Η Καρυστιανού,οι “χαμένοι” ψηφοφόροι,ο άξονας “δεξιά- αριστερά” και τα διλήμματα

Πριν ανακοινώσει επισήμως την ίδρυση του και το πρόγραμμά του -κατά τις δηλώσεις της, αναμένεται τον Φεβρουάριο- είναι πρόωρο να κατατάξει κανείς ιδεολογικά και στο πολιτικό φάσμα το νέο κόμμα της Μαρίας Καρυστιανιού. Έχουν δώσει, ωστόσο, “δείγμα προθέσεων” τόσο η ίδια όσο και η στενότερη συνεργάτης της δικηγόρος Μαρία Γρατσία, κάτι που οδηγεί στο συμπέρασμα πώς το εγχείρημα μάλλον κινείται στον συντηρητικό χώρο με εμφανές το στίγμα του λεγόμενου “αντισυστημισμού”.

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Ο έμπειρος Άδωνης Γεωργιάδης ήδη την κατέταξε στα δεξιά, ενώ άλλοι, όπως ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Συμεών Κεδίκογλου διαπιστώνει ομοιότητες με την ρητορική της ακροδεξιάς. Θεωρητικά προς το παρόν, ακριβώς επειδή η Μαρία Καρυστιανού απέκτησε πανελλαδική αναγνωρισιμότητα, σχεδόν γενική συμπάθεια και μεγάλη επιρροή ηγούμενη του κινήματος για την απόδοση δικαιοσύνης στην τραγωδία των Τεμπών, οι δημοσκόποι εκτιμούν πώς τα κόμματα που ίσως πληγούν περισσότερο είναι η Πλεύση Ελευθερίας και η Ελληνική Λύση. Η Ζωή Κωνσταντοπούλου και ο Κυριάκος Βελόπουλος, άλλωστε, πρωταγωνίστησαν στην υπεράσπιση των οικογενειών των θυμάτων και στις κατηγορίες για τις ευθύνες πολιτικών προσώπων.

Σε αυτή την πρώτη αξιολόγηση, ακούγεται λογικό ένα τέτοιο κόμμα να προκαλέσει περαιτέρω κατακερματισμό στον χώρο της σημερινής αντιπολίτευσης και να μοιραστεί ένα κομμάτι της δημοσκοπικής “πίτας”.

Θα προκαλέσει, για παράδειγμα, την συρρίκνωση μέχρι (πιθανού) αφανισμού της “Νίκης” (η κ. Γρατσία διετέλεσε βουλευτής του κόμματος του Δημ. Νατσιού, ενώ και άλλα πρόσωπα κοντά στην κ. Καρυστιανού έχουν περάσει από το ίδιο κόμμα), θα πλαγιοκοπήσει Πλεύση Ελευθερίας και Ελληνική Λύση, ίσως στερήσει ψηφοφόρους από το αντισυστημικό ακροατήριο των μικρότερων κομμάτων της αριστεράς, ακόμα και από τον ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΚΕ.

Στην δημοσκόπηση της GPO (Παραπολιτικά), για παράδειγμα Πλεύση Ελευθερίας και Ελληνική Λύση αθροίζουν (Εκτίμηση Ψήφου) περίπου 23%, την ίδια ώρα που η “δυνητική δεξαμενή” ενός κόμματος Καρυστιανού αγγίζει το ίδιο ποσοστό, με σκληρό πυρήνα, όμως, δηλαδή όσους λένε “σίγουρα θα το στήριζαν” περίπου το 10%. Εκτιμάται, επίσης, ότι αυτός ο νέος πολιτικός φορέας θα στερούσε τμήμα του “δυνητικού ακροατηρίου” του κόμματος που θα ιδρύσει ο πρώην πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, το οποίο, στην ίδια μέτρηση, φτάνει έως το 17,5%, με αρκετά μικρότερη “σκληρή βάση”.

Ποιό είναι το γενικό ακροατήριο- Οι “χαμένοι” ψηφοφόροι

Αυτό, όμως, που δεν μπορούν να προσεγγίσουν οι μετρήσεις είναι ποιός ακριβώς θα είναι ο συνολικός αριθμός των ψηφοφόρων στις επόμενες κάλπες, κυρίως, μάλιστα, πώς θα αντιδράσουν οι “χαμένοι” ψηφοφόροι, εκείνοι, δηλαδή, που ενώ ψήφισαν στις εθνικές εκλογές του 2023 δεν προσήλθαν στις κάλπες των ευρωεκλογών ένα χρόνο αργότερα. Οι δημοσκόποι, μάλιστα, θεωρούν πώς σε αυτό το αδιερεύνητο τοπίο πρέπει να εκτιμήσει κανείς και τις διαφορές μεταξύ όσων ψήφισαν στις ευρωεκλογές του 2019 και δεν προσήλθαν σε αυτές του 2023.

