“MAGA friends”/ Ποιά κόμματα στην Ευρώπη σκέπτεται να χρηματοδοτήσει ο Τραμπ

Ακροδεξιά και συντηρητικά think tanks διεκδικούν αμερικανικά κονδύλια για τη δημιουργία «πολιτισμικής συμμαχίας» ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ευρώπη, σύμφωνα με το POLITICO.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αλλάζουν προσανατολισμό στο πρόγραμμα εξωτερικής χρηματοδότησής τους, με στόχο την εξαγωγή της MAGA ιδεολογίας στην Ευρώπη. Μια αυξανόμενη ομάδα ακροδεξιών και συντηρητικών think tanks και πολιτικών οργανώσεων εμφανίζεται πρόθυμη να διεκδικήσει αμερικανική χρηματοδότηση.

Αξιωματούχοι του Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχαν αρχικές συνομιλίες για κρατική χρηματοδότηση με το νέο γαλλικό think tank Western Arc, που υποστηρίζει το MAGA, καθώς και με τη βρετανική οργάνωση Free Speech Union.

Οι κινήσεις αυτές βασίστηκαν σε λίστα που παρέδωσε στους Αμερικανούς αξιωματούχους το αμερικανικό think tank Heritage Foundation, το οποίο ανέδειξε ευρωπαϊκές οργανώσεις με παρόμοια ιδεολογία. Άλλες ακροδεξιές και συντηρητικές ομάδες σε Ιταλία και Βρυξέλλες δήλωσαν στο POLITICO ότι ενδιαφέρονται επίσης για στήριξη από μια αμερικανική κυβέρνηση που θεωρούν σύμμαχο.

Το POLITICO μίλησε με εκπροσώπους από 10 ευρωπαϊκά think tanks και πολιτικές ομάδες, όλες με κάποια σχέση με την ακροδεξιά. Περιέγραψαν ένα ταχέως επαγγελματοποιημένο δίκτυο οργανισμών που επιδιώκουν συνεργασία με αντίστοιχα σχήματα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Η άνοδος της «πολιτισμικής συμμαχίας»

Με τη δεύτερη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ να προσφέρει στους Ευρωπαίους εθνικιστές έναν ισχυρό σύμμαχο, οι ομάδες σε Ευρώπη και ΗΠΑ επιδιώκουν να αξιοποιήσουν την ευκαιρία. Στόχος τους είναι να επαναπροσδιορίσουν τα «εργαλεία ήπιας ισχύος» που κάποτε προωθούσαν τον φιλελευθερισμό, ώστε να ενισχύσουν τη δική τους επιρροή και να ξαναχτίσουν τη Δύση βάσει των δικών τους αξιών — ένα εγχείρημα που αποκαλούν «πολιτισμική συμμαχία».

Ο Nicolas Conquer, πρώην διευθυντής επικοινωνίας των Republicans Overseas France, ίδρυσε το Western Arc στο Παρίσι τον Δεκέμβριο. Ο ίδιος, ως Γαλλοαμερικανός πολίτης, δήλωσε ότι έχει συζητήσει συγκεκριμένα έργα που θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν με αρκετούς αξιωματούχους του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Το Western Arc δεσμεύεται να συνδέει «ιδέες, ανθρώπους και έργα» ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού για την «οργάνωση της αναγέννησης του δυτικού πολιτισμού». Η αποστολή του παραπέμπει στη γλώσσα της Εθνικής Στρατηγικής Ασφαλείας των ΗΠΑ που δημοσιεύθηκε τον ίδιο μήνα, καθώς και σε δοκίμιο του συμβούλου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Samuel Samson.

Ο Conquer ανέφερε ότι ήταν σε επαφή με τον Samson και άλλους Αμερικανούς αξιωματούχους τους τελευταίους μήνες, εξετάζοντας κοινά έργα όπως χαρτογράφηση ενδιαφερόμενων φορέων ή διατλαντικά ταξίδια για συγκεκριμένες ομάδες, ειδικά ενόψει των εορτασμών για τα 250 χρόνια ανεξαρτησίας των ΗΠΑ φέτος τον Ιούλιο.

«Υπάρχει αυτή η λογική της χρηματοδότησης βάσει έργων, που θεωρώ πολύ υγιή», τόνισε ο Conquer.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν απάντησε σε αναλυτικές ερωτήσεις. Σε σχετική ερώτηση εκπρόσωπος ανέφερε: «Πρόκειται για διαφανή, νόμιμη χρήση πόρων για την προώθηση των αμερικανικών συμφερόντων και αξιών στο εξωτερικό.»

Διασυνδέσεις και επέκταση της MAGA επιρροής

Ο Samson είχε προκαλέσει αντιδράσεις πέρυσι όταν πρότεινε τη χρηματοδότηση της ακροδεξιάς ηγέτιδας Μαρίν Λεπέν. Επισκέφθηκε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες τον Μάιο για συναντήσεις με ΜΚΟ και ομάδες της κοινωνίας των πολιτών.

Σύμφωνα με τον Paul McCarthy, ανώτερο ερευνητή του Heritage Foundation, αξιωματούχοι του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ζήτησαν πέρυσι από το ίδρυμα να υποδείξει ευρωπαϊκές οργανώσεις που θα μπορούσαν να λάβουν χρηματοδότηση.

«Προτείναμε κάποιους οργανισμούς στα τέλη καλοκαιριού, αρχές φθινοπώρου. Ίσως αυτό αποτέλεσε τη βάση», είπε ο McCarthy. Το ποσό τότε ήταν «πολύ μικρό». Αυτό συνέβη πριν η νέα Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας υιοθετήσει πολιτική «καλλιέργειας αντίστασης» στην Ευρώπη και ενίσχυσης φορέων που αντιτίθενται σε αριστερές πολιτικές λογοκρισίας και μετανάστευσης.

«Από τη στιγμή που μπήκε στη στρατηγική, το πράγμα απογειώνεται», πρόσθεσε ο McCarthy, διευκρινίζοντας ότι δεν έχει εσωτερικές πληροφορίες για τα τελευταία σχέδια του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Την προηγούμενη εβδομάδα οι Financial Times ανέφεραν ότι η υφυπουργός Εξωτερικών Sarah Rogers προωθεί πρόγραμμα χρηματοδότησης think tanks σε Λονδίνο, Βρυξέλλες, Παρίσι και Βερολίνο. Τον Δεκέμβριο συναντήθηκε με τον Βρετανό σχολιαστή Toby Young, ιδρυτή της Free Speech Union.

«Συζητήσαμε το ενδεχόμενο το Στέιτ Ντιπάρτμεντ να χρηματοδοτήσει συγγενείς οργανώσεις της FSU σε άλλες χώρες, αλλά όχι τη δική μου», δήλωσε ο Young. Αν και δεν αποκάλυψε ποιες οργανώσεις εννοεί, η FSU έχει δεσμούς με παρόμοια σχήματα στην Αυστραλία, Καναδά, Νότια Αφρική και Νέα Ζηλανδία — στοιχείο που δείχνει πως τα αμερικανικά σχέδια ίσως ξεπερνούν τα ευρωπαϊκά όρια.

Iστορικό αμερικανικής επιρροής στην Ευρώπη

Η αμερικανική κρατική χρηματοδότηση σε ευρωπαϊκούς θεσμούς δεν αποτελεί νέο φαινόμενο. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι ΗΠΑ στήριξαν έργα υπέρ δημοκρατικών ιδεωδών και φιλελεύθερων αξιών. Από τη δεκαετία του 1950 το Radio Free Europe διέδιδε τις αρχές του καπιταλισμού στην Ανατολική Ευρώπη με αμερικανικά κονδύλια.

Aυτή η πρακτική βοήθησε πολλά φιλελεύθερα think tanks να αναπτυχθούν στην Ευρώπη ως δικτυωμένοι φορείς χάραξης πολιτικής — συχνά λειτουργώντας ως άτυπα παραρτήματα δημόσιας διοίκησης.

Eπαγγελματισμός και νέα δίκτυα της δεξιάς

«Κάποτε η δεξιά ήταν ανοργάνωτη, απομονωμένη στα εθνικά ζητήματα», παραδέχεται ο John O’Brien από το MCC Brussels — think tank που χρηματοδοτείται από εκπαιδευτικό ίδρυμα της Ουγγαρίας με στενή σχέση με τον Ούγγρο πρωθυπουργό Viktor Orbán.

Aυτό όμως άλλαξε ραγδαία. Αντίθετα με τα προοδευτικά δίκτυα που χρησιμοποιούν εφαρμογές όπως το WhatsApp για συνεργασία — «αν υπάρχει κάτι τέτοιο εμείς δεν συμμετέχουμε», λέει ο O’Brien — οι δεξιοί παράγοντες συναντώνται τακτικά σε μεγάλα συνέδρια όπως τα CPAC και NatCon.

Kαλούν επίσης αλλήλους ως συνδιοργανωτές ή ομιλητές. Από την πλευρά των ΗΠΑ το Heritage Foundation — συγγραφέας του σχεδίου Project 2025 του Τραμπ — είναι συχνός προσκεκλημένος της ευρωπαϊκής δεξιάς.

