Φωτογραφίες Καισαριανής: Στο Βέλγιο το κλιμάκιο του Υπ. Πολιτισμού- Πιθανώς να υπάρχει ολοκληρωμένο αρχείο

Στην πιο κρίσιμη φάση εισέρχεται η προσπάθεια απόκτησης των φωτογραφικών ντοκουμέντων από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών αγωνιστών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την Πρωτομαγιά του 1944. Κλιμάκιο ειδικών του Υπουργείου Πολιτισμού μεταβαίνει σήμερα, Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου, στο Έβεργκεμ του Βελγίου, όπου θα εξετάσει από κοντά τις φωτογραφίες οι οποίες φέρονται να προέρχονται από το προσωπικό αρχείο του Χέρμαν Χόγιερ, υπολοχαγού της Βέρμαχτ κατά την περίοδο της ναζιστικής Κατοχής.

Πάντως η αποκάλυψη του προέδρου της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη στην ΕΡΤ ότι υπάρχει πλήρες φωτογραφικό άλμπουμ και όχι μεμονωμένες λήψεις, από την εκτέλεση των 200 αγωνιστών στην Καισαριανή, δίνει διαφορετική διάσταση στο θέμα καθώς οι εμπειρογνώμονες του Υπ. Πολιτισμού ίσως βρεθούν μπροστά σε έναν αρχειακό θησαυρό.

Όπως ανέφερε ο πρόεδρος της Βουλής, Νικήτας Κακλαμάνης, οι τελευταίες πληροφορίες που έλαβε από την υπουργό Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη για τις φωτογραφίες των 200 κομμουνιστών συγκλίνουν στο ότι πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο ιστορικό αρχείο, γεγονός που καθιστά την απόκτησή του εθνική προτεραιότητα, ωστόσο μένει να επιβεβαιωθεί.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, ο Χόγιερ υπηρετούσε στο στρατόπεδο της Μαλακάσας και είχε λάβει εντολή να παρακολουθήσει τη μεταγωγή των κρατουμένων από το Χαϊδάρι, καθώς και την ίδια την εκτέλεση, καταγράφοντας τα γεγονότα για λόγους προπαγάνδας.

Σήμερα, το αρχείο βρίσκεται στην κατοχή Βέλγου συλλέκτη Τιμ ντε Κρεν, ο οποίος δραστηριοποιείται εμπορικά στον χώρο των στρατιωτικών συλλεκτικών ειδών και διατηρεί ηλεκτρονικό κατάστημα σε περιοχή έξω από τη Γάνδη. Ο ίδιος επιβεβαίωσε δημόσια ότι κατέχει τις φωτογραφίες, επιλέγοντας ωστόσο να μην προβεί σε περαιτέρω τοποθετήσεις πριν ολοκληρωθούν οι επαφές με τις ελληνικές αρχές. Η συνάντηση με το κλιμάκιο του Υπουργείου Πολιτισμού έχει συμφωνηθεί να πραγματοποιηθεί σε ουδέτερο χώρο.

Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις διαδραματίζει η πρόσφατη απόφαση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων, το οποίο κήρυξε ομόφωνα τη συλλογή κινητό μνημείο. Η απόφαση αυτή παρέχει στο ελληνικό κράτος τη δυνατότητα να προχωρήσει θεσμικά στη διεκδίκηση και την απόκτησή της, με το Υπουργείο Πολιτισμού να τονίζει ότι πρόκειται για υλικό ανεκτίμητης ιστορικής και συμβολικής αξίας.

Οι εμπειρογνώμονες που μεταβαίνουν στο Βέλγιο καλούνται να εξετάσουν τρεις βασικές παραμέτρους:

• την αυθεντικότητα των πρωτότυπων φωτογραφιών,
• τη νομιμότητα της προέλευσής τους και,
• εφόσον πληρούνται οι όροι, τη διαπραγμάτευση για την απόκτησή τους από το ελληνικό δημόσιο.

Την επιστροφή των ντοκουμέντων στην Ελλάδα ζητά και ο Σύνδεσμος Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών, υπογραμμίζοντας ότι οι «200» δεν αποτελούν απλώς έναν αριθμό, αλλά πρόσωπα με ιστορία, οικογένειες και πολιτική δράση, των οποίων η θυσία παραμένει ζωντανό σύμβολο αντίστασης.

Η υπόθεση απέκτησε ευρύτερη δημοσιότητα όταν οι φωτογραφίες εμφανίστηκαν προς πώληση σε διαδικτυακή πλατφόρμα δημοπρασιών, γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις και οδήγησε στην απόσυρσή τους. Έκτοτε, ο συλλέκτης δήλωσε πρόθυμος να συνεργαστεί με τις ελληνικές αρχές.

Οι εξελίξεις αναζωπύρωσαν και τη δημόσια συζήτηση γύρω από τη μνήμη της Αντίστασης. Σε συγκέντρωση στην Καισαριανή προβλήθηκαν οι φωτογραφίες στον χώρο της εκτέλεσης, ενώ το ΚΚΕ ανακοίνωσε ότι έχει ήδη ταυτοποιήσει δύο από τα απεικονιζόμενα πρόσωπα. Παράλληλα, ο Δήμος Χαϊδαρίου επαναφέρει το αίτημα να αποδοθεί το Μπλοκ 15 του πρώην στρατοπέδου στην τοπική κοινωνία και να μετατραπεί σε Μουσείο Εθνικής Αντίστασης, ως διαρκής χώρος μνήμης και ιστορικής τεκμηρίωσης.