Τηλεφώνημα αλ-Σαράα–Τραμπ, αμερικανικό “παζάρι” με SDF και ρωσική αναδίπλωση στον Βορρά

Σε μια περίοδο έντονων ανακατατάξεων στη Μέση Ανατολή, η Συρία επανέρχεται δυναμικά στο διεθνές προσκήνιο μέσα από μια σειρά κινήσεων που αποτυπώνουν τη νέα πολιτική γραμμή της μεταβατικής ηγεσίας στη Δαμασκό. Η τηλεφωνική επικοινωνία του Σύρου προέδρου Αχμέντ αλ-Σαράα με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, οι παράλληλες διπλωματικές πρωτοβουλίες της Ουάσιγκτον στο κουρδικό μέτωπο και η σταδιακή αναδιάταξη της ρωσικής στρατιωτικής παρουσίας στον συριακό βορρά συγκροτούν ένα σύνθετο σκηνικό, στο οποίο το ζητούμενο δεν είναι απλώς η σταθερότητα, αλλά η επανατοποθέτηση της χώρας στο διεθνές σύστημα μετά από περισσότερο από μια δεκαετία πολέμου.

Σπύρος Σιδέρης

Σύμφωνα με ανακοίνωση της συριακής προεδρίας, ο Αχμέντ αλ-Σαράα διαβεβαίωσε τον Ντόναλντ Τραμπ για την «πλήρη προσήλωση» της Συρίας στην ενότητα της επικράτειας και την εθνική κυριαρχία της. Η συνομιλία επικεντρώθηκε στις εξελίξεις της μεταβατικής περιόδου, στην ανάγκη ενίσχυσης της ασφάλειας και της κοινωνικής συνοχής, καθώς και στη διατήρηση των κρατικών θεσμών, οι οποίοι, όπως τονίστηκε, αποτελούν βασικό πυλώνα για την αποτροπή νέων αποσταθεροποιητικών σεναρίων.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη συντονισμού των διεθνών προσπαθειών για την αποτροπή της ανασυγκρότησης τρομοκρατικών οργανώσεων, με πρώτο στη λίστα το Ισλαμικό Κράτος (ISIS). Ο Σύρος πρόεδρος επεσήμανε ότι η επιστροφή τέτοιων σχηματισμών θα μπορούσε να ακυρώσει κάθε προσπάθεια πολιτικής μετάβασης, υπογραμμίζοντας πως μόνο μέσα από διπλωματία, πολυμερή συνεργασία και ενεργό εμπλοκή των διεθνών δρώντων μπορεί να διασφαλιστεί ένα βιώσιμο μέλλον.

• Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τη συνομιλία «εξαιρετική», εκφράζοντας τη στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών στην οικοδόμηση μιας «ενωμένης και ισχυρής Συρίας». Παράλληλα, επανέλαβε τη δέσμευση της Ουάσιγκτον να συμβάλει στην ανοικοδόμηση της χώρας, σε μια περίοδο όπου οι ανάγκες σε υποδομές, κοινωνικές υπηρεσίες και βασικά αγαθά παραμένουν τεράστιες.

Η αμερικανική κινητικότητα δεν περιορίζεται στο επίπεδο των δηλώσεων. Οι ΗΠΑ καταβάλλουν εντατικές διπλωματικές προσπάθειες για την επίτευξη μιας μόνιμης εκεχειρίας και ενός πολιτικού διακανονισμού μεταξύ της κυβέρνησης στη Δαμασκό και των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF / κουρδικές δυνάμεις), οι οποίες υπήρξαν επί χρόνια ο βασικός στρατιωτικός εταίρος της Ουάσιγκτον στον αγώνα κατά του ISIS. Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι ο Αχμέντ αλ-Σαράα παρουσιάζεται πλέον ως «προνομιακός συνομιλητής» των ΗΠΑ, γεγονός που σηματοδοτεί μια σημαντική μεταβολή στις ισορροπίες.

Την ίδια στιγμή, η Ρωσία προχωρά σε κινήσεις που αποτυπώνουν μια πιο επιφυλακτική στάση απέναντι στις εξελίξεις. Το Κρεμλίνο ανακοίνωσε ότι ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν θα έχει επίσημη συνάντηση με τον Σύρο ομόλογό του, ο οποίος πραγματοποιεί επίσκεψη εργασίας στη Μόσχα. Σύμφωνα με τη ρωσική πλευρά, οι συνομιλίες θα επικεντρωθούν τόσο στις διμερείς σχέσεις όσο και στην ευρύτερη κατάσταση στη Μέση Ανατολή.

• Ωστόσο, σχεδόν ταυτόχρονα με αυτή τη διπλωματική πρωτοβουλία, η Μόσχα προχώρησε σε μερική αποχώρηση στρατιωτικών δυνάμεων από το αεροδρόμιο της Καμισλί στη βορειοανατολική Συρία. Ρωσικές μονάδες και βαρύς εξοπλισμός μεταφέρθηκαν αεροπορικώς προς τη βάση Χμεϊμίμ στη Λαττάκεια, που αποτελεί το βασικό στρατιωτικό προπύργιο της Ρωσίας στη χώρα. Η Καμισλί είχε μετατραπεί σε ρωσική βάση από το 2019, σε μια περιοχή με έντονο κουρδικό στοιχείο και στρατηγική σημασία.

Η αποχώρηση αυτή έρχεται μετά από εβδομάδες έντασης μεταξύ του συριακού στρατού και των κουρδικών δυνάμεων, οι οποίες αναγκάστηκαν να αποσυρθούν από εκτεταμένες περιοχές στις επαρχίες Ντέιρ εζ-Ζορ και Ράκα, επιστρέφοντας κυρίως στο προπύργιό τους στη Χασάκα. Οι εξελίξεις αυτές καταδεικνύουν ότι το πεδίο παραμένει ρευστό και ότι η στρατιωτική ισορροπία δεν έχει ακόμη σταθεροποιηθεί πλήρως.

• Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η νέα συριακή ηγεσία υιοθετεί πλέον μια σαφώς πιο συμφιλιωτική στάση απέναντι στη Μόσχα, παρά το γεγονός ότι η Ρωσία υπήρξε ο βασικός στρατιωτικός και διπλωματικός στυλοβάτης του καθεστώτος του ανατραπέντος προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ. Η μετατόπιση αυτή δείχνει πως η Δαμασκός επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε διαφορετικά κέντρα ισχύος, επιδιώκοντας να αξιοποιήσει τόσο τις δυτικές όσο και τις ρωσικές διασυνδέσεις.

Συνολικά, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη μιας Συρίας σε φάση επαναπροσδιορισμού. Η ρητορική περί ενότητας, κυριαρχίας και διπλωματικής επίλυσης συγκρούσεων συνδυάζεται με πραγματικές κινήσεις στο πεδίο, τόσο στρατιωτικές όσο και πολιτικές. Αν αυτές οι πρωτοβουλίες θα οδηγήσουν σε μια μακροπρόθεσμη σταθεροποίηση ή απλώς σε μια προσωρινή ανακωχή συμφερόντων, παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Το βέβαιο είναι ότι η χώρα εισέρχεται σε μια νέα, εξαιρετικά κρίσιμη φάση, όπου οι διεθνείς ισορροπίες θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό το μέλλον της.