Για παράδειγμα, στις ευρωεκλογές του 2024 το «γαλάζιο» ψηφοδέλτιο επέλεξαν 1.125.602 ψηφοφόροι. Υπενθυμίζεται ότι στις επαναληπτικές κάλπες του Ιουνίου του περασμένου έτους για τις εθνικές εκλογές, στη «γαλάζια» κάλπη είχαν προσέλθει 2.115.322 εκλογείς. Ανάλογη, ήταν σε απόλυτους αριθμούς και η μείωση για τον ΣΥΡΙΖΑ, με τους ψηφοφόρους του (2024) να ανέρχονται σε 593.133 άτομα. Στις εθνικές εκλογές του περασμένου Ιουνίου το κόμμα, του οποίου τότε ηγείτο ο Αλ. Τσίπρας, επέλεξαν 930.013 ψηφοφόροι.

Εφόσον επιβεβαιωθεί δια του προγράμματος και των θέσεων του ότι το κόμμα Καρυστιανού εκφωνεί συντηρητικό ή και υπερσυντηρητικό λόγο, ακόμα περισσότερο εάν στοιχηθούν δίπλα της πρόσωπα με σαφές δεξιό ή υπερδεξιό πρόσημο, τότε, όπως εκτιμούν οι δημοσκόποι, η επιρροή του στο ακροατήριο των περίπου 1.000.000 ψηφοφόρων που δεν προσήλθαν στις ευρωεκλογές για να (ξανα)ψηφίσουν Ν.Δ ίσως αποδειχτεί σημαντική.

Από την άλλη, βεβαίως, το νέο κόμμα Τσίπρα ενδέχεται να δημιουργήσει συσπείρωση του νεοδημοκρατικού εκλογικού ακροατηρίου, ενώ δεν πρέπει να υποτιμάται πώς η αντισυστημική ρητορική Καρυστιανού διατρέχει οριζόντια το πολιτικό σύστημα. Υπό την έννοια αυτή, ουδείς θα μείνει ανεπηρέαστος.

Η παράμετρος της αποχής

Επίσης, ανεξέλεγκτη είναι και η παράμετρος της αποχής που κυμάνθηκε σε ιστορικά υψηλά, πρώτα στη δεύτερη εθνική κάλπη του 2023 (κυρίως, όμως, επειδή ουσιαστικά είχε προεξοφληθεί η μεγάλη νίκη της Ν.Δ), και μετά στις ευρωεκλογές του 2024. Προκύπτει, λοιπόν, το ερώτημα εάν ένα νέο κόμμα Καρυστιανού θα προσελκύσει στις κάλπες ψηφοφόρους που υπό άλλες προϋποθέσεις δεν είχαν σκοπό να ψηφίσουν, θεωρώντας ότι το σημερινό κόμματικό σύστημα δεν μπορεί να προσφέρει ικανοποιητική λύση διακυβέρνησης, ή επειδή εμφορούνται από θυμό και απογοήτευση.

Τα κόμματα Τσίπρα και Καρυστιανού δίνουν, ως εκ τούτου, διέξοδο σε πολλούς από τους “χαμένους” ψηφοφόρους (είτε από την παλαιότερη δεξαμενή του ΣΥΡΙΖΑ είτε από τη Ν.Δ) του 2024 (ευρωεκλογές) και εφόσον κάτι τέτοιο επαληθευτεί θα μεταβληθεί απρόβλεπτα η συνολική εικόνα του εκλογικού σώματος των επόμενων εκλογών.

Δεξιά- αριστερά

Μέχρι τώρα η σκληρότερη κριτική που έχει διατυπωθεί για το κόμμα Καρυστιανού προέρχεται από κυβερνητικά στελέχη και “γαλάζιους” βουλευτές, κάτι που θεωρητικά μοιάζει παράδοξο επειδή στις μετρήσεις η Ν.Δ φαίνεται να επηρεάζεται λιγότερο. Για παράδειγμα, ο Άδωνις Γεωργιάδης που καθημερινά εξαπολύει πυρά κατά της πολιτικού-Καρυστιανού και την κατατάσσει στα δεξιά της Ν.Δ δηλώνει, παράλληλα, ότι θα πληγούν περισσότερο Πλεύση Ελευθερίας και Ελληνική Λύση.

Η αντίδραση της κυβέρνησης πρέπει να συνδυαστεί με όσα σημειώνουμε παραπάνω για το ακροατήριο των “χαμένων” ψηφοφόρων της Ν.Δ. Εάν, για παράδειγμα, το κόμμα Καρυστιανού προσθέσει ψηφοφόρους στο εκλογικό σώμα των τελευταίων ευρωεκλογών –ειδικά αυτούς που αποτελούσαν τμήμα του “γαλάζιου” ακροατηρίου– αυτό μπορεί να μεταβάλλει και το όριο αυτοδυναμίας, ως πήχη, αλλά και το άθροισμα του υπολοίπου των κομμάτων που θα μείνουν εκτός Βουλής.

