Τι αλλάζει στο εμπόριο μετά τη δικαστική απόφαση κόλαφο για τους δασμούς Τραμπ

Δεν υπάρχουν πολλά που ο Ντόναλντ Τραμπ έχει εκτιμήσει περισσότερο στη δεύτερη θητεία του από τους δασμούς, ένα σύμβολο της αυτοκρατορικής του προσέγγισης στην προεδρία. Τους έχει αυξήσει και μειώσει κατά βούληση, ξαναγράφοντας τους κανόνες του παγκόσμιου εμπορίου και προκαλώντας οποιονδήποτε να τον σταματήσει. Το Ανώτατο Δικαστήριο με μια απόφαση βόμβα ακυρώνει τους δασμούς βάσει IEEPA, αλλά ο Τραμπ υπόσχεται νέους φόρους με άλλο νόμο. Η απόφαση 6-3 κατά της μονομερούς επιβολής δασμών χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου χαρακτηρίστηκε «ντροπή» από τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Να σημειωθεί πως το κόστος για την κυβέρνηση των ΗΠΑ θα μπορούσε να είναι τεράστιο εάν αναγκαστεί να επιστρέψει τα χρήματα στους Αμερικανούς εισαγωγείς.

Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αποφάνθηκε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ υπερέβη τις εξουσίες του επιβάλλοντας δασμούς χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου, όπως είχε ανακοινώσει την αποκαλούμενη «ημέρα απελευθέρωσης» τον περασμένο Απρίλιο. Οι δασμοί αυτοί, με διαφορετικά ποσοστά, αφορούσαν δεκάδες χώρες, από τη Συρία και το Λεσότο έως το Ηνωμένο Βασίλειο, την Κίνα, τον Καναδά, το Μεξικό, την Ιαπωνία και κράτη της ΕΕ.

Με ψήφους έξι προς τρεις, το δικαστήριο με συντηρητική πλειοψηφία έκρινε ότι ο νόμος International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) του 1977, που χρησιμοποίησε ο Τραμπ για να εφαρμόσει τους δασμούς επικαλούμενος εθνική ανάγκη, «δεν εξουσιοδοτεί τον πρόεδρο να επιβάλλει δασμούς». Η απόφαση επικυρώνει προηγούμενες κρίσεις κατώτερων δικαστηρίων που είχαν χαρακτηρίσει παράνομους τους δασμούς βάσει του IEEPA.

Η αντίδραση του Τραμπ και τα νέα σχέδια για δασμούς

Ο Τραμπ, παρά το πλήγμα στην εμπορική του πολιτική σε περίοδο επιβράδυνσης της οικονομίας, ξεκαθάρισε ότι δεν κάνει πίσω στον «εμπορικό πόλεμο». Λίγες ώρες μετά την απόφαση, σε συνέντευξη Τύπου ανακοίνωσε νέο παγκόσμιο δασμό 10% και διεξαγωγή περαιτέρω «ερευνών» για αθέμιτες εμπορικές πρακτικές με βάση τον νόμο Trade Act of 1974.

Όπως τόνισε ο Αμερικανός πρόεδρος, η απόφαση του δικαστηρίου περιορίζει τις εξουσίες του μόνο ως προς το IEEPA. «Έχουμε άλλους τρόπους, πολλούς άλλους τρόπους», δήλωσε χαρακτηριστικά. Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ πρόσθεσε πως η κυβέρνηση θα εφαρμόσει τους νέους δασμούς αξιοποιώντας άρθρα του Trade Act του 1974, προβλέποντας πως τα έσοδα από δασμούς θα παραμείνουν σχεδόν αμετάβλητα έως το 2026.

Ωστόσο, οι εναλλακτικές νομικές διαδρομές επιβάλλουν περισσότερους περιορισμούς ως προς το ύψος και τη διάρκεια των δασμών αλλά και διαδικαστικές απαιτήσεις όπως έρευνες και ακροάσεις. Η κυβέρνηση σχεδιάζει να εφαρμόσει τον νέο παγκόσμιο δασμό 10% βάσει του άρθρου 122 του Trade Act, που επιτρέπει έως 15% για μέγιστο διάστημα 150 ημερών για τη διόρθωση σοβαρών ελλειμμάτων στο ισοζύγιο πληρωμών.

