BBC: “Mr Explosive” και “Slopaganda”/ Ποιά είναι η φιλοϊρανική ομάδα που έκανε viral το βίντεο με Lego και AI

Εκρηκτικά viral βίντεο με αισθητική Lego διαδίδουν φιλοϊρανικά μηνύματα και παραπληροφόρηση, στο φόντο της σύγκρουσης με τις ΗΠΑ, όπως επισημαίνει το BBC.

Με την πρώτη ματιά, τα viral AI βίντεο που κυκλοφορούν στα social media θυμίζουν σκηνές από ταινία Lego, αλλά με πιο έντονα χρώματα και γρήγορη δράση. Πίσω από αυτή τη φαινομενικά αθώα αισθητική, όμως, κρύβονται σκληρές εικόνες με παιδιά που πεθαίνουν, μαχητικά αεροσκάφη και τον Ντόναλντ Τραμπ — όλα σε υπηρεσία της φιλοϊρανικής προπαγάνδας.

Για το νέο podcast του BBC, Top Comment, συνομιλήσαμε με εκπρόσωπο του λογαριασμού Explosive Media, που παράγει αυτά τα βίντεο. Ο ίδιος ζήτησε να τον αποκαλούμε “Mr Explosive”. Αρχικά αρνήθηκε οποιαδήποτε σχέση με την ιρανική κυβέρνηση, δηλώνοντας πως η πλατφόρμα είναι “απολύτως ανεξάρτητη”. Μετά από επίμονες ερωτήσεις, όμως, παραδέχτηκε ότι το ιρανικό καθεστώς αποτελεί “πελάτη” — κάτι που αναφέρει δημόσια για πρώτη φορά.

Η αισθητική Lego ως παγκόσμια γλώσσα προπαγάνδας

Το βασικό μήνυμα των βίντεο είναι ότι το Ιράν αντιστέκεται στον “πανίσχυρο παγκόσμιο καταπιεστή”: τις Ηνωμένες Πολιτείες. Παρά την έντονη και καθόλου διακριτική προσέγγιση, τα βίντεο μοιράζονται και σχολιάζονται ευρέως.

Σε ένα από αυτά, ο Τραμπ πέφτει μέσα σε μια δίνη από έγγραφα τύπου “Epstein file”, ενώ ακούμε στίχους ραπ: “τα μυστικά διαρρέουν, η πίεση αυξάνεται”. Σε άλλο βίντεο, ο Τζορτζ Φλόιντ βρίσκεται κάτω από το γόνατο αστυνομικού, ενώ ακούγεται πως το Ιράν “στέκεται για όλους όσους αδίκησε το σύστημά σας”.

Ο όρος “Slopaganda”, συνδυασμός του ‘AI slop’ και της προπαγάνδας, θεωρείται πολύ ήπιος για να περιγράψει τη δύναμη αυτού του “υψηλά εξελιγμένου” περιεχομένου, σύμφωνα με την ειδικό στην προπαγάνδα Δρ Έμμα Μπράιαντ. Υπολογίζεται ότι τα AI βίντεο προπαγάνδας έχουν συγκεντρώσει εκατοντάδες εκατομμύρια προβολές στη διάρκεια του πολέμου.

Πίσω από τα βίντεο: Ο Mr Explosive και η ομάδα του

Σε βιντεοκλήση μαζί μας, ο Mr Explosive εμφανίστηκε σιλουέτα με κόκκινο και πράσινο φως — τα χρώματα της ιρανικής σημαίας. Στο γραφείο του υπήρχε ένα πράσινο φτερωτό κράνος, σύμβολο του σιίτη πολεμιστή Χουσεΐν ιμπν Αλί, που συχνά εμφανίζεται στα βίντεό τους. Ο ίδιος δηλώνει ότι η ομάδα του απαρτίζεται από λιγότερα από δέκα άτομα και χρησιμοποιούν γραφικά Lego επειδή είναι “παγκόσμια γλώσσα”. Τα βίντεο διαδίδονται συστηματικά από λογαριασμούς ιρανικών και ρωσικών κρατικών ΜΜΕ στο X σε εκατομμύρια ακολούθους.