Βεβαίως, μένει να διαπιστωθεί εάν σκοπεύει τελικά να κατέλθει στις εκλογές με νέο κόμμα ο Αντώνης Σαμαράς (εκεί θα έχουμε έναν “συνωστισμό” στα δεξιά της Ν.Δ), όπως και τι στάση θα τηρήσει ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής που το πιθανότερο είναι πώς θα κρατήσει αποστάσεις από τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Μαρία Καρυστιανού και Μαρία Γρατσία, πάντως, δηλώνουν ότι δεν υπάρχει ο κλασικός διαχωρισμός “αριστερά-δεξιά” και ότι το νέο κόμμα δεν θα έχει δεξιά ή αριστερά “ιδεολογικά βαρίδια”, γεγονός που αποκαλύπτει την πρόθεση να “αλιεύσει” στο σύνολο του εκλογικού σώματος, προσβλέποντας κυρίως σε εκείνο το τμήμα του που έχει απογοητευθεί από το πολιτικό σύστημα και το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας (π.χ Δικαιοσύνη) του, αλλά, ταυτόχρονα, δεν βλέπει διέξοδο σε μείζονα κοινωνικά προβλήματα.

Οι προθέσεις της κ. Καρυστιανού θα γίνουν διαυγέστερες μόλις ανακοινώσει το πρόγραμμα αρχών του κόμματος και, κυρίως, τα βασικά πρόσωπα που θα απαρτίζουν την ηγετική ομάδα. Όπως και εάν τηρήσει μέχρι τέλους το σύνθημα “κανένας ενεργός πολιτικός” στις τάξεις του.

Θα ανταποκριθεί, για παράδειγμα, στην πρόσκληση συνεργασίας που, κατά ορισμένες πληροφορίες, θα της απευθύνει ο Στέφανος Κασσελάκης με το Κίνημα Δημοκρατίας που δημοσκοπικά κινείται εδώ και καιρό κάτω από το κατώφλι (3%) εισόδου στη νέα Βουλή; Θα έχει δίπλα της πρόσωπα από τον εκκλησιαστικό και τον εθνικιστικό χώρο, όπως έχει ακουστεί; Ή θα μπορέσει να προσελκύσει πρόσωπα που να έχουν επιρροή σε ένα πιό γενικό ακροατήριο που θα περιλαμβάνει ακόμα και το Κέντρο;

Αλλαγή σειράς;

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν αυτή την ώρα την τάση η Ν.Δ να πλησιάσει στις πρώτες εκλογές περίπου το 30%. Εάν αυτό επαληθευτεί και δεν σημειωθεί κάποια έκπληξη, το πιθανότερο είναι πώς, χωρίς το κόμμα Καρυστιανού στην εξίσωση, για την δεύτερη θέση θα ανταγωνιστούν το ΠΑΣΟΚ και το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα.

Με το κόμμα Καρυστιανού, όμως, στον ανταγωνισμό τα πράγματα αλλάζουν και δεν αποκλείεται να είναι εκείνο που θα μπει”σφήνα” ανάμεσά τους ή και θα διεκδικήσει ακόμα και την δεύτερη θέση. Κάτι τέτοιο θα συνιστούσε ένα εκλογικό σοκ που σε πρώτη ανάγνωση θα ευνοούσε τον Κυριάκο Μητσοτάκη για να θέσει ακόμα πιο επιτακτικό το δίλημμα περί σταθερότητας και ακυβερνησίας ενόψει της δεύτερης κάλπης.

Οι πιό ψύχραιμοι θεωρούν πώς μετά τις ανακοινώσεις για πρόγραμμα και πρόσωπα το κόμμα Καρυστιανού θα βρεθεί στον εκλογικό ανταγωνισμό με τα πυρά όλων στραμμένα εναντίον του και τις εγγενείς αδυναμίες του να αποκτούν σοβαρή διάσταση. Ιδιαίτερα εάν εμφανιστούν πρόσωπα δίπλα στην Μαρία Καρυστιανού που να εκφωνούν αλλοπρόσαλλο λόγο και να κινούνται στο όριο της πολιτικής γραφικότητας.

Το κυβερνητικό δίλημμα, άλλωστε, περί σταθερότητας, θα προσφέρει τη δυνατότητα στο ΠΑΣΟΚ και το κόμμα Τσίπρα, αλλά και τον χώρο της κεντροαριστεράς ευρύτερα, να θέσει και το δικό του δίλημμα απέναντι σε μία τρίτη θητεία Μητσοτάκη.

Τότε, ένα τμήμα του εκλογικού σώματος (κυρίως εκείνοι που δηλώνουν σήμερα αναποφάσιστοι) θα κληθεί να αξιολογήσει επί προτάσεων διακυβέρνησης και όχι μόνο υπό το κράτος του θυμού και της απογοήτευσης. Άρα, εκτιμάται από αρκετούς, αυτό θα δράσει υπέρ των πιό συστημικών κομμάτων εναλλακτικής διακυβέρνησης, μεταξύ των οποίων ο πρώην πρωθυπουργός ίσως διαθέτει μικρό αλλά σαφές προβάδισμα έναντι του ΠΑΣΟΚ.