Ορμούζ: Πάνω από 800 πλοία περιμένουν το “πράσινο φως” μετά την εκεχειρία

Έντονη κινητικότητα επικρατεί στη ναυτιλιακή κοινότητα, καθώς πλοιοκτήτες και εγκλωβισμένοι ναυτικοί αναζητούν διευκρινίσεις για τη συμφωνία εκεχειρίας μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, η οποία ενδέχεται να οδηγήσει στην προσωρινή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί προσδοκίες για τον απεγκλωβισμό περισσότερων από 800 πλοίων που παραμένουν καθηλωμένα στον Περσικό Κόλπο.

Η στρατηγικής σημασίας αυτή θαλάσσια δίοδος είχε ουσιαστικά αποκλειστεί μετά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στα τέλη Φεβρουαρίου, όταν επιθέσεις από ΗΠΑ και Ισραήλ οδήγησαν το Ιράν να αναλάβει τον έλεγχο της περιοχής. Το αποτέλεσμα ήταν μια σοβαρή κρίση στον ενεργειακό εφοδιασμό, με δεκάδες πλοία να παραμένουν σε αναμονή, αδυνατώντας να διασχίσουν με ασφάλεια τα στενά.

Η κυκλοφορία στην περιοχή έχει περιοριστεί δραστικά, καθώς οι εταιρείες δεν μπορούσαν να διασφαλίσουν την προστασία των πληρωμάτων και των φορτίων τους. Έτσι, εκατοντάδες πλοία κινούνται περιορισμένα ή παραμένουν στάσιμα και στις δύο πλευρές των Στενών του Ορμούζ, επιτείνοντας την αβεβαιότητα στη διεθνή αγορά ενέργειας.

Η συμφωνία για κατάπαυση του πυρός, που επετεύχθη λίγο πριν τη λήξη της προθεσμίας που είχε θέσει ο Ντόναλντ Τραμπ, φαίνεται να περιλαμβάνει ως βασικό όρο την επαναλειτουργία της κρίσιμης αυτής θαλάσσιας αρτηρίας, δημιουργώντας ελπίδες για σταδιακή ομαλοποίηση της κατάστασης.

Οι λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς: το Ιράν δηλώνει ότι δέχεται να ανοίξει πλήρως το στενό του Ορμούζ στο πλαίσιο ανακωχής διάρκειας δύο εβδομάδων, “σε συντονισμό με τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις και λαμβανομένων υπόψη των τεχνικών περιορισμών“, ενώ ο Τραμπ ανακοίνωσε ένα “ΠΛΗΡΕΣ, ΑΜΕΣΟ και ΑΣΦΑΛΕΣ ΑΝΟΙΓΜΑ”. Επίσης, δεν είναι σαφές αν οι δύο πλευρές έχουν καταλήξει σε συμφωνία σχετικά με τις ενδεχόμενες πληρωμές τελών για τη διέλευση, ούτε για το πότε θα τεθεί σε ισχύ η εκεχειρία.

Ο Τραμπ δήλωσε σε νέα ανάρτηση ότι οι ΗΠΑ θα “βοηθήσουν στην αποσυμφόρηση της κυκλοφορίας” και θα “παραμείνουν στην περιοχή” για να εξασφαλίσουν την ομαλή ροή της κυκλοφορίας.

Για τους πλοιοκτήτες, ωστόσο, η είδηση και μόνο μιας εκεχειρίας προκάλεσε συγκρατημένη αισιοδοξία. Η Ένωση Πλοιοκτητών της Ιαπωνίας  ήταν μεταξύ εκείνων που δήλωσαν ότι θα εξετάσουν τις λεπτομέρειες της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν και στη συνέχεια θα μεταβιβάσουν τις πληροφορίες στα μέλη τους. 

Οι περισσότεροι, ωστόσο, προειδοποίησαν ότι θα απαιτηθεί μεγαλύτερη σαφήνεια για να κινηθούν τα πλοία, και ακόμη και στην καλύτερη περίπτωση θα χρειαστεί χρόνος για να ξαναρχίσει ουσιαστικά η κυκλοφορία. Σε καιρό ειρήνης, περίπου 135 πλοία διέρχονται καθημερινά, αριθμός που έχει μειωθεί δραματικά.

