Μόναχο: Διάσκεψη για την Ασφάλεια με τα πυρηνικά στην ατζέντα-Αποκαλυπτικό δημοσίευμα Bloomberg

Την ώρα που οι ηγέτες συγκεντρώνονται στο Μόναχο για τη Διάσκεψη για την Ασφάλεια σύμφωνα με το Bloomberg, ευρωπαϊκές πρωτεύουσες συζητούν πλέον σε διμερές και τριμερές επίπεδο – και κυρίως σε στρατιωτικό βάθος – τρόπους ενίσχυσης ή ακόμη και δημιουργίας ευρωπαϊκής πυρηνικής αποτροπής. Οι συνομιλίες διεξάγονται διακριτικά, κυρίως μεταξύ χωρών που φιλοξενούν αμερικανικά στρατιωτικά μέσα, βρίσκονται κοντά στη Ρωσία και αισθάνονται άμεση απειλή από τον Βλαντίμιρ Πούτιν.

Στο Μόναχο η ατζέντα περιλαμβάνει από τον πόλεμο στην Ουκρανία μέχρι τα πυρηνικά όπλα και το μέλλον του ΝΑΤΟ.

Η Ευρώπη βασίζεται σήμερα στην αμερικανική «πυρηνική ομπρέλα», που περιλαμβάνει αμερικανικά όπλα εγκατεστημένα στην ήπειρο και τη ρήτρα συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ. Αν η αξιοπιστία αυτής της δέσμευσης αμφισβητηθεί, η ήπειρος μένει αντιμέτωπη με μια Ρωσία που διαθέτει το μεγαλύτερο πυρηνικό οπλοστάσιο παγκοσμίως.

Στην Ευρώπη, μόνο το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία διαθέτουν πυρηνικά όπλα. Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, αναμένεται να αναφερθεί εκ νέου στη δυνατότητα επέκτασης της γαλλικής αποτροπής προς άλλες ευρωπαϊκές χώρες, σε επικείμενη ομιλία του, μετά από διαβουλεύσεις με τους συμβούλους του. Ήδη από πέρυσι είχε αφήσει ανοικτό αυτό το ενδεχόμενο, μετά τις εξελίξεις στην Ουκρανία.

Το Ηνωμένο Βασίλειο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από αμερικανική εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς οι πύραυλοί του κατασκευάζονται από την αμερικανική εταιρεία Lockheed Martin, παρότι τα υποβρύχια είναι βρετανικής κατασκευής και το Λονδίνο διατηρεί επιχειρησιακή αυτονομία. Αντιθέτως, η Γαλλία έχει τη δυνατότητα παραγωγής δικών της πυρηνικών κεφαλών.

Θεωρητικά, και άλλες ευρωπαϊκές χώρες θα μπορούσαν να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα, με σημαντικό όμως οικονομικό και πολιτικό κόστος, καθώς θα απαιτούνταν παραβίαση διεθνών συμφωνιών μη διάδοσης. Εναλλακτικά, θα έπρεπε να αποδεχθούν ότι η υπεράσπιση συμμάχου συνεπάγεται τον κίνδυνο να καταστούν οι ίδιες στόχος αντιποίνων.

Η συζήτηση για την πυρηνική αποτροπή αναμένεται να κυριαρχήσει και στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου. Ωστόσο, ειδικοί εκτιμούν ότι η πλήρης αντικατάσταση της αμερικανικής ομπρέλας είναι οικονομικά δυσβάστακτη. Το 2025, η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο δαπάνησαν πάνω από 530 δισ. δολάρια για άμυνα, ποσό που ήδη πιέζει τους προϋπολογισμούς.

Η Ντάρια Ντολζικόβα, ερευνήτρια στο Royal United Services Institute, εκτιμά ότι μια πανευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή δεν είναι ρεαλιστική. «Δεν βλέπω μια ενιαία ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή», σημειώνει, προσθέτοντας ότι το ζητούμενο είναι πώς η γαλλική και η βρετανική στρατηγική μπορούν να ενισχύσουν τη συνολική ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο διαθέτουν περίπου 400 αναπτυγμένες κεφαλές, έναντι 1.670 των ΗΠΑ. Παρά το μικρότερο μέγεθος, η ισχύς τους επαρκεί για την καταστροφή εκατοντάδων πόλεων. Η Ρωσία, ωστόσο, διαθέτει ευρύτερο φάσμα τακτικών επιλογών, συμπεριλαμβανομένων μικρότερων πυρηνικών όπλων.

Οι δύο χώρες δαπανούν περίπου 12 δισ. δολάρια ετησίως για τη συντήρηση των οπλοστασίων τους. Η πολιτική αποδοχή μιας ενδεχόμενης επέκτασης της αποτροπής προς άλλες χώρες δεν θεωρείται δεδομένη, ιδίως ενόψει εσωτερικών πολιτικών εξελίξεων, όπως οι προεδρικές εκλογές στη Γαλλία, όπου η Μαρίν Λεπέν και ο Ζορντάν Μπαρντελά έχουν ταχθεί κατά της «κοινής» πυρηνικής αποτροπής.

Το ΝΑΤΟ, από την πλευρά του, επιμένει στη ρητορική ενότητας. Ο γενικός γραμματέας Μαρκ Ρούτε έχει επαναλάβει ότι οι ΗΠΑ παραμένουν δεσμευμένες στη διατλαντική συμμαχία, ενώ Αμερικανός αξιωματούχος του Πενταγώνου δήλωσε ότι η πυρηνική αποτροπή υπέρ των συμμάχων συνεχίζεται κανονικά. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει αναφερθεί δημοσίως στην πυρηνική ομπρέλα, ούτε –σύμφωνα με πηγές– έχει τεθεί το ζήτημα σε ιδιωτικές συνομιλίες.

Παρά τις διεργασίες, πολλοί εκτιμούν ότι οι οικονομικές και πολιτικές δυσκολίες θα περιορίσουν τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες. «Αν θέλεις μια πολυεπίπεδη πυρηνική ομπρέλα, βρίσκεσαι στον δρόμο για να γίνεις παγκόσμια δύναμη», δήλωσε ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ ντε Βέβερ. «Δεν είμαι βέβαιος ότι η Ευρώπη πρέπει να φτάσει τόσο μακριά».