Γαλλογερμανική κρίση δυσχεραίνει το ενιαίο ευρωπαϊκό μέτωπο απέναντι στον Τραμπ για την Γροιλανδία

«Εντάσεις μεταξύ Παρισιού και Βερολίνου δυσχεραίνουν το ευρωπαϊκό μέτωπο απέναντι στις εμπορικές πιέσεις των ΗΠΑ» αναφέρει σε εκτενές ρεπορτάζ το Politico. Τη στιγμή που η Ευρώπη χρειάζεται όσο ποτέ το «δίδυμο» Γαλλίας–Γερμανίας για να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη απειλή του Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με τη Γροιλανδία, οι σχέσεις μεταξύ Παρισιού και Βερολίνου βρίσκονται υπό ένταση.

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δεσμεύεται να σχηματίσει κοινό μέτωπο με τον Γάλλο ομόλογό του, Εμανουέλ Μακρόν, τις επόμενες ημέρες, αναζωπυρώνοντας τη διασυνοριακή συμμαχία που συχνά χαρακτηρίζεται ως η «μηχανή» της ΕΕ, με στόχο να επιτευχθεί πρόοδος απέναντι στον Τραμπ.

Ωστόσο, η οικοδόμηση μιας «κοινής θέσης» με τον Μακρόν δεν είναι εύκολη υπόθεση. Και οι δύο πλευρές καλούνται να παραμερίσουν μήνες απογοήτευσης, καχυποψίας και έντασης. Γάλλοι διπλωμάτες ανησυχούν για την αυξανόμενη φιλοδοξία του Βερολίνου να εμφανίζεται ως κυρίαρχος παίκτης στην Ευρώπη, ενώ οι Γερμανοί είναι εκνευρισμένοι από τη γαλλική στάση σε κρίσιμα ζητήματα όπως το κοινό πρόγραμμα μαχητικού αεροσκάφους, η αντίθεση στη συμφωνία ΕΕ-Μercosur και το πάγωμα σχεδίου για αξιοποίηση ρωσικών περιουσιακών στοιχείων υπέρ της Ουκρανίας.

Διαφορετικές στρατηγικές έναντι Τραμπ

Η αντίθεση μεταξύ των ηγετών φάνηκε ξεκάθαρα στην αντίδρασή τους στην απειλή του Αμερικανού προέδρου να επιβάλει δασμούς σε χώρες της ΕΕ που αντιτίθενται στην εξαγορά της Γροιλανδίας. Ο Μακρόν, αντλώντας από τη γαλλική παράδοση ανεξαρτησίας έναντι των ΗΠΑ, δεσμεύτηκε άμεσα για σκληρή απάντηση με τα εμπορικά «όπλα» της ΕΕ. Ο πιο διαλλακτικός Μερτς, γνωστός για τον ατλαντισμό του, τόνισε τη σημασία του διαλόγου με τον Τραμπ.

Ο Μερτς αναγνώρισε δημοσίως πως η Γερμανία διαφέρει σημαντικά στον τόνο από τη Γαλλία, η οποία «ήθελε να αντιδράσει πιο σκληρά» επειδή το Παρίσι εκτίθεται λιγότερο σε έναν ενδεχόμενο εμπορικό πόλεμο με τις ΗΠΑ.

Για τους Γάλλους, ένα βασικό εμπόδιο στη χάραξη ενιαίας γραμμής με το Βερολίνο είναι οι εσωτερικές διαφωνίες στον γερμανικό κυβερνητικό συνασπισμό. Ο Μακρόν προτείνει χρήση του «αντι-εκβιαστικού εργαλείου» της ΕΕ κατά του Τραμπ, όμως η θέση της Γερμανίας παραμένει ασαφής.

«Διαφορετικοί Γερμανοί πολιτικοί λένε διαφορετικά πράγματα», ανέφερε Ευρωπαίος διπλωμάτης. Για παράδειγμα, ο υπουργός Οικονομικών Lars Klingbeil στηρίζει την προσέγγιση Μακρόν, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών εμφανίζεται πολύ πιο επιφυλακτικός.

Βαθύτερες διαφωνίες στο ευρωπαϊκό δίδυμο

Αν και ο Μερτς εκφράζει βεβαιότητα ότι θα ευθυγραμμιστεί με τον Μακρόν αυτή την εβδομάδα για την αντιμετώπιση της κρίσης που προκαλεί ο Τραμπ, τα προβλήματα στη γαλλογερμανική σχέση είναι βαθύτερα και δύσκολα θα επιλυθούν άμεσα.

«Τους τελευταίους έξι μήνες, η γαλλογερμανική μηχανή δεν έχει παράξει τίποτα», σχολιάζει ανώτατο στέλεχος της ΕΕ.

Το Παρίσι εδώ και χρόνια επιθυμεί πιο φιλόδοξο ρόλο από τη Γερμανία στην υποστήριξη των γαλλικών ευρωπαϊκών σχεδίων. Πλέον όμως το Βερολίνο εμφανίζει μεγαλύτερη διπλωματική ισχύ απ’ όσο ανέμενε η Γαλλία. Η Γερμανία ετοιμάζεται να αποκτήσει τον μεγαλύτερο στρατό στην περιοχή και αναμένεται να είναι η μόνη οικονομία της ΕΕ στο παγκόσμιο top-10 έως το 2050.

Ο Μακρόν περιορίζεται εσωτερικά λόγω υψηλού δημόσιου χρέους και αστάθειας, ενώ ο Μερτς προβάλλει όλο και περισσότερο ως πρωταγωνιστής στην ευρωπαϊκή σκηνή. Διαδραμάτισε κομβικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία σε σύνοδο στο Βερολίνο πέρυσι, πετυχαίνοντας πρόοδο στις εγγυήσεις ασφαλείας μεταξύ Ουκρανίας και ΗΠΑ.