Tην Τρίτη ο McCarthy συμμετείχε σε πάνελ στη Ρώμη μαζί με το ιταλικό think tank Fondazione Machiavelli. Όπως τόνισε, το Heritage Foundation ενισχύει δεσμούς μέσω κοινών συνεδρίων και ερευνών για να αντιταχθεί στον «ευρωπαϊκό φεντεραλισμό» και την «τρέλα της πράσινης μετάβασης», προωθώντας παράλληλα μια οικογενειακή πολιτική χωρίς δικαιώματα για gay ζευγάρια ή τρανς άτομα αλλά υπέρ της αύξησης γεννήσεων.

Nέα συνεργασία στην ακροδεξιά σκηνή

Kατά τον Daniele Scalea, πρόεδρο της Fondazione Machiavelli, η συνεργασία μεταξύ τέτοιων ομάδων εντείνεται διαρκώς. Στην ιστοσελίδα του ινστιτούτου διαφημίζονται επίσημες συνεργασίες ή μνημόνια κατανόησης με οργανισμούς όπως το Heritage Foundation, το Jerusalem Institute for Strategy and Security, το ουγγρικό Oeconomus Economic Research Foundation και το Center for Fundamental Rights (διοργανωτής CPAC).

“Είναι περισσότερο μια φιλία”, λέει ο Scalea. “Έχουμε κοινές αποστολές κι αξίες… Δεν έχουμε θεσμικούς δεσμούς ή ανταλλαγή πόρων — απλώς δουλεύουμε μαζί γιατί αυτό μας κάνει πιο αποτελεσματικούς”. Πρόσθεσε ότι υπάρχει “πολλή κοινή βάση” με τη διακυβέρνηση Τραμπ.

Mέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει απευθείας επικοινωνία από την αμερικανική κυβέρνηση σχετικά με πιθανή χρηματοδότηση προς οργανώσεις όπως η δική του: “Θα εξετάσουμε κάθε πρόταση όταν έρθει. Προς το παρόν όμως δεν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο”.

Eυρωπαϊκή κυριαρχία vs διατλαντική συμμαχία

Tο 2024 ο Τραμπ όξυνε τις εντάσεις πιέζοντας τη Δανία να παραχωρήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ — μια κίνηση που ανάγκασε πολλές δεξιές ομάδες να ισορροπούν ανάμεσα στην υπεράσπιση της ευρωπαϊκής κυριαρχίας και στη διατήρηση της ιδεολογικής τους συμμαχίας με τον Λευκό Οίκο.

Kαλέσματα για “ευρωπαϊκή ανεξαρτησία” από ηγέτες όπως η πρόεδρος της Κομισιόν Ursula von der Leyen προσφέρουν στη δεξιά ευκαιρία να παρουσιαστεί ως πραγματικός υπερασπιστής της δυτικής συμμαχίας.

“Είναι σημαντικό αυτή την περίοδο να διατηρούμε την ενότητα στη Δύση”, δηλώνει ο Francesco Giubilei (Nazione Futura), άλλο ιταλικό think tank συνεργάτης του Heritage Foundation. “Κατανοούμε πως κάποιες φορές οι θέσεις Τραμπ διαφέρουν από τις ευρωπαϊκές. Αν όμως δημιουργήσουμε ρήγμα τώρα μεταξύ ΗΠΑ κι Ευρώπης, θα ωφεληθούν μόνο Κίνα και Ρωσία.”

Nομικοί περιορισμοί & άλλοι δρόμοι συνεργασίας

Kάποιες από τις οργανώσεις που επικοινώνησε το POLITICO δήλωσαν πως δεν ενδιαφέρονται για κρατική χρηματοδότηση ξένου κράτους. Εκεί όπου η ευρωπαϊκή νομοθεσία απαγορεύει άμεση ξένη χρηματοδότηση κομμάτων, αναζητούνται εναλλακτικοί τρόποι συνεργασίας.

Ο Gerald Otten (AfD) ταξίδεψε στην Ουάσιγκτον τον Ιανουάριο ως μέλος γερμανικής βουλευτικής αντιπροσωπείας μετά από πρόσκληση της αμερικανικής πρεσβείας για πιθανή κοινή δράση. Στελέχη της AfD σχεδιάζουν ταξίδι στις ΗΠΑ τον Μάρτιο για εκδήλωση που χαρακτηρίζεται «αντί-Νταβός» από τη Ρεπουμπλικανή βουλευτή Anna Paulina Luna.

Kορυφαίο στέλεχος εξωτερικής πολιτικής της AfD, ο Markus Frohnmaier θα συναντήσει αυτήν την εβδομάδα τη Rogers στο περιθώριο της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου.

“Με Τραμπ στον Λευκό Οίκο νιώθουμε πως πλέον έχουμε ισχυρό σύμμαχο”, λέει ο Scalea από τη Fondazione Machiavelli. “Δεν είναι πια θεωρία συνωμοσίας ότι η μαζική μετανάστευση μας αποδυναμώνει ως έθνος — είναι κάτι που λέει κι ο ηγέτης της συμμαχίας μας.”