“Made in Europe”: Το σχέδιο της Κομισιόν για ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας

Ένα ευρύ σχέδιο για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του μεταποιητικού τομέα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο της προσπάθειάς της να απαλλαγεί από τις εκπομπές άνθρακα και να αποφύγει την εξάρτηση από φθηνά κινεζικά προϊόντα, παρουσίασε σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Παράλληλα η Κομισιόν θέτει σε εφαρμογή τη ρήτρα «Made in Europe» για δημόσιες συμβάσεις, τις επιδοτήσεις για την παραγωγή αλουμινίου, τσιμέντου και χάλυβα, καθώς και τεχνολογιών όπως οι ανεμογεννήτριες ή τα ηλεκτρικά οχήματα.

Η «Πράξη για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας (Industrial Accelerator Act)», όπως ονομάζεται η πρόταση της Κομισιόν αναμένεται, σύμφωνα με το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ, να δημιουργήσει σημαντικές θέσεις εργασίας προστιθέμενης αξίας και υψηλής ποιότητας στην ΕΕ.

Όπως υπογραμμίζει η Κομισιόν, «μόνο τα μέτρα χαμηλών εκπομπών άνθρακα θα μπορούσαν να δημιουργήσουν περισσότερα από 600 εκατομμύρια ευρώ πρόσθετης αξίας στις βιομηχανίες χάλυβα, αλουμινίου και τσιμέντου έως το 2030 και έως 10,5 δισεκατομμύρια ευρώ σε ολόκληρη την αλυσίδα της αυτοκινητοβιομηχανίας. Θα δημιουργήσει επίσης δεκάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας, συμπεριλαμβανομένων 85.000 σε έργα μπαταριών και 58.000 στην κατασκευή τεχνολογιών ηλιακής ενέργειας, διατηρώντας παράλληλα τις υπάρχουσες θέσεις εργασίας στον χάλυβα, το αλουμίνιο και το τσιμέντο, καθώς αυτοί οι τομείς μεταβαίνουν σε καθαρότερη παραγωγή». Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Κομισιόν, η “Πράξη για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας αναμένεται να σταματήσει και να αντιστρέψει την αρνητική τάση στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας, δεδομένου ότι, εάν οι τάσεις συνεχιστούν, έως και 600.000 θέσεις εργασίας θα μπορούσαν να χαθούν από τον τομέα τα επόμενα 5-10 χρόνια.

Παράλληλα η νομοθετική πρόταση εισάγει για τις τεχνολογίες μηδενικού ισοζυγίου, απαιτήσεις «Made in EU» για μπαταρίες, συστήματα αποθήκευσης ενέργειας), φωτοβολταϊκά, αντλίες θερμότητας, αιολική ενέργεια, και πυρηνικές τεχνολογίες, όταν υπόκεινται σε ορισμένες διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων, και προγράμματα στήριξης. Παράλληλα προβλέπεται η ρήτρα «Made in EU» για τα ηλεκτρικά οχήματα (EV) και τα εξαρτήματά τους.

Σύμφωνα με την Κομισιόν η ρήτρα «Made in EU» δεν αποκλείει εξ ορισμού τρίτες χώρες αλλά η πρόταση ενθαρρύνει τη μεγαλύτερη αμοιβαιότητα στις δημόσιες συμβάσεις, παρέχοντας ίση μεταχείριση στις χώρες που προσφέρουν στις εταιρείες της ΕΕ πρόσβαση στις αγορές τους. Επομένως, οι απαιτήσεις «Made in EU» δεν περιορίζουν την πρόσβαση στην αγορά ή την επιλογή των καταναλωτών, αλλά διασφαλίζουν ότι τα χρήματα των φορολογουμένων ωφελούν τις ευρωπαϊκές εταιρείες και τους εργαζόμενους. Ωστόσο η ΕΕ θέτει όρους για ξένες επενδύσεις άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ από χώρες που κατέχουν περισσότερο από 40% της παγκόσμιας παραγωγικής ικανότητας σε ηλεκτρικά οχήματα, μπαταρίες, ηλιακή ενέργεια και κρίσιμες πρώτες ύλες.

Για παράδειγμα εταιρείες από τρίτες χώρες που επενδύουν περισσότερα από 100 εκατ. ευρώ και οι οποίες κατέχουν περισσότερο από 40% της παγκόσμιας παραγωγικής ικανότητας στους εν λόγω τομείς, θα πρέπει να εφαρμόζουν ορισμένα κριτήρια, μεταξύ άλλων, τουλάχιστον το 50% των εργαζομένων να είναι πολίτες της ΕΕ ή οι ξένοι επενδυτές να μην κατέχουν περισσότερο από το 49% των μετοχών

Σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, ο βασικός στόχος της “Πράξης για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας” είναι στην πραγματικότητα να αξιοποιηθεί η ενιαία αγορά της ΕΕ, στο πλαίσιο και της έκθεσης του Μάριο Ντράγκι, για την ενίσχυση της ζήτησης για ευρωπαϊκά προϊόντα και τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών άνθρακα και στη συνέχεια να μεγιστοποιηθεί η προστιθέμενη αξία των ξένων επενδύσεων και να αναπτυχθούν βιομηχανικά έργα κλίμακας μέσω της απλοποίησης των αδειών.

Η πρόταση της Κομισιόν είχε συναντήσει την έντονη αντίδραση της Γερμανίας και μιας ομάδας άλλων κρατών – μελών καθώς Γερμανοί αξιωματούχοι και στελέχη της βιομηχανίας υποστήριξαν ότι οι προτεινόμενοι κανόνες “Made in Europe” είναι υπερβολικά γραφειοκρατικοί, και θα πλήξουν το ελεύθερο εμπόριο. Παράλληλα το think tank Bruegel, με έδρα τις Βρυξέλλες, προειδοποίησε ότι οι απαιτήσεις «Made in Europe» θα μπορούσαν να αυξήσουν το κόστος για τις εξαγωγικές βιομηχανίες και στην πραγματικότητα θα επιβράδυναν τον βιομηχανικό μετασχηματισμό της Ευρώπης και, τελικά, τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια.