Guardian: Πώς οι πόλεμοι σε Ιράν και Ουκρανία μετατρέπονται σε ενιαίο γεωπολιτικό κίνδυνο

Οι πόλεμοι στο Ιράν και την Ουκρανία μπλέκονται όλο και περισσότερο μεταξύ τους με κάθε εβδομάδα που περνά, σε σημείο που κάποιοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι οι δύο συγκρούσεις αρχίζουν πλέον να επηρεάζουν η μία την άλλη, σύμφωνα με τον Guardian.

Είναι δύσκολο να προβλεφθεί πώς ακριβώς ο ένας πόλεμος θα επηρεάσει την πορεία του άλλου, αλλά είναι ήδη σαφές ότι η αλληλεξάρτησή τους παρασύρει όλο και περισσότερες χώρες και στα δύο μέτωπα, διευρύνοντας την αστάθεια από την Ευρώπη έως τη Μέση Ανατολή.

Από την πλευρά της Ουκρανίας, αυτή η σχέση δεν αποτελεί κάτι καινούργιο. Η Ρωσία άρχισε να χρησιμοποιεί τα ιρανικής κατασκευής drones τύπου Shahed τον Σεπτέμβριο του 2022, επτά μήνες μετά την έναρξη της εισβολής που διέταξε ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν. Αυτό που αποτελεί νέα εξέλιξη, είναι η ανταπόδοση της χάρης από τη Μόσχα προς την Τεχεράνη, με αναφορές για παροχή πληροφοριών και drones προς το Ιράν μετά την αμερικανο-ισραηλινή επίθεση στις 28 Φεβρουαρίου.

Η περιοδεία του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι στη Μέση Ανατολή τις τελευταίες εβδομάδες έχει εδραιώσει τον περιφερειακό δεσμό μεταξύ των δύο συγκρούσεων, με τη σύναψη συμφωνιών για την παροχή τεχνολογίας και εκπαίδευσης σε θέματα drones και αντι-drones στη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ, ενώ παράλληλα έχουν ξεκινήσει συνομιλίες σε θέματα ασφαλείας και με την Ιορδανία.

Οι δύο πόλεμοι συνδέονται επίσης μέσω των παγκόσμιων ενεργειακών αγορών. Ο αρχικός αντίκτυπος της επίθεσης κατά του Ιράν, σε συνδυασμό με την αντίδραση της Τεχεράνης να διακόψει τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ, ευνόησε τη Ρωσία λόγω της απότομης ανόδου των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.

Για τη Μόσχα, η αύξηση της ζήτησης αποτέλεσε οικονομική σανίδα σωτηρίας, ακριβώς τη στιγμή που η οικονομία της βρισκόταν υπό αυξανόμενη πίεση, ωθώντας την κυβέρνηση να εγκαταλείψει τα σχέδια για περικοπές στον προϋπολογισμό.

Προκειμένου να σταθεροποιήσει τις αγορές, η κυβέρνηση Τραμπ έχει χαλαρώσει ορισμένους περιορισμούς στις εξαγωγές ρωσικού πετρελαίου, οι οποίοι είχαν ως στόχο να ασκήσουν πίεση στο Κρεμλίνο σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Επιπλέον, χώρες της Ασίας, ιδίως εκείνες που έχουν πληγεί από το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ – όπως το Βιετνάμ, η Ταϊλάνδη, οι Φιλιππίνες, η Ινδονησία και η Σρι Λάνκα – σπεύδουν πλέον να αγοράσουν ρωσικό πετρέλαιο

Σε μια προσπάθεια να περιορίσει τα έκτακτα κέρδη της Ρωσίας, η Ουκρανία ενέτεινε τις τελευταίες ημέρες τις επιθέσεις εναντίον των ρωσικών ενεργειακών υποδομών. Σύμφωνα με εκτίμηση του Reuters την περασμένη εβδομάδα, έως και το 40% της ρωσικής παραγωγικής ικανότητας εξαγωγής πετρελαίου είχε διακοπεί εξαιτίας των μαζικών ουκρανικών επιθέσεων με drones.

