Η μεγάλη στροφή στην πρόληψη: Πώς το πρόγραμμα “Προλαμβάνω” αλλάζει τον υγειονομικό χάρτη της χώρας

Σε μια εκτενή ανασκόπηση των μεταρρυθμίσεων που υλοποιούνται στον τομέα της δημόσιας υγείας προχώρησε η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, σε συνέντευξή της στον ραδιοφωνικό σταθμό Real FM 97,8 την Τρίτη 17 Μαρτίου 2026. Η Υπουργός εστίασε στην ιστορική αλλαγή κουλτούρας από τη θεραπεία στην πρόληψη, παρουσίασε εντυπωσιακά στοιχεία για τις σωτήριες παρεμβάσεις του προγράμματος «Προλαμβάνω» και ανέλυσε το πλάνο για την ενίσχυση του ΕΣΥ και των δομών υγείας στη Δυτική Αθήνα. 

Ρούλα Σκουρογιάννη

Από την κουλτούρα της νόσου στη θωράκιση της υγείας

Η κ. Αγαπηδάκη υπογράμμισε ότι για τέσσερις δεκαετίες το ελληνικό σύστημα υγείας ήταν δομημένο γύρω από την καταστολή της ασθένειας και όχι την αποτροπή της. «Επί 40 χρόνια είχαμε εκπαιδευτεί να περιμένουμε να αρρωστήσουμε για να επισκεφθούμε τον γιατρό», σημείωσε, τονίζοντας ότι η θεμελίωση της πρόληψης αποτελεί κεντρικό όραμα και ρητή εντολή του Πρωθυπουργού.

Μετά την πανδημία, η αξιολόγηση των αναγκών του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) ανέδειξε την πρόληψη ως βασικό πυλώνα μεταρρύθμισης. Στόχος της κυβέρνησης είναι η μετάβαση στο μοντέλο «προλαμβάνω για να αποφύγω τη νόσο», μια πολιτική που, όπως ανέφερε η Υπουργός, έλειπε από τη χώρα για σαράντα έτη.

Τα εντυπωσιακά νούμερα του «Προλαμβάνω»: 200.000 έγκαιρες διαγνώσεις

Τα αποτελέσματα του εθνικού προγράμματος είναι ήδη απτά και σώζουν ζωές. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε η Αναπληρώτρια Υπουργός:

• 5,7 εκατομμύρια πολίτες έχουν ήδη υποβληθεί σε προληπτικές εξετάσεις.
• 200.000 άνθρωποι εντοπίστηκαν έγκαιρα με ευρήματα που αφορούν τον καρκίνο του μαστού, του τραχήλου της μήτρας, του παχέος εντέρου και καρδιαγγειακά νοσήματα.

Η σημασία αυτών των διαγνώσεων είναι διπλή: αφενός, νοσήματα όπως ο καρκίνος μπορούν πλέον να θεραπευτούν πλήρως αν ανιχνευθούν νωρίς, και αφετέρου, αποτρέπονται πρόωροι θάνατοι σε παραγωγικές ηλικίες (40-60 ετών). Παράλληλα, η πρόληψη λειτουργεί ως «βαλβίδα αποσυμπίεσης» για το ΕΣΥ, καθώς οι 200.000 αυτοί πολίτες θα κατέληγαν σε νοσοκομεία και χειρουργεία αν η κατάστασή τους επιδεινωνόταν.

Δωρεάν εξετάσεις για όλους με ένα κλικ ή ένα τηλεφώνημα

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε 6 εκατομμύρια μοναδικούς δικαιούχους, καλύπτοντας τόσο τους ασφαλισμένους όσο και τους ανασφάλιστους πολίτες, χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση. Η διαδικασία είναι απλή:

1. Επίσκεψη στην πλατφόρμα proliptikes.gov.gr για οδηγίες.
2. Ραντεβού με τη χρήση του ΑΜΚΑ σε μία από τις 15.000 δημόσιες και ιδιωτικές δομές σε όλη την Ελλάδα.

«Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει και τους δύο τομείς, εξασφαλίζοντας ότι ο πολίτης εξυπηρετείται γρήγορα χωρίς να επιβαρύνεται η τσέπη του ή δυσανάλογα το ΕΣΥ», εξήγησε η κ. Αγαπηδάκη.

