Βιολάντα: Καταθέσεις-σοκ για διαρροές μηνών και υδραυλικούς χωρίς πτυχίο

Συγκλονιστικά στοιχεία που αναδεικνύουν την εγκληματική αμέλεια και την πλήρη κατάρρευση των κανόνων ασφαλείας στη βιομηχανία «Βιολάντα» έρχονται στο φως της δημοσιότητας. Οι καταθέσεις εργαζομένων και τεχνικών, τις οποίες παρουσίασε το protothema.gr, συνθέτουν την εικόνα μιας επιχείρησης όπου ο κίνδυνος ήταν γνωστός σε όλους, από τον ιδιοκτήτη μέχρι τους προϊσταμένους, οι οποίοι ωστόσο επέλεγαν να καθησυχάζουν το προσωπικό με ψεύδη, την ώρα που το προπάνιο συσσωρευόταν στα θεμέλια του κτιρίου.

Ο «υδραυλικός» χωρίς πτυχίο και η νέα γραμμή αερίου

Η πλέον αποκαλυπτική κατάθεση ανήκει στον εργάτη Χ.Π., ο οποίος εκτελούσε χρέη υδραυλικού στερούμενος του σχετικού πτυχίου εγκαταστάτη. Ο ίδιος παραδέχθηκε ότι η οσμή υγραερίου ήταν αισθητή τουλάχιστον δύο μήνες πριν από τη φονική έκρηξη, ενώ αποκάλυψε πως ο ίδιος ο ιδιοκτήτης, Κώστας Τζιωρτζιώτης, του είχε αναθέσει παράνομα την εγκατάσταση κρίσιμων υποδομών.

Σύμφωνα με την κατάθεσή του: «Ο ιδιοκτήτης μου έδωσε το σχέδιο για να κάνω νέα γραμμή αερίου παρότι δεν έχω πτυχίο εγκαταστάτη. Πριν 8 χρόνια μου ανατέθηκε από τον Κωνσταντίνο Τζιωρτζιώτη να προβώ στην εγκατάσταση νέας γραμμής αερίου προπανίου προκειμένου να υποστηρίξει τη γραμμή παραγωγής των δημητριακών. Ο Κωνσταντίνος Τζιωρτζιώτης μου έδωσε το σχέδιο προκειμένου να κάνω την εγκατάσταση όπως και έκανα ενώ ο ίδιος γνώριζε ότι δεν έχω πτυχίο εγκαταστάτη αερίου προπανίου». Ο ίδιος εργαζόμενος ανέφερε πως όταν το προσωπικό διαμαρτυρόταν για τη μυρωδιά, η οδηγία από τη διεύθυνση παραγωγής ήταν σαφής: «Μου είχε πει ο διευθυντής παραγωγής να λέω ότι η οσμή είναι από τους βόθρους μέχρι να δούμε τι έχει γίνει».

Η δραματική καθημερινότητα των εργαζομένων υπό την απειλή της έκρηξης

Οι μαρτυρίες των γυναικών που εργάζονταν στις γραμμές παραγωγής περιγράφουν συνθήκες εργασιακού μεσαίωνα, όπου η ανάσα γινόταν με δυσκολία και ο φόβος αντιμετωπιζόταν με ειρωνεία ή απάθεια από τους υπευθύνους. Μία εργαζόμενη κατέθεσε χαρακτηριστικά: «Την τελευταία εβδομάδα έμπαινα στον χώρο της τουαλέτας βάζοντας τη μπλούζα μου μπροστά στη μύτη μου ώστε να μην εισπνέω. Επειδή είχα φοβηθεί πολύ μήπως γίνει κάποια έκρηξη ενημέρωσα τον προϊστάμενό μου. Του ανέφερα την ύπαρξη αυτής της οσμής υγραερίου στις τουαλέτες και για τον κίνδυνο έκρηξης. Και εκείνος μου αποκρίθηκε να μη φοβάμαι, ότι είναι εκείνος εκεί για μας».

Άλλη συνάδελφός της πρόσθεσε πως η κατάσταση είχε φτάσει στο απροχώρητο: «Τις τελευταίες 15 μέρες πριν από τη φωτιά, είχα παρατηρήσει μια παράξενη οσμή στις τουαλέτες του κτηρίου 2. Μαζί με τη συγκεκριμένη οσμή, έτσουζαν τα μάτια μου. Δεν έμοιαζε με οσμή βόθρου, αλλά ούτε και με καθαρή οσμή υγραερίου. Ενημέρωσα την προϊσταμένη της βάρδιας μου… μου έλεγε ότι έχει ενημερώσει τους υπεύθυνους και της είπαν ότι είναι κάτι στους βόθρους και θα ρίξουν κάτι στους βόθρους». Μια τρίτη εργαζόμενη τόνισε με νόημα πως «υπήρχαν τεχνικοί που γνώριζαν το πρόβλημα και δεν έκαναν σωστά τη δουλειά τους, με αποτέλεσμα να διογκωθεί το πρόβλημα και να γίνει η έκρηξη».

