοποίηση. Υποστηρίζεται ότι οι μισθοφόροι απασχολούνται ανεπίσημα στα σύνορα τουλάχιστον από το 2020.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός δήλωσε στο BBC ότι είχε «πλήρη άγνοια» για τις καταγγελίες περί χρήσης μεταναστών για επαναπροωθήσεις (pushbacks), ενώ οι αρχές της χώρας δεν απάντησαν στα γραπτά αναλυτικά αιτήματά μας για σχολιασμό.

Οι επαναπροωθήσεις —η αναγκαστική επιστροφή μεταναστών και αιτούντων άσυλο πέρα από τα σύνορα χωρίς τη δέουσα διαδικασία— θεωρούνται γενικά παράνομες βάσει του διεθνούς δικαίου. Ισχυρισμοί ότι αυτές πραγματοποιούνταν στην Ελλάδα από ξένους μασκοφόρους άνδρες αναφέρθηκαν το 2022 από τον ειδησεογραφικό οργανισμό Lighthouse Reports με έδρα την Ολλανδία.

Η δική μας έρευνα —που διεξήχθη σε συνεργασία με το Consolidated Rescue Group (CRG)— ξεκίνησε το περασμένο φθινόπωρο, όταν μας εστάλη ένα ανησυχητικό βίντεο που φέρεται να δείχνει κακοποίηση μεταναστών από μισθοφόρους. Μοιράστηκε μαζί μας από έναν διακινητή, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι δυσαρεστήθηκε με τους συνεργάτες του. Δεν μπορέσαμε να επαληθεύσουμε το περιεχόμενο, αλλά αντικατοπτρίζει μαρτυρίες που συγκεντρώσαμε από άλλες ανεξάρτητες πηγές.

Έκτοτε, συνθέσαμε πληροφορίες από μετανάστες, πρώην μισθοφόρους, αστυνομικές πηγές, επίσημα έγγραφα και διαρροές πρακτικών:

• Ένας συνοριοφύλακας κατέθεσε σε πειθαρχική ακρόαση ότι είχε πληροφορίες, τις οποίες ανέφερε στους ανωτέρους του, ότι μισθοφόροι βίαζαν γυναίκες μετανάστριες.
• Δύο μετανάστες και ένας πρώην μισθοφόρος λένε ότι είδαν ακραία βία τόσο από μισθοφόρους όσο και από την ελληνική αστυνομία, συμπεριλαμβανομένων ανθρώπων που ξυλοκοπήθηκαν μέχρι λιποθυμίας.
• Μια μετανάστρια λέει ότι ένας μασκοφόρος έβγαλε την πάνα της κόρης της αναζητώντας τιμαλφή.

Η Ελλάδα έχει δει πάνω από ένα εκατομμύριο αφίξεις μεταναστών από το 2015 — κυρίως μέσω θαλάσσης, αλλά και κατά μήκος των χερσαίων συνόρων της με την Τουρκία. Αυτά τα σύνορα εκτείνονται σε 200 χιλιόμετρα κατά μήκος του ποταμού Έβρου, αποτελώντας το εξωτερικό άκρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Μια αστυνομική πηγή στην περιοχή μάς είπε ότι μισθοφόροι χρησιμοποιούνται για την επαναπροώθηση ακόμη και εκατοντάδων ανθρώπων την εβδομάδα. «Δεν υπάρχει στρατιώτης, αστυνομικός ή αξιωματικός της Frontex που υπηρετεί εδώ στον Έβρο και δεν γνωρίζει ότι γίνονται επαναπροωθήσεις», πρόσθεσε. Διαπιστώσαμε ότι οι μισθοφόροι είναι και οι ίδιοι μετανάστες, οι οποίοι στρατολογούνται από χώρες όπως το Πακιστάν, η Συρία και το Αφγανιστάν, και ανταμείβονται με μετρητά, κινητά τηλέφωνα που αφαιρούνται από άλλους μετανάστες, καθώς και έγγραφα που τους επιτρέπουν τη διέλευση από την Ελλάδα.

Μια έκθεση του Γραφείου Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Frontex για περιστατικό της 22ας Ιουνίου 2023 διαπίστωσε ότι 10 έως 20 «υπήκοοι τρίτων χωρών» ενεργούσαν υπό τις οδηγίες Ελλήνων αξιωματικών, υποβάλλοντας μετανάστες σε σωματική και λεκτική κακοποίηση, συμπεριλαμβανομένων απειλών για θάνατο και βιασμό. Οι ελληνικές αρχές αρνήθηκαν ότι βρέθηκαν μετανάστες στην περιοχή εκείνη την ημέρα.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σε σύντομη συνομιλία με το BBC τον Μάρτιο, δήλωσε ότι δεν γνωρίζει τις καταγγελίες για χρήση μισθοφόρων, προσθέτοντας ωστόσο ότι η Ελλάδα προστατεύει τα σύνορά της και ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν θα επαναλάβουν τα «λάθη» του παρελθόντος επιτρέποντας μια «μαζική εισροή» μεταναστών.

«Δεν μπορούσαμε να αναπνεύσουμε»

Μιλήσαμε με δύο Σύρους μετανάστες που ισχυρίζονται ότι απωθήθηκαν βίαια στην Τουρκία. Η Αμάλ (ψευδώνυμο) λέει ότι η οικογένειά της συνελήφθη απροσδόκητα από την αστυνομία το 2025 ενώ περπατούσε στην Ορεστιάδα. Παραδόθηκαν σε δύο μασκοφόρους που τους πήραν τα τηλέφωνα και τις ταυτότητες. «Η κόρη μου φορούσε πάνα, την έβγαλαν», λέει η Αμάλ. «Ούρλιαζε από φόβο».

Ένας άλλος μετανάστης, ο Αχμάντ, λέει ότι ξυλοκοπήθηκε μέχρι αναίσθησίας από την ελληνική αστυνομία. Περιγράφει πώς στοιβάχτηκαν σε ένα φορτηγό όπου ο κόσμος ασφυκτιούσε: «Δεν μπορούσαμε να αναπνεύσουμε». Στον Έβρο, παραδόθηκαν σε μισθοφόρους που τους γύμνωσαν και τους χτυπούσαν με ξύλα πριν τους επιβιβάσουν σε φουσκωτά. Αν οι μετανάστες δεν πηδούσαν από τη βάρκα στη μέση του ποταμού, τους πετούσαν έξω: «Το νερό θα μπορούσε να τους παρασύρει. Δεν τους ένοιαζε καθόλου».