Όπως τονίζει ο Guardian, οι συγκρούσεις σε Ιράν και Ουκρανία έχουν διαπλεχθεί τόσο πολύ, που ό,τι συμβαίνει σε ένα μέτωπο έχει πλέον απτή επίδραση στο άλλο – ένα γεγονός που τονίζουν τα ευρωπαϊκά κράτη, τα οποία επιθυμούν διακαώς να αποφύγουν να παρασυρθούν σε μια κλιμακούμενη σύρραξη στη Μέση Ανατολή. Ο υπουργός Άμυνας του Ηνωμένου Βασιλείου, Τζον Χίλι, επισήμανε το «κρυφό χέρι» του Πούτιν πίσω από τις τακτικές του Ιράν όσον αφορά τα drones.

«Αυτοί οι πόλεμοι είναι στενά αλληλένδετοι», δήλωσε η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλας. «Επομένως, αν οι ΗΠΑ θέλουν να σταματήσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, θα πρέπει να ασκήσουν πίεση και στη Ρωσία, ώστε να μην είναι σε θέση να βοηθάει την Τεχεράνη».

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει δείξει απροθυμία να αναγνωρίσει αυτή τη σύνδεση στους δύο πολέμους, συνεχίζοντας να παρέχει προνομιακή μεταχείριση στη Μόσχα, χαλαρώνοντας τις κυρώσεις και επιτρέποντας σε ένα ρωσικό φορτίο πετρελαίου να παραβιάσει τον αμερικανικό αποκλεισμό της Κούβας, ακόμη και όταν εμφανίστηκαν όλο και πιο ισχυρές ενδείξεις για ρωσική βοήθεια προς το Ιράν εν μέσω του πολέμου.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, επέμεινε ότι ο ρόλος της Ρωσίας στο Ιράν «δεν εμποδίζει ούτε επηρεάζει» τις αμερικανικές επιχειρήσεις. «Οι Αμερικανοί δεν θέλουν να συνδέσουν τους δύο πολέμους και να τιμωρήσουν τη Ρωσία», δήλωσε η Χάνα Νότε, διευθύντρια για την Ευρασία στο James Martin Centre.

Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι ΗΠΑ ασκούν μεγαλύτερη πίεση στο Κίεβο για τις επιθέσεις του εναντίον ρωσικών πετρελαϊκών εγκαταστάσεων, οι οποίες διατηρούν την τιμή του πετρελαίου σε υψηλά επίπεδα, παρά στη Μόσχα για την προμήθεια οπλισμού στο Ιράν με σκοπό την επίθεση εναντίον αμερικανικών και συμμαχικών στόχων. Οι Financial Times ανέφεραν την Τετάρτη ότι ο Τραμπ είχε απειλήσει να διακόψει την προμήθεια όπλων στην Ουκρανία, εάν οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι δεν συνέβαλαν στο άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ.

Μιλώντας στους δημοσιογράφους τη Δευτέρα, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι το Κίεβο είχε λάβει «μηνύματα» από τους εταίρους του, οι οποίοι προέτρεπαν την Ουκρανία να περιορίσει τις επιθέσεις εναντίον ρωσικών ενεργειακών εγκαταστάσεων. Ο Ουκρανός ηγέτης επέμεινε ωστόσο ότι οι επιθέσεις θα συνεχιστούν όσο οι ρωσικές επιθέσεις στοχεύουν τις ενεργειακές υποδομές της ίδιας της Ουκρανίας.

Η αυξανόμενη εμπλοκή της Ρωσίας στην άμυνα του Ιράν, ωστόσο, θα ασκήσει νέες πιέσεις στις φιλορωσικές τάσεις του Τραμπ. Για το Κρεμλίνο, η υποστήριξη προς το Ιράν προσφέρει μια ευκαιρία να ανασυγκροτήσει τη γεωπολιτική του θέση μετά από μια σειρά αρνητικών εξελίξεων.