 «Εργάζομαι στο εργοστάσιο από το 2002, στο κτήριο που έγινε η πυρκαγιά. Την ημερομηνία της έκρηξης δεν εργαζόμουν. Τις τελευταίες 15 μέρες πριν από τη φωτιά, είχα παρατηρήσει μια παράξενη οσμή στις τουαλέτες του κτηρίου 2. Μαζί με τη συγκεκριμένη οσμή, έτσουζαν τα μάτια μου. Δεν έμοιαζε με οσμή βόθρου, αλλά ούτε και με καθαρή οσμή υγραερίου. Δεν μύριζα αυτή την οσμή σε άλλο σημείο του κτιρίου 2. Ενημέρωσα την προϊσταμένη της βάρδιας μου για τη μυρωδιά. Τη μυρωδιά αυτή την είχε παρατηρήσει και η ίδια. Ως απάντηση, μου έλεγε ότι έχει ενημερώσει τους υπεύθυνους. Την ίδια οσμή είχε μυρίσει και το υπόλοιπο προσωπικό της βάρδιας μου. Άκουσα ότι αυτή τη μυρωδιά την είχαν μυρίσει οι (η μάρτυρας αναφέρει τα ονόματα εννέα συναδέλφων της) και κάποιες άλλες που δεν θυμάμαι. (…) Αυτές είχαν ενημερώσει την υπεύθυνη της βάρδιας. Είχα προβληματισμό, μήπως η μυρωδιά είναι μυρωδιά υγραερίου. Τον προβληματισμό αυτό τον μετέφερα και στην υπεύθυνη της βάρδιας κι εκείνη μου είπε ότι ενημέρωσε τους υπεύθυνους και της είπαν ότι είναι κάτι στους βόθρους και θα ρίξουν κάτι στους βόθρους», δήλωσε χαρακτηριστικά εργαζόμενη.

Μηδενική εκπαίδευση και η προκλητική άγνοια των υπευθύνων

Παρά τους σοβαρούς κινδύνους που ελλοχεύουν σε μια βιομηχανία που χρησιμοποιεί μεγάλες ποσότητες προπανίου, η διοίκηση της Βιολάντα φαίνεται πως είχε παραμελήσει πλήρως τα πρωτόκολλα ασφαλείας. Εργαζόμενοι με δεκαετή προϋπηρεσία κατέθεσαν πως δεν είχαν κάνει ποτέ άσκηση εκκένωσης ή εκπαίδευση πυρόσβεσης. «Υπήρχαν σχέδια εκκένωσης, αλλά δεν μου τα έδειξε ποτέ κανένας. Όσο καιρό βρισκόμουν εκεί, δεν είχαμε κάνει κάποιου είδους εκπαίδευση. Πριν από την έκρηξη, δεν άκουσα τίποτα, καμία ηχητική ειδοποίηση», ανέφερε μάρτυρας.

Στον αντίποδα, ο προϊστάμενος παραγωγής Σ.Μ. επιχείρησε να αποποιηθεί κάθε ευθύνη, ισχυριζόμενος 36 ώρες μετά το δυστύχημα ότι «δεν είχε αντιληφθεί οσμή» και ότι κανένας εργαζόμενος δεν του είχε αναφέρει κάτι. Η άγνοιά του επεκτεινόταν και στο περιεχόμενο των υπόγειων χώρων όπου έχασαν τη ζωή τους οι πέντε εργαζόμενες: «Μπορεί να περιείχε άχρηστα υλικά συσκευασίας, κάποιος περισσευάμενος κοιλοδοκός, λαμαρίνες… Δεν ήταν προσβάσιμη η αποθήκη σε όλους».

Τα «φονικά» ευρήματα του εμπειρογνώμονα

Η επιστημονική ανάλυση του μηχανολόγου μηχανικού που διενήργησε τον έλεγχο μετά την τραγωδία είναι καταλυτική. Οι μετρήσεις έδειξαν ότι το εργοστάσιο ήταν μια «βόμβα» έτοιμη να εκραγεί λόγω μακροχρόνιας διαρροής στο υπόγειο δίκτυο.

Ο ειδικός κατέθεσε μεταξύ άλλων«Πιστεύω ότι μακροχρόνια διαρροή από τον υπόγειο χαλύβδινο σωλήνα και βρίσκοντας σαθρό έδαφος, εκτονώνονταν στο χώρο του υπογείου και ως βαρύτερο του αέρα, παρέμεινε στο κάτω μέρος του υπογείου χώρου με αποτέλεσμα όταν έφτασε στο σημείο εκρηξιμότητας και με την συμβολή πιθανότατα κάποιου σπινθήρα από ηλεκτροκινητήρα προκλήθηκε η έκρηξη με πολύ δυνατό ωστικό κύμα».