Άλλα άρθρα απαιτούν έρευνα που να αποδεικνύει πως οι δασμοί είναι αναγκαίοι για λόγους εθνικής ασφάλειας ή αντιμετώπισης αθέμιτων πρακτικών. Ο Τραμπ αναγνώρισε ότι η διαδικασία θα είναι πιο σύνθετη και χρονοβόρα αλλά επέμεινε πως οι δασμοί δεν πρόκειται να σταματήσουν. Σε ερώτηση για τις υφιστάμενες εμπορικές συμφωνίες απάντησε: «Πολλές παραμένουν. Κάποιες όχι, θα αντικατασταθούν με άλλους δασμούς».

Το ετήσιο διάγγελμα για την Κατάσταση της Ένωσης την επόμενη εβδομάδα ίσως αποκαλύψει τα επόμενα βήματα της κυβέρνησης. Εν τω μεταξύ, εταιρείες που έχουν επενδύσει χρόνο και χρήμα για να προσαρμοστούν στους αμερικανικούς τελωνειακούς κανόνες δεν θα αλλάξουν ξανά τις αλυσίδες εφοδιασμού αν δεν ξεκαθαριστεί το μακροπρόθεσμο σχέδιο.

Ο Ρίτσαρντ Ράμπελοου, διευθυντής διεθνούς επιχειρηματικότητας της Make UK, δήλωσε: «Καθώς η κατάσταση εξελίσσεται, οι επιχειρήσεις χρειάζονται σαφείς οδηγίες για την εφαρμογή της απόφασης και πρόοδο στην άρση των υπόλοιπων δασμών στο βρετανικό χάλυβα και αλουμίνιο».

Επιστροφή χρημάτων στους εισαγωγείς;

Τα έσοδα από τους περσινούς δασμούς εκτιμώνται μεταξύ $240 δισ. και $300 δισ., με το μεγαλύτερο μέρος να το έχουν καταβάλει Αμερικανοί κατασκευαστές και καταναλωτές. Το κόστος για την κυβέρνηση των ΗΠΑ θα ήταν τεράστιο αν υποχρεωνόταν να επιστρέψει τα ποσά στους εισαγωγείς.

Η ανώτερη οικονομολόγος Έριν ΜακΛάφλιν, από τη δεξαμενή σκέψης Conference Board, σημειώνει ότι «πολλές μελέτες δείχνουν πως οι αμερικανικές εταιρείες έχουν πληρώσει το 90% αυτού του ποσού», μεγάλο μέρος του οποίου μετακυλίστηκε στους καταναλωτές μέσω αυξήσεων τιμών.

Ακόμη κι αν η κυβέρνηση υποχρεωθεί να επιστρέψει τα χρήματα, αυτό δεν θα συμβεί σύντομα. Ο ανώτατος δικαστής Μπρετ Κάβανο προειδοποίησε ότι η διαδικασία επιστροφής θα είναι «χαοτική». Ο Τραμπ απέκλεισε κάθε ενδεχόμενο άμεσης επιστροφής: «Δεν συζητείται. Θα βρεθούμε στα δικαστήρια για τα επόμενα πέντε χρόνια».

Δικηγόροι εμπορίου εκτιμούν ότι οι εισαγωγείς πιθανόν τελικά να πάρουν πίσω τα χρήματα – αλλά η διαδικασία θα είναι δύσκολη. Όπως σημειώνει η Tζόις Αντετούτου, συνεργάτης της Vinson + Elkins: «Τα ποσά είναι σημαντικά και τα δικαστήρια θα δυσκολευτούν πολύ».

Η διαδικασία επιστροφής αναμένεται να κριθεί από συνδυασμό της υπηρεσίας τελωνείων των ΗΠΑ (CBP), του ειδικού δικαστηρίου διεθνούς εμπορίου στη Νέα Υόρκη και άλλων κατώτερων δικαστηρίων, σύμφωνα με ενημερωτικό σημείωμα της νομικής εταιρείας Clark Hill.

Αντιδράσεις Ηνωμένου Βασιλείου και ΕΕ

Το βρετανικό Υπουργείο Επιχειρήσεων και Εμπορίου (DBT) ανέφερε ότι η απόφαση δεν επηρεάζει τη συμφωνία προτιμησιακών όρων που διαπραγματεύθηκε το Ηνωμένο Βασίλειο σε χάλυβα, αυτοκίνητα (10% αντί 27,5%) και φαρμακευτικά προϊόντα (μηδενικοί δασμοί έναντι 15% στην ΕΕ).