Με τον πόλεμο να συνεχίζεται στην Ουκρανία, το Κρεμλίνο αναγκάστηκε να παραμείνει σε μεγάλο βαθμό στο περιθώριο καθώς έπεφταν βασικοί σύμμαχοί του – μεταξύ των οποίων ο ανατραπείς ηγέτης της Συρίας Μπασάρ αλ-Άσαντ και ο Νικολάς Μαδούρο της Βενεζουέλας, ο οποίος συνελήφθη στο πλαίσιο αμερικανικής επιχείρησης και απομακρύνθηκε από την εξουσία.

«Μόλις έγινε σαφές ότι οι ΗΠΑ δυσκολεύονταν να μετατρέψουν τη στρατιωτική υπεροχή τους σε πολιτικά οφέλη, η Ρωσία είδε την ευκαιρία να εκθέσει την αμερικανική αδυναμία», δήλωσε η Χάνα Νότε. «Είναι προς το συμφέρον τους να δώσουν ένα σκληρό χτύπημα στους Αμερικανούς και να παρατείνουν τον πόλεμο».

Ο Ζελένσκι ισχυρίστηκε ότι η Μόσχα παρείχε στο Ιράν πληροφορίες που βασίζονταν σε δορυφορικές εικόνες, πριν από την ιρανική επίθεση με drones και πυραύλους εναντίον αμερικανικών αεροσκαφών και προσωπικού στην αεροπορική βάση «Prince Sultan» στη Σαουδική Αραβία την Παρασκευή, κατά την οποία τραυματίστηκαν 12 Αμερικανοί.

Υπάρχουν επίσης αναφορές ότι η Ρωσία στέλνει drones, μεταξύ των οποίων πιθανώς και Gerans – τη δική της εκδοχή για τα Shahed – σε αποστολές που παρουσιάζονται ως ανθρωπιστικές.

Η εμπειρία που απέκτησε η Ουκρανία με αιματηρό τρόπο από τα Shaheds και τα Gerans έκανε τον Ζελένσκι περιζήτητο επισκέπτη στις πρωτεύουσες του Κόλπου. Ο ίδιος εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία, προσφέροντας να εξάγει τεχνολογίες χαμηλού κόστους που έχουν δοκιμαστεί στο πεδίο της μάχης, προκειμένου να συμβάλει στην αντιμετώπιση της τοπικής έλλειψης όπλων, ενώ παράλληλα αναδεικνύει έναν νέο παγκόσμιο ρόλο για την Ουκρανία: Δεν αποδέχεται πλέον μόνο βοήθεια, αλλά και την παρέχει. Το Κίεβο δεν πουλάει μόνο αναχαιτιστικά, αλλά και λογισμικό, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και θαλάσσια drones.

Η Ορύσια Λουτσέβιτς, επικεφαλής του Φόρουμ για την Ουκρανία στο κέντρο μελετών Chatham House, δήλωσε ότι το νέο δίκτυο ασφαλείας της Ουκρανίας στον Κόλπο ενισχύει την επιρροή της χώρας έναντι της Ουάσιγκτον – μια απάντηση στις επαναλαμβανόμενες ειρωνείες του Τραμπ ότι το Κίεβο «δεν έχει χαρτιά» στη μάχη του με τη Ρωσία.

«Οι αλληλένδετες περιφερειακές συγκρούσεις απέχουν ακόμη αρκετά από το να εξελιχθούν σε παγκόσμιο πόλεμο», υποστήριξε ο Γουίλιαμ Σπάνιελ, αναπληρωτής καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ, «ωστόσο, ενισχύουν ακόμη περισσότερο τη διασύνδεση των εξελίξεων στο πεδίο της μάχης και θα έχουν πιο μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται τα μέτωπα».

Η Φιόνα Χιλ, πρώην σύμβουλος για θέματα Ρωσίας στην πρώτη κυβέρνηση Τραμπ, υποστήριξε ότι, αν ληφθούν υπόψη οι σύγχρονες μορφές πολέμου, όπως οι επιχειρήσεις στον κυβερνοχώρο, οι υβριδικές επιχειρήσεις και άλλες επιχειρήσεις «γκρίζας ζώνης», ένας παγκόσμιος πόλεμος βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και αρκετό καιρό και έχει φτάσει σε σημείο βρασμού λόγω του πολέμου με το Ιράν.