Κλίμα δυσπιστίας στη φετινή Διάσκεψη Ασφάλειας του Μονάχου- Η βαριά αποστολή του Ρούμπιο

Η Δύση ετοιμάζεται να συναντηθεί ξανά στο Μόναχο, αλλά αυτή τη φορά το πραγματικό «θερμό μέτωπο» δεν θα είναι μόνο η Ουκρανία. Θα είναι το ίδιο το διατλαντικό οικοδόμημα. Λίγες ημέρες πριν ανοίξει η αυλαία της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου (MSC 2026), το κλίμα περιγράφεται από τους διοργανωτές με λέξεις που μέχρι πρόσφατα ακούγονταν υπερβολικές για συμμάχους: «κρίση εμπιστοσύνης», ρήγμα αξιοπιστίας, αμφισβήτηση των κανόνων που στήριξαν τη διεθνή τάξη μετά το 1945. Και κάπου εκεί μπαίνει η πιο ιντριγκαδόρικη διάσταση: το Μόναχο μοιάζει να μετατρέπεται σε «τεστ αντοχής» για το αν η Ευρώπη μπορεί να σταθεί αυτόνομα ή αν θα συνεχίσει να ζει με την αγωνία ενός Λευκού Οίκου που αλλάζει δόγμα, ύφος και στόχους από τη μια στιγμή στην άλλη.

Σπύρος Σιδέρης

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος θα ηγηθεί μεγάλης αμερικανικής αντιπροσωπείας στη φετινή Διάσκεψη. Η επιλογή αυτή παρουσιάζεται ως σήμα ότι η Ουάσιγκτον δεν εγκαταλείπει το διατλαντικό τραπέζι — την ώρα όμως που πολλοί Ευρωπαίοι αμφιβάλλουν αν εξακολουθούν να μιλούν την ίδια “στρατηγική γλώσσα” με την κυβέρνηση Ντόναλντ Τραμπ.

Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, στο Μόναχο αναμένεται να βρεθούν πάνω από 50 μέλη του Κογκρέσου, μεταξύ τους και η Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτές, μία από τις πιο ηχηρές φωνές της αντιπολίτευσης στον Τραμπ.

Το «καμπανάκι» του Ίσινγκερ και η ευθεία βολή στον Τραμπ

Ο επικεφαλής της Διάσκεψης, Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ, δεν μάσησε τα λόγια του: μίλησε για οξεία κρίση εμπιστοσύνης και αξιοπιστίας στις σχέσεις ΗΠΑ–Ευρώπης. Και το πολιτικό υπόστρωμα αυτής της φράσης αποτυπώνεται στον τρόπο που το νέο report της Διάσκεψης φωτογραφίζει τον βασικό «κατεδαφιστή» των κανόνων και θεσμών: τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ, ως τον ισχυρότερο παράγοντα που υπονομεύει τις υφιστάμενες δομές της διεθνούς τάξης.

Δεν πρόκειται μόνο για θεωρητική κριτική. Στη «μετάφραση» των ευρωπαϊκών πρωτευουσών, αυτό σημαίνει ότι η εγγύηση ασφαλείας των ΗΠΑ —όπως τη γνώριζαν επί δεκαετίες— δεν είναι πλέον δεδομένη. Κι όταν η ασφάλεια παύει να είναι δεδομένη, κάθε σύνοδος κορυφής γίνεται και παζάρι, και δοκιμή, και πεδίο εσωτερικών συγκρούσεων.

Η Διάσκεψη ξεκινά με Μερτς: Ευρώπη σε ρόλο πρωταγωνιστή ή κομπάρσου;

Η MSC 2026 (13–15 Φεβρουαρίου) ανοίγει με ομιλία του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς. Η επιλογή δεν είναι τυπική: οι Γερμανοί θέλουν να «δέσουν» το Μόναχο με ένα μήνυμα ευρωπαϊκής συνοχής, την ώρα που η ήπειρος πιέζεται να αποδείξει ότι διαθέτει ικανότητες, όχι μόνο διακηρύξεις.

Η ατζέντα «γράφει» αυτό ακριβώς: πώς η Ευρώπη θα αποδείξει ότι μπορεί να σταθεί ισχυρότερη με δικές της δυνατότητες και ενότητα.