Ο Μερτς επίσης επιδιώκει πρωταγωνιστικό ρόλο στις συνομιλίες με τον Τραμπ — αν και δεν κινείται πάντα με ευρωπαϊκή λογική. Δήλωσε στους δημοσιογράφους πως αν ο Αμερικανός πρόεδρος δεν μπορεί να συνεργαστεί με την Ευρώπη, μπορεί «τουλάχιστον να κάνει τη Γερμανία συνεργάτη του».

Αλληλοκατηγορίες και εμπορικές εντάσεις

Η προοπτική αυτόνομης στάσης του Βερολίνου κάθε άλλο παρά καθησυχάζει το Παρίσι. «Η Γερμανία εκφράζεται πλέον πολύ πιο έντονα – ο Μερτς θέλει πολιτικό ρόλο», σχολιάζει Ευρωπαίος διπλωμάτης. «Αυτό ενοχλεί τους Γάλλους».

Από την άλλη πλευρά, οι Γερμανοί θεωρούν πως οι Γάλλοι μιλούν για μεγάλα ευρωπαϊκά έργα αλλά δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες. Το Βερολίνο ενοχλείται που το Παρίσι υποστηρίζει την απεξάρτηση από τις ΗΠΑ αλλά προσπάθησε να μπλοκάρει εμπορική συμφωνία-ορόσημο με τη Νότια Αμερική. Επιπλέον, ενώ διεκδικεί ηγετικό ρόλο στο ζήτημα της Ουκρανίας, συνεισφέρει πολύ λιγότερα από τη Γερμανία στο Κίεβο.

This frustration κορυφώθηκε στη φετινή συζήτηση για το πώς θα αξιοποιηθεί το δάνειο των 90 δισ. ευρώ της ΕΕ προς την Ουκρανία για στήριξη της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.

Οι Γάλλοι πρότειναν τα χρήματα να δαπανηθούν αποκλειστικά σε ευρωπαϊκά οπλικά συστήματα — κάτι που ωφελεί κυρίως τη γαλλική βιομηχανία — ενώ οι Γερμανοί ζήτησαν προνομιακή μεταχείριση για χώρες που έχουν συμβάλει περισσότερο στην υποστήριξη της Ουκρανίας, δηλαδή κυρίως τη γερμανική βιομηχανία.

Δεδομένης της υστέρησης της Γαλλίας στις συνεισφορές προς την Ουκρανία, Ευρωπαίος διπλωμάτης σχολιάζει πως αυτή η στάση αποτελεί σαφές μήνυμα προς το Παρίσι.

Aμυντικές ισορροπίες και πολιτικές εξελίξεις

Michel Duclos, αναλυτής στο Institut Montaigne και πρώην πρέσβης της Γαλλίας σε Συρία και Ελβετία, εξηγεί: «Στην Ουκρανία οι Γερμανοί θεωρούν πως κάνουν όλες τις προσπάθειες· όταν οι Γάλλοι ζητούν να αναλάβουν στρατιωτικές επιχειρήσεις, οι Γερμανοί θεωρούν ότι φτάνει πια».

«Στη Γαλλία υπάρχει φόβος ότι ο αμυντικός προϋπολογισμός της Γερμανίας θα διπλασιαστεί σε σχέση με τον γαλλικό — κάτι που θα αποτελούσε ιστορική αλλαγή», προσθέτει ο Duclos.

Eπισημαίνει επίσης τη γερμανική δυσαρέσκεια για τη συμφωνία Mercosur: «Αν θέλουμε περισσότερη στρατηγική αυτονομία χρειαζόμαστε νέες συνεργασίες», υπογραμμίζοντας ότι το Βερολίνο θεωρεί πως το Παρίσι δεν δείχνει σοβαρότητα χωρίς τη συμφωνία αυτή.

Tο πρόγραμμα FCAS και πολιτική αβεβαιότητα στη Γαλλία

Tο κοινό πρόγραμμα μαχητικού αεροσκάφους FCAS αξίας 100 δισ. ευρώ, αποτελεί άλλο ένα σημείο τριβής μετά την αποτυχία Παρισιού και Βερολίνου να συμφωνήσουν στον τρόπο υλοποίησης. Σύμφωνα με τον βουλευτή εξωτερικής πολιτικής Peter Beyer από τους συντηρητικούς του Μερτς, οι γαλλικές εταιρείες ασκούν τεράστια πίεση και ακόμη κι ο πρόεδρος Μακρόν φαίνεται να μην μπορεί να υπερβεί τα στενά εθνικά συμφέροντα.

“Τώρα υπάρχει σκέψη ακόμα και για συνέχιση του έργου χωρίς τους Γάλλους — κάτι που θα ήταν καταστροφικό”, σχολιάζει ο Beyer, αναφερόμενος σε σενάρια ανάπτυξης μαχητικού χωρίς τη Dassault Aviation.

Tις συζητήσεις αυτές επηρεάζουν πλέον και τα πολιτικά δεδομένα στη Γαλλία, καθώς το ακροδεξιό κόμμα National Rally προηγείται στις δημοσκοπήσεις ενόψει των προεδρικών εκλογών του χρόνου.

“Το ενδεχόμενο ανάληψης της εξουσίας από το National Rally βαραίνει ήδη τις γαλλογερμανικές συζητήσεις για την άμυνα”, επισημαίνει ο Jacob Ross από το German Council on Foreign Relations.

Πηγή