Ρωτήσαμε τον Mr Explosive γιατί τα αρχεία Epstein εμφανίζονται τόσο συχνά στα βίντεό τους. Ο ίδιος υποστηρίζει πως στόχος είναι να δείξει τη “σύγκρουση που παρακολουθεί το κοινό” ανάμεσα στο Ιράν — που “αναζητά την αλήθεια και την ελευθερία” — και σε “όσους σχετίζονται με κανίβαλους”. Αυτή η αναφορά βασίζεται στη θεωρία ότι τα αρχεία Epstein συνδέουν τη διοίκηση Τραμπ με τον κανιβαλισμό — ισχυρισμός χωρίς καμία αξιόπιστη τεκμηρίωση.

Παραπληροφόρηση και εναλλακτικές αφηγήσεις

Τα βίντεο περιέχουν συχνά ανακριβείς πληροφορίες. Σε ένα κλιπ εμφανίζεται ο ιρανικός στρατός να αιχμαλωτίζει Αμερικανό πιλότο μετά την κατάρριψη του μαχητικού του. Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, ο πιλότος διασώθηκε από ειδικές δυνάμεις στις 4 Απριλίου. Ο Mr Explosive αρνείται αυτό το γεγονός λέγοντας: “Ίσως δεν υπήρξε χαμένος πιλότος ούτε επιχείρηση διάσωσης. Ο κύριος στόχος τους ήταν να κλέψουν ουράνιο από το Ιράν.”

Όταν επιμείναμε επικαλούμενοι τις δηλώσεις των ΗΠΑ ότι ο πιλότος βρίσκεται πλέον υπό θεραπεία στο Kουβέιτ, απάντησε: “Μόνο το 13% όσων λέει ο κ. Τραμπ βασίζονται σε γεγονότα.” Το σχετικό βίντεο διέδωσε αυτή την εναλλακτική αφήγηση σε αγγλόφωνες κοινότητες.

Μια Αμερικανίδα influencer στο TikTok, η @newswithsteph, είπε στους ακόλουθούς της πως τα Lego βίντεο ήταν “σοκαριστικά ακριβή μέχρι στιγμής· αυτοί αποκάλυψαν την πρόσφατη αποστολή του πιλότου που δεν ήταν διάσωση αλλά ειδική επιχείρηση για ουράνιο”.

AI προπαγάνδα: Νέα εποχή στην επικοινωνία με τη Δύση

Η Δρ Μπράιαντ σημειώνει πως η τεχνητή νοημοσύνη επιτρέπει πλέον στο Ιράν και άλλες χώρες να επικοινωνούν πιο αποτελεσματικά απευθείας με δυτικά ακροατήρια. Τα εργαλεία βασίζονται κυρίως σε δυτικά δεδομένα, καθιστώντας ιδανική τη δημιουργία “πολιτισμικά κατάλληλου” περιεχομένου.

Αυτό ήταν κάτι που οι αυταρχικές χώρες δεν διέθεταν στο παρελθόν όταν στόχευαν τη Δύση. Η ειδικός στον κυβερνοπόλεμο Δρ Τάιν Μουνκ, χαρακτηρίζει τις τακτικές του Ιράν ως “αμυντικό memetic warfare”, μια μορφή διαδικτυακής μάχης που οι δημιουργοί θεωρούν απαραίτητη για να αντιμετωπίσουν τη ρητορική των ΗΠΑ.

Lego-βίντεο: Απόκοσμα σκηνικά πολέμου σε πραγματικό χρόνο

Τα πρώτα βίντεο της Explosive Media εμφανίστηκαν στις αρχές του 2025, αλλά η δημοτικότητά τους εκτοξεύτηκε μετά τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν. Τα Lego-style clips γίνονται όλο και πιο λεπτομερή, παρουσιάζοντας συγκεκριμένες τοποθεσίες στον Κόλπο — σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, αεροδρόμια, βιομηχανικές εγκαταστάσεις — να καταστρέφονται ολοκληρωτικά από ιρανικούς πυραύλους. Στην πραγματικότητα οι περισσότερες υπέστησαν περιορισμένες ζημιές.

