ΟΠΕΚΕΠΕ: Αυτό είναι το διαβιβαστικό για Αθανασίου, Χατζηβασιλείου

Στη Βουλή διαβιβάστηκε το απόγευμα μία ακόμα δικογραφία για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, που αφορά τους βουλευτές της ΝΔ, , Χαράλαμπο Αθανασίου και Τάσο Χατζηβασιλείου, αναφορικά με το αδίκημα της ηθικής αυτουργίας σε παράβαση καθήκοντος. Να σημειωθεί ότι η  Ευρωπαϊκή Εισαγγελία αντί να διαβιβάσει απευθείας στον Άρειο Πάγο τη δικογραφία προκειμένου να ακολουθηθεί η γνωστή διαδικασία προς το Κοινοβούλιο, την έστειλε στην Εισαγγελία Πρωτοδικών λόγω της φύσης των υπό διερεύνηση πράξεων. 

Ανδρέας Μαραθιάς

Οι δυο βουλευτές θα λάβουν άμεσα γνώση της δικογραφίας, ωστόσο η νέα συνεδρίαση της επιτροπής Δεοντολογίας για την άρση της ασυλίας τους αποφασίστηκε σύμφωνα με πληροφορίες να πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 20 Απριλίου και ακολούθως θα οριστεί η συνεδρίαση της Ολομέλεια, ώστε να συζητηθούν συνολικά οι υποθέσεις και των 13 βουλευτών σύμφωνα με τις εισηγήσεις της Επιτροπής.

Σύμφωνα με το νέο διαβιβαστικό,

–  για την περίπτωση του Χ. Αθανασίου αναφέρεται:

1) Το αδίκημα της απάτης σχετικής με επιδοτήσεις (άρθρο 386Β του Ελληνικού Ποινικού Κώδικα σε συνδυασμό με το άρθρο 24 του ν. 4689/2020) δεν στοιχειοθετείται. Η αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) περιορίζεται αυστηρά σε αδικήματα που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της απάτης που αφορά επιδοτήσεις της ΕΕ. Για τη στοιχειοθέτηση. Ενός τέτοιου αδικήματος -ακόμη και στο στάδιο της απόπειρας- απαιτείται τουλάχιστον «αρχή εκτέλεσης», δηλαδή ο δράστης να έχει προβεί στην τυπική υποβολή ψευδών ή ελλιπών στοιχείων στην αρμόδια αρχή με σκοπό την έγκριση της επιδότησης.

Ωστόσο, σύμφωνα με τα πορίσματα της έρευνας σχετικά με την ανωτέρω περίπτωση, η φερόμενη συμπεριφορά δεν ολοκληρώθηκε, καθώς «η σχετική διοικητική τροποποίηση δεν κατέστη τελικά δυνατό να υλοποιηθεί». Οι ενέργειες του εμπλεκόμενου προσώπου περιορίστηκαν σε τηλεφωνικές επικοινωνίες και στην έκφραση πρόθεσης (πχ αναφέροντας ότι το ζήτημα «θα εξεταστεί» ή διερευνώντας πιθανές επιλογές). Δεδομένου ότι δεν έλαβε χώρα καμία παράνομη τροποποίηση της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης (ΕΑΕ) και το σύστημα δεν επηρεάστηκε -ούτε καν σε επίπεδο αρχής εκτέλεσης- δεν στοιχειοθετείται το αδίκημα της απάτης σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ, ούτε σε τετελεσμένη μορφή ούτε σε μορφή απόπειρας.

2) Έλλειψη αποδεικτικών στοιχείων για ενεργητική ή παθητική δωροδοκία. {…} Τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης δεν καταδεικνύουν ότι ο βουλευτής (Χαράλαμπος Αθανασίου) ή ο παραγωγός (Κ.Κ.) υποσχέθηκαν, προσέφεραν ή παρείχαν οποιοδήποτε αθέμιτο χρηματικό ή άλλο υλικό όφελος στον τότε πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ, Δημήτρη Μελά, ούτε ότι ο τελευταίος ζήτησε τέτοιο όφελος προκειμένου να ενεργήσει κατά παράβαση των καθηκόντων του. Κατά συνέπεια δεν πληρούνται τα στοιχεία της ποινικής υπόστασης των προαναφερθέντων αδικημάτων διαφθοράς κατά την Οδηγία PIF.

3) Αποκλειστική υπαγωγή στο αδίκημα της παράβασης καθήκοντος (άρθρο 259 του Ελληνικού Ποινικού Κώδικα): Η συμπεριφορά του προέδρου του ΟΠΕΚΕΠΕ, Δημήτρη Μελά, ο οποίος, αποδεχόμενος άτυπες παρεμβάσεις, ενήργησε με πρόθεση μεροληπτικά υπέρ συγκεκριμένου παραγωγού και εν γνώσει του παραβίασε το αυστηρό διαδικαστικό και νομικό πλαίσιο που διέπει τον οργανισμό, υπάγεται αποκλειστικά στα αντικειμενικά και υποκειμενικά στοιχεία του αδικήματος της παράβασης καθήκοντος (άρθρο 259 του Ελληνικού Ποινικού Κώδικα). Το εν λόγω αδίκημα συνιστά αμιγώς εθνικό ποινικό αδίκημα.

