Οι αγορές σε ρυθμό πολεμικών δηλώσεων Τραμπ: Έντονες διακυμάνσεις με μόνα δεδομένα αβεβαιότητα και αστάθεια

Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή προκαλεί έντονη νευρικότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας, ενώ τα αντικρουόμενα μηνύματα από την Ουάσιγκτον για τη διάρκεια του πολέμου εντείνουν την αβεβαιότητα. Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου κινούνται με μεγάλες διακυμάνσεις, αντανακλώντας την ανησυχία για πιθανές διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά, την ώρα που οι δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δημιουργούν συγκεχυμένη εικόνα για την πορεία της σύρραξης με το Ιράν.

Οι ενεργειακές αγορές βρίσκονται σε κατάσταση έντονης αστάθειας, καθώς οι τιμές του πετρελαίου ξεπέρασαν νωρίς το πρωί τα 100 δολάρια το βαρέλι και το φυσικό αέριο τα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα, προτού υποχωρήσουν εκ νέου. Λίγο πριν τις 7 το πρωί της Τρίτης το πετρέλαιο κινούνταν κοντά στα 94 δολάρια, ενώ το φυσικό αέριο στον ολλανδικό κόμβο TTF διαμορφωνόταν περίπου στα 55 ευρώ/MWh, αφού νωρίτερα είχε φτάσει τα 68,6 ευρώ.

Η αυξανόμενη ένταση στη Μέση Ανατολή και η απομάκρυνση των σεναρίων αποκλιμάκωσης δημιουργούν ένα εκρηκτικό μίγμα για την παγκόσμια οικονομία. Στην Ελλάδα, η πίεση έχει ήδη αρχίσει να μεταφέρεται στις τιμές καυσίμων. Η μέση τιμή της αμόλυβδης έχει διαμορφωθεί πανελλαδικά στα 1,83 ευρώ το λίτρο, μετά από αύξηση περίπου 9 λεπτών μέσα στην πρώτη εβδομάδα της σύρραξης στον Περσικό Κόλπο, ενώ το πετρέλαιο κίνησης κινείται κοντά στα 1,77 ευρώ το λίτρο, με επιβάρυνση που ξεπερνά τα 22 λεπτά. Σε αρκετές περιοχές της χώρας οι τιμές πλησιάζουν ήδη τα 2 ευρώ το λίτρο, επίπεδα που είχαν καταγραφεί τελευταία φορά την περίοδο της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης.

Παρά τις πιέσεις στα καύσιμα, η ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας εμφανίζει προς το παρόν σχετική ανθεκτικότητα, χάρη στην υψηλή συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τα αυξημένα υδάτινα αποθέματα των υδροηλεκτρικών μονάδων και τη χαμηλή ζήτηση.

Η μέση τιμή της μεγαβατώρας διαμορφώθηκε γύρω στα 84 ευρώ, σημαντικά χαμηλότερα από άλλες ευρωπαϊκές αγορές, όπου στη Γερμανία ξεπερνά τα 139 ευρώ και στο Βέλγιο τα 146 ευρώ. Ωστόσο, μια πιθανή μεταβολή των καιρικών συνθηκών που θα περιορίσει την παραγωγή των ΑΠΕ θα μπορούσε να οδηγήσει σε άνοδο των τιμών, καθώς η ζήτηση θα καλυφθεί από μονάδες φυσικού αερίου, το οποίο καλύπτει περίπου το 40% της ετήσιας ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα.

Οι εξελίξεις στις ενεργειακές αγορές συνδέονται άμεσα με την κατάσταση στο μέτωπο της Μέσης Ανατολής. Η σύγκρουση έχει ήδη προκαλέσει αναστολή περίπου του 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ στο επίκεντρο της ανησυχίας βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και LNG. Η σχεδόν πλήρης διακοπή της ναυσιπλοΐας έχει οδηγήσει μεγάλους παραγωγούς του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ιράκ και το Κουβέιτ, να αναστείλουν αποστολές έως και 140 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου.

Αναλυτές προειδοποιούν ότι ακόμη και σε περίπτωση άμεσης αποκλιμάκωσης, η επαναφορά της παραγωγής στην κανονικότητα μπορεί να χρειαστεί εβδομάδες ή και μήνες. Το ενδεχόμενο παρατεταμένου κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ θεωρείται μάλιστα πρωτοφανές για την αγορά πετρελαίου. Όπως σημειώνουν ειδικοί της ενεργειακής αγοράς, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια ενεργειακή κρίση χωρίς ιστορικό προηγούμενο, με τις τιμές να κινούνται σε απρόβλεπτα επίπεδα.