Τα βίντεο παράγονται συχνά σχεδόν σε “πραγματικό χρόνο”, αμέσως μετά από σημαντικές εξελίξεις στον πόλεμο. Ένα clip σχετικά με τη συμφωνία κατάπαυσης πυρός δημοσιεύθηκε πριν υπάρξει επίσημη ανακοίνωση.

Σύμφωνα με αξιωματούχους χωρών της περιοχής, χιλιάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί σε Ιράν, Λίβανο κι άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής από την έναρξη της σύγκρουσης τον Φεβρουάριο μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν.

“Τιμητική συνεργασία” με το καθεστώς – Αντιδράσεις για αντισημιτισμό

Μετά από αρκετές ερωτήσεις μας, ο Mr Explosive παραδέχεται ότι η εταιρεία του έχει πελάτη την ιρανική κυβέρνηση. Σε προηγούμενες συνομιλίες στο Instagram μάς είχε δηλώσει ότι είχε λάβει απευθείας αναθέσεις έργων από Ιρανούς αξιωματούχους.

Πριν ξεσπάσει ο φετινός πόλεμος, χιλιάδες διαδηλωτές σκοτώθηκαν στη χώρα έπειτα από σκληρή καταστολή του καθεστώτος. Το πρακτορείο Human Rights Activists News Agency (Hrana), που εδρεύει στις ΗΠΑ, κάνει λόγο για τουλάχιστον 7.000 νεκρούς πολίτες.

Ο Mr Explosive υπερασπίζεται τη συνεργασία της ομάδας του με το κράτος λέγοντας ότι είναι “τιμή να εργάζεσαι για την πατρίδα”. Χαρακτηρίζει τις πρόσφατες μαζικές διαδηλώσεις ως “πραξικόπημα” χρηματοδοτούμενο από τον Πρόεδρο Τραμπ.

Κατηγορίες για αντισημιτισμό απορρίπτει επίσης ο Mr Explosive: “Τα βίντεό μας δεν είναι αντισημιτικά· είναι αντισιωνιστικά”, υποστηρίζει. Για την απεικόνιση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Νετανιάχου να πίνει αίμα εξηγεί πως τέτοιες εικόνες αναδεικνύουν τις “θηριωδίες που έχει διαπράξει”.

“Διαδικτυακή διπλωματία”: Το νέο πεδίο σύγκρουσης

Οι περισσότεροι Ιρανοί δεν έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο λόγω πανεθνικού μπλακάουτ. Ο Mr Explosive ισχυρίζεται ότι επικοινώνησε με το BBC μέσω “δημοσιογραφικού ίντερνετ” που παρέχει η κυβέρνηση στους δημοσιογράφους. Το Ιράν συγκαταλέγεται σταθερά στις πιο καταπιεστικές χώρες παγκοσμίως όσον αφορά την ελευθερία Τύπου.

Eιδικοί εκτιμούν ότι τα εξελιγμένα AI-βίντεο αποτελούν μια νέα μορφή διαδικτυακής διπλωματίας που ήρθε για να μείνει.

Οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης κλείνουν λογαριασμούς που ανεβάζουν τέτοια Lego-style βίντεο· νέοι όμως δημιουργούνται συνεχώς.

“Είναι μια ευέλικτη και επιθετική μορφή διαδικτυακής διπλωματίας”, σημειώνει η Δρ Μουνκ. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι παρακάμπτει τους ενδιάμεσους — τον Τύπο και τα μέσα ενημέρωσης — κυκλοφορώντας memes ανεξέλεγκτα.

“Δεν υπάρχει παραδοσιακή διπλωματία εδώ· όλα θολώνουν ως προς το τι πραγματικά συμβαίνει. Όμως αυτό αυξάνει τον κίνδυνο παρερμηνείας και κλιμάκωσης.” Σύμφωνα με τους ειδικούς,”βρισκόμαστε πλέον σε ένα είδος διαδικτυακής αβεβαιότητας”.