«Το Ηνωμένο Βασίλειο απολαμβάνει τους χαμηλότερους αμοιβαίους δασμούς παγκοσμίως και αναμένουμε ότι αυτό θα συνεχιστεί υπό οποιοδήποτε σενάριο», δήλωσε εκπρόσωπος του DBT. «Θα συνεργαστούμε με την κυβέρνηση των ΗΠΑ ώστε να κατανοήσουμε πώς η απόφαση θα επηρεάσει τους βρετανικούς και διεθνείς δασμούς».

Ο εκπρόσωπος εμπορίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Όλοφ Γκιλ, δήλωσε ότι εξετάζουν προσεκτικά την απόφαση. «Οι επιχειρήσεις στις δύο πλευρές του Ατλαντικού βασίζονται στη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα. Συνεχίζουμε να στηρίζουμε τη μείωση των δασμών», πρόσθεσε.

Η Γερμανική Συνομοσπονδία Βιομηχανιών (BDI) χαρακτήρισε την απόφαση «ισχυρό μήνυμα υπέρ μιας τάξης εμπορίου βασισμένης σε κανόνες».

Καμία «μαγική λύση»

Η γαλλική ένωση καλλυντικών FEBEA, η οποία έχει ως μέλη εταιρείες όπως η L’Oreal, δήλωσε «πολύ επιφυλακτική» σχετικά με την απόφαση του αμερικανικού Ανώτατου Δικαστηρίου, τονίζοντας ότι θα παρακολουθεί πώς θα αντιδράσει η κυβέρνηση των ΗΠΑ, όπως με επιβολή πιθανών νέων δασμών.

«Είμαστε όλοι συνηθισμένοι στις ανατροπές και στα στριφογυρίσματα σε αυτό το θέμα των τελωνειακών δασμών», δήλωσε ο γενικός γραμματέας της FEBEA, Εμανουέλ Γκισάρ.

Ο Μασιμιλιάνο Τζιανσάντι, πρόεδρος της ιταλικής ένωσης αγροτών Confagricoltura, δήλωσε ότι η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ «καταργεί ολόκληρη τη νομική βάση» για τους δασμούς του Τραμπ, αλλά προειδοποίησε ότι περιπλέκει τα πράγματα για εξαγωγείς ακριβώς τη στιγμή που προσαρμόζονταν στους αμερικανικούς δασμούς.

«Όλα αυτά δημιουργούν έντονη αστάθεια σε μια περίοδο που χρειαζόμαστε βεβαιότητα και έχουμε ξεκινήσει μια διαδικασία μαζί με τους Αμερικανούς εισαγωγείς μας», είπε.

Στην Ιρλανδία, οι εξαγωγείς ουίσκι περιμένουν να δουν τι θα συμβεί στη συνέχεια πριν αναλάβουν δράση, δήλωσε ο Όιν Ο΄Κάταν, διευθυντής της Ιρλανδικής Ένωσης Ουίσκι, προσθέτοντας ότι οι πολιτικές διαπραγματεύσεις και η αποκλιμάκωση είναι πιο πιθανό να επιλύσουν τις δασμολογικές προκλήσεις.

«Αυτή δεν είναι μια μαγική λύση για να απαλλαγούμε από τους δασμούς», είπε. «Αυτή είναι απλώς μια ακόμη περιπλοκή, είναι μια ακόμη ανατροπή στην ιστορία».

Κίνδυνος νέας παύσης στη συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ;

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν έχει ακόμη επικυρώσει τη συμφωνία που επετεύχθη στη Σκωτία πέρσι και ενδέχεται να την παγώσει ξανά επικαλούμενο νέα νομικά επιχειρήματα. Στο παρελθόν είχε υπάρξει διακοπή λόγω διπλωματικής έντασης σχετικά με απειλές επιβολής δασμών όταν ο Τραμπ επιδίωξε την εξαγορά της Γροιλανδίας.

Tην ερχόμενη Τρίτη, αναμένεται επίσημη ψηφοφορία στην Επιτροπή Διεθνούς Συνεργασίας κι ακολουθεί συνεδρίαση όλων των ευρωβουλευτών στις αρχές Μαρτίου.

Με πληροφορίες από theguardian.com και Associated Press