• Μέσα σε αυτό το κλίμα αβεβαιότητας, οι δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για την πορεία του πολέμου με το Ιράν εντείνουν τη σύγχυση.

Τη Δευτέρα, ο Αμερικανός πρόεδρος έστειλε αντιφατικά μηνύματα σχετικά με τη διάρκεια της σύγκρουσης. Σε συνέντευξή του στο CBS υποστήριξε ότι ο πόλεμος «έχει ουσιαστικά ολοκληρωθεί σε μεγάλο βαθμό» και ότι οι εξελίξεις βρίσκονται «πολύ μπροστά από το χρονοδιάγραμμα» που ο ίδιος είχε θέσει, εκτιμώντας αρχικά ότι η σύγκρουση θα διαρκούσε τέσσερις έως πέντε εβδομάδες.

Οι δηλώσεις αυτές φάνηκε να καθησυχάζουν προσωρινά τις αγορές, οδηγώντας σε υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου. Ωστόσο, λίγες ώρες αργότερα, μιλώντας σε συγκέντρωση Ρεπουμπλικανών βουλευτών στη Φλόριντα, ο Τραμπ υιοθέτησε πολύ πιο σκληρή ρητορική. «Έχουμε κερδίσει με πολλούς τρόπους, αλλά όχι αρκετά», δήλωσε, προσθέτοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συνεχίσουν τις επιχειρήσεις «μέχρι ο εχθρός να ηττηθεί ολοκληρωτικά και αποφασιστικά».

Σε μεταγενέστερη συνέντευξη Τύπου, ο Αμερικανός πρόεδρος παραδέχθηκε ότι ο πόλεμος δεν θα τελειώσει άμεσα, υπογραμμίζοντας όμως ότι «θα τελειώσει σύντομα» και ότι οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν «ακόμη πιο μακριά» στρατιωτικά. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν πραγματοποιήσει περίπου 3.000 αεροπορικές επιδρομές από την έναρξη της σύγκρουσης.

• Την ίδια ώρα, η κατάσταση στο Ιράν παραμένει ρευστή. Η Τεχεράνη δεν δείχνει διάθεση υποχώρησης στις πιέσεις της Ουάσιγκτον και του Ισραήλ, ενώ μετά τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη της χώρας ορίστηκε διάδοχός του ο γιος του, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.

Θεσμοί και πολιτικές προσωπικότητες στο Ιράν έχουν ήδη εκφράσει δημόσια τη στήριξή τους στον νέο ηγέτη, δείχνοντας ότι το πολιτικό σύστημα επιδιώκει να εμφανιστεί συσπειρωμένο παρά τις στρατιωτικές πιέσεις.

Παράλληλα, η ιρανική ηγεσία επιχειρεί να αξιοποιήσει και την άνοδο των τιμών της ενέργειας ως στοιχείο πίεσης. Ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί χαρακτήρισε τις επιθέσεις κατά της χώρας του «επιχείρηση επικό λάθος» και προειδοποίησε ότι η Τεχεράνη έχει «πολλές εκπλήξεις» να παρουσιάσει.

Στο διπλωματικό επίπεδο, ο Ντόναλντ Τραμπ αποκάλυψε ότι είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, σημειώνοντας ότι ο Ρώσος ηγέτης «θέλει να είναι χρήσιμος» στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, αν και ο ίδιος του απάντησε ότι θα ήταν πιο χρήσιμο να συμβάλει στον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις να συνεχίζονται και τα ενεργειακά δίκτυα της Μέσης Ανατολής να παραμένουν ευάλωτα, η πορεία της σύγκρουσης αναμένεται να καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τόσο τις διεθνείς τιμές ενέργειας όσο και τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας το επόμενο διάστημα. Οι αγορές, προς το παρόν, παρακολουθούν κάθε πολιτικό μήνυμα και κάθε στρατιωτική εξέλιξη, αντιδρώντας σχεδόν σε πραγματικό χρόνο σε μια κρίση που παραμένει ανοιχτή και γεμάτη αβεβαιότητες.