“Δεν επαναφέρεις πλήρως τις παγκόσμιες ναυτιλιακές ροές μέσα σε 24 ώρες”, δήλωσε η Jennifer Parker,  καθηγήτρια στο Ινστιτούτο Άμυνας και Ασφάλειας του Πανεπιστημίου της Δυτικής Αυστραλίας. “Οι ιδιοκτήτες δεξαμενόπλοιων, οι ασφαλιστικές και τα πληρώματα πρέπει να πειστούν ότι ο κίνδυνος έχει όντως μειωθεί – όχι ότι έχει απλώς σταματήσει προσωρινά”.

Τα τάνκερ που μεταφέρουν πετρέλαιο και αέριο αποτελούν μεγάλο μέρος του στόλου που έχει εγκλωβιστεί εντός του κόλπου, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν 426 δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν αργό πετρέλαιο και καθαρά καύσιμα, καθώς και 34 πλοία μεταφοράς LPG και 19 πλοία LNG. Τα υπόλοιπα μεταφέρουν ξηρά φορτία, όπως αγροτικά προϊόντα ή προϊόντα μετάλλου, ή εμπορευματοκιβώτια.

Τα σχέδια κατάπαυσης του πυρός είναι ένα απαραίτητο βήμα, αλλά παραμένει το πρώτο, δήλωσε ο Lewis Hart, της Willis Towers Watson. 

Οι έμποροι και οι πλοιοκτήτες θα παρακολουθούν πλέον στενά ποια πλοία ξεκινούν τη διέλευσή τους από το Ορμούζ, ιδιαίτερα εκείνα που υπό κανονικές συνθήκες δεν θα είχαν την προστασία του Ιράν, και πώς θα εξελιχθεί η πορεία τους. Μέχρι το πρωί της Τετάρτης, περισσότερα από 1.000 πλοία περιμένουν και στις δύο πλευρές των Στενών, συγκεντρωμένα γύρω από το Ντουμπάι και το Χορ Φακάν.

“Είναι θετικό να βλέπουμε την αγορά να αντιδρά με αυτόν τον τρόπο, αλλά διανύουμε την πρώτη ημέρα μιας αβέβαιης κατάπαυσης του πυρός”, δήλωσε στο Bloomberg ο Michael Pregent, πρώην σύμβουλος των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών. “Είναι πιθανό να δούμε το καθεστώς να ελέγχει το ποιος διέρχεται, τι θα χρεώνεται ο καθένας και σε ποιους θα απαγορεύεται η διέλευση”.

Τα δύο πρώτα πλοία που επιχειρούν έξοδο μετά την ανακοίνωση φαίνεται να πλέουν μαζί προς τα ιρανικά νησιά Λαράκ και Κεσμ το πρωί της Τετάρτης. Το ένα εξ αυτών είναι το Tour 2, ένα δεξαμενόπλοιο τύπου Suezmax στο οποίο έχουν επιβληθεί κυρώσεις από τις ΗΠΑ και φέρει ιρανική σημαία.

Σύμφωνα με το Bloomberg, δίπλα στο δεξαμενόπλοιο πλέει το ελληνόκτητο πλοίο μεταφοράς χύδην φορτίου NJ Earth.

Η κίνηση των πλοίων μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου θα παρακολουθείται επίσης με ιδιαίτερη προσοχή, καθώς κανένα πλοίο φορτωμένο  με LNG δεν έχει καταφέρει να διασχίσει το στενό από την έναρξη του πολέμου. Σημειώνεται ότι περίπου το 20% του παγκόσμιου LNG πέρασε από το Ορμούζ πέρυσι.

Σύμφωνα με καταμέτρηση του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού περίπου 20.000 ναυτικοί παραμένουν εγκλωβισμένοι στον Κόλπο.