– και για τον Τ. Χατζηβασιλείου:

1) Έλλειψη «αρχής εκτέλεσης» του εγκλήματος της απάτης σχετικής με επιχορηγήσεις (άρθρο 386Β ΠΚ / άρθρο. 24 ν. 4689/2020): Ο διάλογος στη δεύτερη προαναφερθείσα περίπτωση αποκαλύπτει τον πλήρη σχεδιασμό (modus operandi) μιας συντονισμένης απόπειρας παράνομης λήψης κονδυλίων της ΕΕ (Εθνικό Απόθεμα) μέσω της κατασκευής ψευδούς ιατρικής βεβαίωσης από ιδιώτη γιατρό. Το έγγραφο προοριζόταν να φέρει αναδρομική ημερομηνία έκδοσης ώστε να γίνει ψευδής επίκληση περιστάσεων «ανωτέρας βίας» (πχ υποτιθέμενη καρδιολογική πάθηση, κίνδυνος αποκόλλησης κλπ) που αφορούσαν τον δικαιούχο ή τον/τη σύζυγό του/της.

Ωστόσο, για να στοιχειοθετηθεί το αδίκημα της απάτης σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ -ακόμη και στο στάδιο της απόπειρας- το ποινικό δίκαιο απαιτεί «αρχή εκτέλεσης». Στο πλαίσιο των επιδοτήσεων, αυτό αντιστοιχεί στην πραγματική και τυπική υποβολή ή προσκόμιση ψευδών ή ελλιπών στοιχείων (εν προκειμένω, της κατασκευασμένης ιατρικής βεβαίωσης) ενώπιον της αρμόδιας αρχής (ΟΠΕΚΕΠΕ).

Από το περιεχόμενο της συνομιλίας (πχ αναφορές όπως «…αυτό που μπορεί να γίνει είναι το εξής… θα το στείλουν με email… θα κανονιστεί την επόμενη μέρα»), καθίσταται σαφές ότι τα εμπλεκόμενα πρόσωπα παρέμειναν στο στάδιο της προπαρασκευής της πράξης. Οι προπαρασκευαστικές ενέργειες (όπως συζητήσεις, συμφωνία για εξεύρεση ιατρού και σχεδιασμό της διαδικασίας) δεν τιμωρούνται. Δεδομένου ότι το σχέδιο δεν υλοποιήθηκε και το ψευδές ιατρικό έγγραφο δεν υποβλήθηκε επισήμως στην Αρχή (ΟΠΕΚΕΠΕ), δεν υφίσταται, απόπειρα απάτης και, συνεπώς, δεν στοιχειοθετείται αδίκημα PIF που να εμπίπτει στην αρμοδιότητα της ΕΕ.

2) Έλλειψη αποδεικτικών στοιχείων για ενεργητική ή παθητική δωροδοκία (άρθρα 235 και 236): Παρά τον εμφανώς παράνομο και συνωμοτικό χαρακτήρα της συνομιλίας, δεν προκύπτει καμία ένδειξη αιτήματος, υπόσχεσης, προσφοράς ή λήψης χρηματικού ή άλλου υλικού ανταλλάγματος («αθέμιτου ωφελήματος») προς ή από τον πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ, Δ. Μελά, σε αντάλλαγμα για παράνομη συνδρομή. Αντιθέτως, ο ίδιος φαίνεται να υποδηλώνει ότι οι ενέργειες του υπαγορεύονταν από προσωπικά ή πολιτικά κίνητρα (πχ αναφέροντας ότι είχε πράξει κάτι παρόμοιο «για κάποιον άλλον που πραγματικά το άξιζε» και που του το είχε ζητήσει ως χάρη). Η απουσία οποιασδήποτε μορφής ανταλλάγματος αποκλείει τη στοιχειοθέτηση αδικημάτων διαφθοράς που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας PIF.

3) Αποκλειστική υπαγωγή στο εθνικό ποινικό δίκαιο (παράβαση καθήκοντος – άρθρο 259 ΠΚ): Οι καταγεγραμμένες δηλώσεις και προθέσεις του Δ. Μελά, ως δημοσίου υπαλλήλου, ο οποίος συμβουλεύει τον βουλευτή σχετικά με το πώς να παρακαμφθεί το σύστημα -αναφέροντας ότι το ζήτημα θα διευθετηθεί «σιωπηρά κάτω από το τραπέζι» και ότι θα δώσει εντολή «στον επικεφαλής της επιτροπής… να το αποκλείσει- συνιστούν πρόδηλη παραβίαση των υπηρεσιακών του καθηκόντων, με σκοπό την παράνομη ευνοϊκή μεταχείριση τρίτων (των παραγωγών).
Τέλος σημειώνεται “Η συμπεριφορά αυτή, σε συνδυασμό με την φερόμενη ηθική αυτουργία του Βουλευτή, πληροί τόσο τα αντικειμενικά όσο και τα υποκειμενικά στοιχεiα του αδικήματος της παράβασης καθήκοντος (άρθρο 259 ΠΚ). Περαιτέρω, ανάλογα με την εξέλιξη του σχεδίου (π.χ. εάν το ψευδές έγγραφο εκδόθηκε τελικά αλλά δεν υποβλήθηκε) ενδέχεται να ανακύψουν και πρόσθετα εθνικά αδικήματα, όπως η ηθική αυτουργία σε έκδοση ψευδούς ιατρικής πιστοποίησης (άρθρο 221 ΠΚ). Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για αμιγώς εθνικά αδικήματα, τα οποία δεν περιλαμβάνονται στα αδικήματα PIF (Ν. 4689/2020) και, συνεπώς, δεν εμπίπτουν στην αρμοδιότητας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Αποκλεισμός αρμοδιότητας βάσει «άρρηκτα συνδεδεμένων αδικημάτων» (άρθρο 22 παρ. 3 του Κανονισμού): {…} Στις δύο εξεταζόμενες περιπτώσεις οι ενέργειες των υπόπτων δεν υπερέβησαν το στάδιο των μη αξιόποινων προπαπαρασκευαστικών πράξεων και δεν έφθασαν στο επίπεδο «αρχής εκτέλεσης», ώστε να στοιχειοθετηθεί, έστω και σε μορφή απόπειρας, το αδίκημα της απάτης σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ”.