Τόσα ερωτήματα για την τραγωδία στη Χίο

H τραγωδία της Χίου θα έπρεπε να είχε αποφευχθεί. Όπως και το ναυάγιο της Πύλου. Όπως και το ναυάγιο στο Φαρμακονήσι πολλά χρόνια, γεγονός για το οποίο η Ελλάδα τιμωρήθηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Όπως δεκάδες, εκατοντάδες άλλα παρόμοια γεγονότα.

Νίκος Γιαννόπουλος

Για το γεγονός του Χίου τα ερωτήματα έρχονται αβίαστα στο μυαλό μέσα από τα στοιχεία που έχουν καταγραφεί στο ρεπορτάζ. Επιχειρήσαμε να τα συμπυκνώσουμε σε πέντε έτσι ώστε οι αναγνώστες του Libre να έχουν, απολύτως ψύχραιμα, την πλήρη εικόνα ή, τουλάχιστον, την πληρέστερη δυνατή.

1ο ερώτημα

Μπορεί ένα φουσκωτό πραγματικής χωρητικότητας 10 ανθρώπων, στο οποίο όμως επέβαιναν τουλάχιστον 40 άνθρωποι και το οποίο απ’ ότι φαίνεται δεν μπορεί να διατηρήσει στοιχειωδώς την ισορροπία του να “επιτεθεί” σε σκάφος του Λιμενικού και μάλιστα να τον απειλήσει ευθέως;

2ο ερώτημα

Γιατί δεν ήταν ανοιχτή η κάμερα του σκάφους του Λιμενικού ενόσω αυτό επιχειρούσε σε ένα μάλιστα ιδιαίτερα σοβαρό περιστατικό; Η πληροφορία γράφτηκε χθες (από την Καθημερινή) δεν διαψεύστηκε και το ερώτημα φαντάζει, μέχρι στιγμής, ως το πιο “¨δυνατό” της τραγωδίας. Αν η κάμερα ήταν ανοιχτή και είχε καταγράψει, η δικαιοσύνη θα είχε το σύνολο του υλικού στη διάθεσή της;

3ο ερώτημα

Γιατί προτιμήθηκε η αναχαίτιση σε μία απόσταση μόλις 1,5 ναυτικού μιλίου ανοιχτά της Χίου και δεν επιλέχθηκε η λύση της προσέγγισης του σκάφους, της διάσωσης των ανθρώπων και εν συνεχεία της εφαρμογής της κείμενης νομοθεσίας; Δεν θα ήταν απείρως προτιμότερο να είχαν γίνει έτσι τα πράγματα και να είχε αποφευχθεί ο βίαιος θάνατος 15 ανθρώπων;

4ο ερώτημα

Σε τι πραγματικά εξυπηρετεί η εφαρμογή της “μηδενικής ανοχής” στα ελληνικά σύνορα και η τακτική των push backs; Τι κερδίζει η Ελλάδα απ’ αυτό, ποιο είναι το πραγματικό όφελος για την κοινωνία η οποία, σημειωτέον, γερνάει, αντιμετωπίζει τεράστιο δημογραφικό πρόβλημα αλλά και ζήτημα έλλειψης εργατικών χεριών;

5ο ερώτημα

Ποια είναι η πραγματική πεποίθησή μας, επισήμως, ως πολιτείας, για το Διεθνές Δίκαιο για την εφαρμογή του στο πεδίο; Πιστεύουμε ότι πρέπει να τηρείται απαρέγκλιτα, σε όλες τις περιπτώσεις ή μόνο σ’ αυτές που μας “βολεύει”; Μας ενδιαφέρει αν η χώρα, από κάποιες επιλογές, μένει έκθετη ως προς τις διεθνείς νομικές υποχρεώσεις της;

Τα ερωτήματα αυτά δεν μπορούν να απαντηθούν εύκολα. Και οι απαντήσεις, στην εποχή που ζούμε, δεν φαντάζουν αυτονόητες.

Πρέπει όμως να έχουμε πάντα στα υπόψη μας τα παρακάτω στοιχεία:

• Η τραγωδία της Χίου προέκυψε σε μία χρονική περίοδο κατά το οποίο στα γραφεία και στους υπολογιστές των ελληνικών αρχών παραμένουν αναπάντητες 280.000 αιτήσεις χορήγησης άδειας διαμονής στην Ελλάδα.
• Την περασμένη εβδομάδα η ισπανική κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ νομοθέτησε για τη νομιμοποίηση περίπου 500.000 παράτυπων μεταναστών εφόσον οι τελευταίοι αποδείξουν ότι βρίσκονται νόμιμα στη χώρα τα τελευταία χρόνια.

Την ίδια ώρα ο νέος μεταναστευτικός νόμος στην Ελλάδα (ψηφίστηκε από τη Βουλή) ποινικοποιεί, όπως τονίζουν οργανώσεις όπως η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, τη λειτουργία των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων οι οποίες αντιμετωπίζονται ως εν δυνάμει ύποπτες για την τέλεση συγκεκριμένων εγκλημάτων που έχουν σχέση με τη διακίνηση προσφύγων.

Σε τμήμα των γενικών παρατηρήσεών της για το νομοθέτημα η Επιτροπή σημειώνει τα εξής: “Η ΕΕΔΑ επιθυμεί να εκφράσει την ιδιαίτερη ανησυχία της για την «ασφαλειοποίηση» του δικαίου των αλλοδαπών μέσω διαδοχικών νομοθετικών αλλαγών που μετατοπίζουν το κέντρο βάρους από τη ρύθμιση της κατάστασης προσώπων (ανθρωποκεντρικός χαρακτήρας) στην αυστηρή ποινική μεταχείριση τυχόν παράνομων πράξεων που μεσολαβούν μέχρι τη ρύθμιση της νόμιμης διαμονής και εργασίας τους στην ελληνική επικράτεια. Στο πλαίσιο της γενικότερης αυστηροποίησης της μεταναστευτικής πολιτικής, η οποία συντελέστηκε και με τις πρόσφατες ρυθμίσεις του Ν. 5226/2025 για τις επιστροφές,13 το παρόν ΣχΝ αυξάνει τα πλαίσια ποινών σε μια σειρά αδικημάτων που σχετίζονται με τη μετανάστευση (διευκόλυνση παράνομης εισόδου ή διαμονής ή μεταφορά), αντίθετα με τα διεθνή πρότυπα, ενώ ορίζει ρητά την ιδιότητα μέλους Μ.Κ.Ο. εγγεγραμμένης στο Μητρώο του Υπουργείου ως επιβαρυντική περίσταση στην τέλεση αυτών χωρίς επαρκή αιτιολογία και σε ευθεία αντίθεση με πολλαπλές συστάσεις διεθνών και ευρωπαϊκών οργάνων προς την Ελλάδα για την προστασία του χώρου της κοινωνίας των πολιτών και την αποφυγή στοχοποίησης των ΜΚΟ”.

Αυτή είναι η πραγματικότητα στην Ελλάδα σε ότι αφορά το μεταναστευτικό πρόβλημα. Και φαίνεται ότι δεν είναι ευχάριστη για κανέναν.