Οι αριθμοί είναι εντυπωσιακοί και αποκαλυπτικοί: αναμένονται περίπου 65 ηγέτες, μαζί με σχεδόν 100 υπουργούς Εξωτερικών και Άμυνας και ανώτατους στρατιωτικούς και υπευθύνους χάραξης πολιτικής. Όταν συγκεντρώνεται τέτοιο «πολιτικό βάρος», σπάνια λείπουν τα παρασκηνιακά τετ-α-τετ και τα μηνύματα προς πάσα κατεύθυνση.

Ρούμπιο: «ήρεμος» λόγος ή νέα σύγκρουση;

Ο Μάρκο Ρούμπιο αναμένεται να μιλήσει το Σάββατο. Το ερώτημα δεν είναι απλώς τι θα πει, αλλά πώς θα το πει. Πέρυσι, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς είχε εξαπολύσει σφοδρή κριτική κατά των Ευρωπαίων συμμάχων, με αιχμές για ελευθερία λόγου, μετανάστευση και πολιτική αντιπροσώπευση — μια παρέμβαση που λειτούργησε σαν “ηλεκτροσόκ” στις αίθουσες του Μονάχου. Τώρα, ο Ίσινγκερ δηλώνει ότι περιμένει από τον Ρούμπιο να μείνει στην ουσία της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και να αποφύγει τα «εσωτερικά» κηρύγματα προς την Ευρώπη. Το αν αυτό θα επιβεβαιωθεί, θα φανεί στο χειροκρότημα — ή στη σιωπή.

Ουκρανία, επέτειος και το μήνυμα Ζελένσκι

Στο Μόναχο αναμένεται και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, λίγες ημέρες πριν από την τέταρτη επέτειο της ρωσικής εισβολής. Η χρονική συγκυρία φορτίζει ακόμη περισσότερο το κλίμα: κάθε φράση περί «διαπραγμάτευσης», «κόπωσης», «συμβιβασμού» ή «εγγυήσεων» ακούγεται διαφορετικά όταν η επέτειος λειτουργεί σαν υπενθύμιση ότι ο πόλεμος δεν είναι σενάριο, αλλά πραγματικότητα.

Το υπόγειο νήμα: από τη Γροιλανδία στην ευρωπαϊκή αυτοάμυνα

Η διάσκεψη δεν ζει σε κενό. Οι πρόσφατες τριβές για τη Γροιλανδία (έστω κι αν μετριάστηκαν) λειτούργησαν ως «μάθημα» για το πόσο γρήγορα μια ατζέντα μπορεί να γίνει κρίση. Και αυτό τροφοδοτεί το ευρωπαϊκό άγχος: αν οι ΗΠΑ μετακινούνται σε πιο συναλλακτική λογική, η Ευρώπη πρέπει να χτίσει στρατηγική αυτονομία όχι ως σύνθημα, αλλά ως σχέδιο με χρήμα, βιομηχανία και στρατιωτικές δυνατότητες.

Το πραγματικό διακύβευμα

Η MSC 2026 μοιάζει με σκηνή όπου όλοι θα μιλήσουν για ασφάλεια, αλλά στην πραγματικότητα θα «ψηλαφίσουν» κάτι πιο θεμελιώδες: αν υπάρχει ακόμη κοινή αντίληψη για το τι είναι Δύση και πώς λειτουργεί.

Αν ο Ρούμπιο έρθει ως «γέφυρα», το Μόναχο μπορεί να δώσει μια ανάσα στο διατλαντικό ρήγμα. Αν όμως έρθει ως φορέας μιας γραμμής που επιβεβαιώνει τους ευρωπαϊκούς φόβους για απρόβλεπτη ηγεσία, τότε το Μόναχο θα καταγραφεί ως η στιγμή που η κρίση εμπιστοσύνης πέρασε από ψίθυρο σε επίσημη διάγνωση.

Κι αυτό είναι το πιο ανησυχητικό — και ταυτόχρονα το πιο πολιτικά «ιντριγκαδόρικο»: σε μια διάσκεψη που υποτίθεται ότι προστατεύει την ασφάλεια, το κρυφό ερώτημα θα είναι αν οι σύμμαχοι μπορούν ακόμη να εμπιστευτούν ο ένας τον άλλον.