«Σχετικά με την πυρκαγιά, με κάλεσε σήμερα ο υδραυλικός – τεχνικός, προκειμένου να κάνω έλεγχο στεγανότητας του υπόγειου χαλύβδινου δικτύου προπανίου. Πήγα, λοιπόν στο σημείο και τοποθέτησα τα κατάλληλα όργανα και πρεσάρισα το δίκτυο με αέριο άζωτο στα πέντε (5) bar όπου διαπιστώθηκε έντονη διαρροή αερίου (άζωτο) το οποίο σημαίνει ότι προϋπήρχε διαρροή στο υπόγειο δίκτυο, μέσω του οποίου μεταφερόταν το προπάνιο (καύσιμο) από τις δεξαμενές, στους καυστήρες των φούρνων που βρισκόταν στους καυστήρες των φούρνων του χώρου παραγωγής. Παρόν στο σημείο ήταν εκείνη την στιγμή κλιμάκιο της Πυροσβεστικής και συγκεκριμένα η Δ.Α.Ε.Ε. κλιμάκιο της ΕΛΑΣ και από πλευράς εταιρείας παρόντες ήταν ο ιδιοκτήτης κύριος Τζιωρτζιώτης Κων/νος και ο υδραυλικός τεχνικός. Στη συνέχεια έδωσε εντολή ο επικεφαλής της Πυροσβεστικής να αποκαλυφθεί ο υπόγειος χαλύβδινος αγωγός με την έλευση κατάλληλου μηχανήματος (τσαπάκι) και αποκαλύπτοντας ένα μεγάλο τμήμα του αγωγού και με την πρώτη δοκιμή η οποία ήταν στα εξήντα εκατοστά, χωρίς να αποκαλυφθεί ο αγωγός, ο ανιχνευτής έδειξε μεγάλη συγκέντρωση προπανίου στο σημείο των εξήντα (60) εκατοστών, το οποίο επιβεβαιώνει την παρατεταμένη διαρροή προπανίου εντός του εδάφους και συγκεκριμένα έδειξε (2500 ppm) που θα έπρεπε η ένδειξη να είναι μηδενική εάν δεν υπήρχε διαρροή. Εν συνεχεία πήγα με εντολή της αστυνομίας πήγαμε στο χώρο του υπογείου και στο σημείο της γωνίας μπαίνοντας αριστερά, έβαλα πάλι το μηχάνημα σε τρύπα του μπετού από τζενέτια (τρύπες) της κατασκευής του καλουπώματος, και προχώρησα σε μέτρηση και το μηχάνημα έδειξε σε εκείνο το σημείο 6000 ppm. Πιστεύω ότι μακροχρόνια διαρροή από τον υπόγειο χαλύβδινο σωλήνα και βρίσκοντας σαθρό έδαφος, εκτονώνονταν στο χώρο του υπογείου και ως βαρύτερο του αέρα, παρέμεινε στο κάτω μέρος του υπογείου χώρου με αποτέλεσμα όταν έφτασε στοσ ημείο εκρηξιμότητας και με την συμβολή πιθανότατα κάποιου σπινθήρα από ηλεκτροκινητήρα προκλήθηκε η έκρηξη με πολύ δυνατό ωστικό κύμα» δήλωσε συγκεκριμένα.

Η μαρτυρία του επιζώντος: «Κρότος σαν χειροβομβίδα»

Ο Β.Μ., ένας νέος εργαζόμενος που βρέθηκε στο επίκεντρο της κόλασης, περιέγραψε τις στιγμές του ολέθρου στις 04:01 τα ξημερώματα της 25ης Ιανουαρίου 2026. «Ταυτόχρονα έσβησαν τα φώτα και ακούστηκε ένας δυνατός θόρυβος, που τον παρομοιάζω ως κρότο χειροβομβίδας και είδα με την άκρη του ματιού μου να εκσφενδονίζονται διάφορα αντικείμενα. Άκουγα φωνές από το εσωτερικό της εγκατάστασης που καλούσαν σε βοήθεια… δεν καταφέραμε να κάνουμε κάτι, καθώς έπεφταν οι λαμαρίνες και η οροφή και η φωτιά είχε εξαπλωθεί στο κτήριο. Συνάντησα μπροστά μου την Χ., την Λ. Μ. και την Γ. Σ. οι οποίες ήταν αγκαλιασμένες και μέσα στα αίματα».

Ένα σκάνδαλο εργοδοτικής αδιαφορίας

Η υπόθεση της Βιολάντα φαίνεται να ήταν ένα προδιαγεγραμμένο έγκλημα που αναδεικνύει την παταγώδη αποτυχία των ελεγκτικών μηχανισμών. Το γεγονός ότι ένας ιδιοκτήτης μπορούσε επί χρόνια να χρησιμοποιεί ανειδίκευτο προσωπικό για εγκαταστάσεις υψηλού κινδύνου, χωρίς καμία παρέμβαση από την Επιθεώρηση Εργασίας ή την Πυροσβεστική, με κίνδυνο τις ζωές πως εργαζόμενων προκαλεί οργή. Η τακτική της διοίκησης να υποτιμά τις καταγγελίες των εργαζομένων, βαφτίζοντας το επικίνδυνο προπάνιο ως «οσμή από βόθρους», δείχνει μια κυνική αντιμετώπιση της ανθρώπινης ζωής ως αναλώσιμο κόστος παραγωγής. Οι πέντε νεκρές γυναίκες δεν χάθηκαν από μια αλυσίδα συνειδητών παραλείψεων και παράνομων πρακτικών.