Συλλογικές Συμβάσεις: Τα θετικά και τα… “κενά” στο νέο νομοθετικό πλαίσιο που ψηφίζεται στη Βουλή

Το νομοσχέδιο Κεραμέως με το οποίο επιστρέφουν και ενισχύονται οι συλλογικές συμβάσεις στην εργασία θα ψηφιστεί άμεσα και θα αποτελέσει επικοινωνιακό πολιορκητικό κριό για την κυβέρνηση στην προσπάθειά της να πείσει για την ορθότητα της πολιτικής της εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα.

Νίκος Γιαννόπουλος

Η Υπουργός Εργασίας χρησιμοποιεί αποθεωτικές περιγραφές για το εν λόγω νομοθέτημα σε μία προσπάθεια να περάσει προς τα έξω το μήνυμα ότι η Νέα Δημοκρατία δεν ενδιαφέρεται μόνο για τους “από πάνω” αλλά έχει το ίδιο ενδιαφέρον για τους “από κάτω” παρά τα όσα της καταλογίζονται από την αντιπολίτευση.

Είναι όμως το νομοσχέδιο τόσο φιλικό στην εργασία και τους εργαζόμενους έτσι ώστε να δικαιολογούνται οι πανηγυρισμοί και η καλλιεργούμενη επικοινωνιακή ευφορία; Το έχουμε ξαναπεί πολλές φορές. Πάντα, σ’ αυτές τις περιπτώσεις, ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες οι οποίες τεχνηέντως αποκρύπτονται από το δημόσιο διάλογο (ενώ υπάρχουν στο νομοσχέδιο).

Πρώτα απ’ όλα θα πρέπει να τονίσουμε ότι η Ελλάδα έχει βουνό να ανέβει για να πλησιάσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο κάλυψης των εργαζόμενων με συλλογικές συμβάσεις. Στη χώρα μας αυτό το ποσοστό είναι λίγο πάνω από 20%, στην ΕΕ των 27 κοντά στο 80%. Η Ευρώπη είναι στη στρατόσφαιρα, εμείς μόλις που έχουμε απογειωθεί από το έδαφος.

Δεύτερον, ακόμα και το παρόν νομοθέτημα προβλέπει σειρά εξαιρέσεων για την επεκτασιμότητα και την ευνοϊκότερη ρύθμιση. “Είναι τόσες πολλές οι εξαιρέσεις και οι περιπτώσεις κατά τις οποίες μπορούν να εφαρμοστούν έτσι ώστε να μην ισχύσει η συλλογική σύμβαση που μοιάζουν σαν να είναι ο κανόνας” έλεγε έμπειρη κοινοβουλευτική πηγή στο Libre.

• Παράδειγμα: Αν μία επιχείρηση επικαλεστεί οικονομικά προβλήματα πάσης φύσεως, μπορεί να δηλώσει ότι δεν είναι σε θέση να εφαρμόσει την κλαδική σύμβαση και να επιστρέψει το στάτους των εργαζομένων της στις ατομικές συμβάσεις.

Επίσης, η μονομερής προσφυγή στη διαιτησία ΔΕΝ προβλέπεται ούτε στο παρόν νομοθέτημα. Η κυβέρνηση επιμένει να μην επαναφέρει τη δυνατότητα μονομερούς προσφυγής των εργαζόμενων σε διαιτησία παρά το γεγονός ότι έχουμε βγει εδώ και οκτώ χρόνια από το μνημονιακό κύκλο.

Ετσι οι εργαζόμενοι χάνουν (ή μάλλον έχουν ήδη χάσει από το 2019) το κυρίως εργαλείο πίεσης που διέθεταν έναντ των εργοδοτών. Μπορεί άνετα ένας εργοδότης να μην προσέλθει καν σε διαπραγματεύσεις ή να προσέλθει και να διαφωνεί, κερδίζοντας χρόνο, πρακτικά για…πάντα.

Εμπειροι αναλυτές έχουν πολλάκις δηλώσει και αποδείξει ότι η κατάργηση της μονομερούς προσφυγής στη διαιτησία συγκαταλέγεται στους βασικούς λόγους για τους οποίους στην Ελλάδα υπογράφονται λίγες (ελάχιστες για την ακρίβεια) συλλογικές συμβάσεις.

Το περισσότερο σημαντικό όμως είναι ένα άλλο στοιχείο στο οποίο δεν έχει δοθεί η απαραίτητη προσοχή. Αν κριθεί ότι η οποιαδήποτε συλλογική σύμβαση είναι υπερβολικά “γενναιόδωρη” και μπορεί να συμβάλλει στην περαιτέρω άνοδο του πληθωρισμού (!), ο υπουργός διατηρεί το δικαίωμα (μετά από τις τυπικές υπηρεσιακές εισηγήσεις) να μην τις επεκτείνει. Μπαίνει, κοντολογίς, ένας κόφτης το οποίο θα μπορεί να ενεργοποιεί ο εκάστοτε υπουργός αν κρίνει σχετικά. Πρόκειται σαφώς για μέτρο που εν τέλει περιορίζει τις συλλογικές συμβάσεις.

• Και ίσως γι’ αυτό στη συζήτηση στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής δεν κλήθηκε κανένας άλλος κοινωνικός εταίρος εκτός από τη ΓΣΕΕ αν και υπήρξαν σχετικά αιτήματα από την αντιπολίτευση.

Τουλάχιστον, επανέρχεται η μετενέργεια στο στάτους που ίσχυε προ της μνημονιακής περιόδου. Μετά το τέλος μίας σύμβασης για τρεις μήνες ισχύουν και εισπράττονται όλα τα σχετικά επιδόματα ενώ προβλέπεται και άλλο διάστημα κατά το οποίο παραμένουν ενεργές οι περισσότερες από τις παροχές.

Ομως, αν τυχόν ο εργοδότης, μετά το τέλος της σύμβασης καλέσει τον εργαζόμενο σε ατομική διαπραγμάτευση, ο εργαζόμενος πρακτικά δεν προστατεύεται και όπως είναι λογικό μπορεί να υποκύψει σε οποιαδήποτε εργοδοτική αξίωση.

Τέλος, στα θετικά του νομοσχεδίου συγκαταλέγεται ότι το ποσοστό κάλυψης για να τεθεί σε ισχύ μία συλλογική σύμβαση μειώνεται στο 40% των εργαζόμενων του κλάδου.