Νέα μέτωπα: Υπέρταση, νεφρική δυσλειτουργία και παχυσαρκία

Η στρατηγική του Υπουργείου Υγείας επεκτείνεται συνεχώς με νέα προγράμματα:

• Υπέρταση: Ξεκινά άμεσα πρόγραμμα για τον εντοπισμό περίπου 500.000 αδιάγνωστων υπερτασικών στη χώρα.
• Νεφρική Δυσλειτουργία: Έχουν σταλεί 1,8 εκατομμύρια παραπεμπτικά, με το 50% των πολιτών να ανταποκρίνεται ήδη. Πρόκειται για μια απλή αιματολογική εξέταση που ανιχνεύει προβλήματα τα οποία συνήθως δεν έχουν συμπτώματα.
• Παχυσαρκία Ενηλίκων: Το πρόγραμμα αριθμεί ήδη 50.000 δικαιούχους. Η Υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι το 10% των συμμετεχόντων παρουσιάζει δείκτη μάζας σώματος άνω του 50, γεγονός που απαιτεί ολιστική παρέμβαση (φαρμακοθεραπεία, ιατρική παρακολούθηση, διατροφή και άσκηση).

Κινητές Ομάδες Υγείας: Ο γιατρός στο σπίτι του πολίτη

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον ρόλο των 180 Κινητών Ομάδων Υγείας (ΚΟΜΥ), οι οποίες οργώνουν την Ελλάδα. Η κ. Αγαπηδάκη αποκάλυψε περιπτώσεις πολιτών που, μέσω μιας απλής εξέτασης των ΚΟΜΥ, οδηγήθηκαν σε στεφανιογραφία ή αγγειοπλαστική μέσα σε ελάχιστες εβδομάδες, προλαβαίνοντας αιφνίδιους θανάτους. «Είναι κρίσιμο να εξεταζόμαστε όταν νιώθουμε καλά. Για όσους δυσκολεύονται, το 1135 είναι η γραμμή για δωρεάν κατ’ οίκον ιατρική επίσκεψη», υπενθύμισε.

Επενδύσεις σε υποδομές και ανθρώπινο δυναμικό

Η αναβάθμιση του ΕΣΥ προχωρά με εντατικούς ρυθμούς:

• Ανακαινίσεις: 156 Κέντρα Υγείας και πάνω από 80 νοσοκομεία εκσυγχρονίζονται.
• Προσωπικό: Το σύστημα διαθέτει 10% περισσότερο προσωπικό σε σχέση με το 2019, ενώ έχουν δοθεί αυξήσεις και κίνητρα για τις απομακρυσμένες περιοχές.
• Νησιωτικότητα: Σε συνεργασία με το Ίδρυμα Χατζηιωάννου, παρέχονται επιπλέον οικονομικά κίνητρα σε γιατρούς που υπηρετούν σε 50 μικρά νησιά.

Σύμφωνα με την Υπουργό, η βελτίωση αποτυπώνεται και στην κοινή γνώμη, καθώς η υγεία έχει υποχωρήσει από την 1η στις χαμηλότερες θέσεις της λίστας με τα κυριότερα προβλήματα των πολιτών, χωρίς αυτό να προκαλεί εφησυχασμό.

Ειδική μέριμνα για τη Δυτική Αθήνα

Κλείνοντας, η κ. Αγαπηδάκη αναφέρθηκε στις στοχευμένες παρεμβάσεις για τον Δυτικό Τομέα Αθηνών, με στόχο την ποιοτική εξίσωση των παρεχόμενων υπηρεσιών:

• Ίδρυση παραρτήματος του Νοσοκομείου Παίδων στο Ίλιον.
• Δημιουργία Πανεπιστημιακού Κέντρου Υγείας στο Περιστέρι (2ο Κ.Υ. Περιστερίου) για την αποσυμφόρηση του «Αττικόν».
• Λειτουργία του Πολυδύναμου Περιφερειακού Ιατρείου στην Πετρούπολη.

Η Υπουργός τόνισε τη σημασία της προσέγγισης των ανθρώπων που ζουν μόνοι τους στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπως το Ίλιον, σημειώνοντας ότι η πολιτεία οφείλει να πηγαίνει εκείνη στο σπίτι του πολίτη για να εντοπίζει τις ανάγκες του πριν αυτές γίνουν επείγουσες. 

Οδικός χάρτης πρόληψης: Ποιες εξετάσεις δικαιούστε δωρεάν

Το πρόγραμμα «Προλαμβάνω» καλύπτει πλέον ένα ευρύ φάσμα ηλικιών και αναγκών. Εντοπίστε την κατηγορία σας και κλείστε το ραντεβού σας εύκολα με τον ΑΜΚΑ σας.

1. Γυναίκες 40-69 ετών: Πρόληψη καρκίνου του μαστού

• Η εξέταση: Ψηφιακή μαστογραφία.
• Συχνότητα: Κάθε δύο χρόνια (ή σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού).
• Στόχος: Έγκαιρη ανίχνευση ευρημάτων που, αν εντοπιστούν νωρίς, θεραπεύονται πλήρως σε ποσοστό άνω του 95%.

2. Άνδρες και γυναίκες 50-70 ετών: Πρόληψη καρκίνου παχέος εντέρου

• Η εξέταση: Δωρεάν αυτοδιαγνωστικό τεστ (Self-test) από το φαρμακείο και, εφόσον χρειαστεί, δωρεάν κολονοσκόπηση.
• Στόχος: Εντοπισμός πολυπόδων πριν αυτοί εξελιχθούν σε κακοήθεια.

3. Γυναίκες 21-65 ετών: Πρόληψη καρκίνου τραχήλου της μήτρας

• Η εξέταση: Τεστ Παπανικολάου (Pap-test) για τις νεότερες ηλικίες και HPV-DNA test για γυναίκες άνω των 30 ετών.
• Στόχος: Πλήρης εξάλειψη της νόσου μέσω της έγκαιρης διάγνωσης.

4. Ενήλικες 30-70 ετών: Καρδιαγγειακός έλεγχος και Υπέρταση

• Η εξέταση: Έλεγχος λιπιδαιμικού προφίλ (χοληστερίνη, τριγλυκερίδια), μέτρηση πίεσης και εκτίμηση καρδιαγγειακού κινδύνου.
• Στόχος: Πρόληψη εμφραγμάτων και εγκεφαλικών επεισοδίων.

5. Άτομα με παράγοντες κινδύνου: Έλεγχος Νεφρικής Λειτουργίας

• Η εξέταση: Ειδική αιματολογική εξέταση με δύο δείκτες.
• Δικαιούχοι: Πολίτες με διαβήτη, υπέρταση ή υψηλή χοληστερίνη.
• Στόχος: Προστασία των νεφρών πριν εμφανιστούν μη αναστρέψιμες βλάβες.

6. Πρόγραμμα Αντιμετώπισης Παχυσαρκίας

• Παροχές: Δωρεάν επισκέψεις σε γιατρούς και διατροφολόγους, καθώς και κάλυψη φαρμακοθεραπείας όπου κρίνεται απαραίτητο.
• Στόχος: Η βελτίωση της κινητικότητας και η πρόληψη συνοδών νοσημάτων (διαβήτης τύπου 2, κ.α.).

Πώς θα κλείσετε το ραντεβού σας;

1. Online: Μπαίνετε στο proliptikes.gov.gr με τους κωδικούς TaxisNet.
2. SMS: Εάν έχετε ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση, λαμβάνετε το παραπεμπτικό αυτόματα στο κινητό σας.
3. Τηλεφωνικά: Καλέστε απευθείας σε δημόσια ή ιδιωτική δομή της επιλογής σας (συνολικά 15.000 σημεία σε όλη τη χώρα) δίνοντας τον ΑΜΚΑ σας.
4. Για κατ’ οίκον επίσκεψη: Καλέστε στο 1135 (Κινητές Ομάδες Υγείας).

Θυμηθείτε: Η πρόληψη δεν είναι πολυτέλεια, είναι δικαίωμα. Μην περιμένετε τα συμπτώματα για να επισκεφθείτε τον γιατρό.