Δεύτερη φάση της ειρηνευτικής συμφωνίας στη Γάζα- Το στοίχημα του αφοπλισμού και της μεταπολεμικής διακυβέρνησης

Η ανακοίνωση της έναρξης της δεύτερης φάσης της συμφωνίας για τη Γάζα σηματοδοτεί μια κρίσιμη καμπή όχι μόνο για την πορεία του πολέμου, αλλά και για το συνολικό πλαίσιο μεταπολεμικής διαχείρισης ενός κατεστραμμένου και βαθιά τραυματισμένου θύλακα. Η μετάβαση από την εύθραυστη κατάπαυση του πυρός στη φάση του αφοπλισμού, της τεχνοκρατικής διακυβέρνησης και της ανασυγκρότησης δεν αποτελεί απλώς τεχνικό στάδιο εφαρμογής μιας συμφωνίας, αλλά πολιτική και γεωστρατηγική δοκιμασία με πολλαπλούς κινδύνους. Στην καρδιά αυτής της μετάβασης βρίσκεται η προσπάθεια των Ηνωμένων Πολιτειών να προωθήσουν ένα νέο μοντέλο διακυβέρνησης στη Γάζα, χωρίς τη Χαμάς αλλά και χωρίς άμεση ισραηλινή διοίκηση, σε ένα περιβάλλον όπου η κοινωνική συνοχή, η ασφάλεια και η νομιμοποίηση παραμένουν ζητούμενα.

Σπύρος Σιδέρης

Σε εκτενή ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε τα εξής:

«Όπως ανακοίνωσε ο Στιβ Γουίτκοφ, έχουμε ΕΠΙΣΗΜΑ εισέλθει στην επόμενη φάση του 20-σημειακού Σχεδίου Ειρήνης για τη Γάζα.

Από την κατάπαυση του πυρός, η ομάδα μου βοήθησε στην παράδοση ΕΠΙΠΕΔΩΝ-ΡΕΚΟΡ ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα, φτάνοντας στους αμάχους με ΙΣΤΟΡΙΚΗ ταχύτητα και κλίμακα. Ακόμη και τα Ηνωμένα Έθνη έχουν αναγνωρίσει αυτό το επίτευγμα ως ΠΡΩΤΟΦΑΝΕΣ. Αυτά τα αποτελέσματα έθεσαν τις βάσεις για την επόμενη φάση.

Ως Πρόεδρος του Συμβουλίου Ειρήνης, στηρίζω μια νεοδιορισμένη Παλαιστινιακή Τεχνοκρατική Κυβέρνηση, την Εθνική Επιτροπή για τη Διοίκηση της Γάζας, η οποία υποστηρίζεται από τον Ύπατο Εκπρόσωπο του Συμβουλίου, προκειμένου να κυβερνήσει τη Γάζα κατά τη μεταβατική περίοδο. Αυτοί οι Παλαιστίνιοι ηγέτες είναι ακλόνητα δεσμευμένοι σε ένα ΕΙΡΗΝΙΚΟ μέλλον.

Με τη στήριξη της Αιγύπτου, της Τουρκίας και του Κατάρ, θα εξασφαλίσουμε μια ΣΥΝΟΛΙΚΗ Συμφωνία Αποστρατιωτικοποίησης με τη Χαμάς, που θα περιλαμβάνει την παράδοση ΟΛΩΝ των όπλων και την αποξήλωση ΚΑΘΕ σήραγγας. Η Χαμάς πρέπει ΑΜΕΣΑ να τιμήσει τις δεσμεύσεις της, συμπεριλαμβανομένης της επιστροφής της τελευταίας σορού στο Ισραήλ, και να προχωρήσει χωρίς καθυστέρηση στην πλήρη αποστρατιωτικοποίηση.

Όπως έχω πει και στο παρελθόν, μπορούν να το κάνουν με τον εύκολο τρόπο ή με τον δύσκολο τρόπο. Ο λαός της Γάζας έχει υποφέρει αρκετά. Η ώρα είναι ΤΩΡΑ».

Την έναρξη της δεύτερης φάσης ανακοίνωσε επισήμως και ο Αμερικανός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ, διευκρινίζοντας ότι το σχέδιο του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, που αποτελείται από 20 σημεία, περνά πλέον από τη φάση της κατάπαυσης του πυρός στη φάση του αφοπλισμού της Χαμάς, της εγκαθίδρυσης μεταβατικής παλαιστινιακής τεχνοκρατικής διοίκησης και της εκκίνησης της ανασυγκρότησης.

Όπως τόνισε, η Ουάσινγκτον αναμένει από τη Χαμάς πλήρη συμμόρφωση στις δεσμεύσεις της, προειδοποιώντας μάλιστα για «σοβαρές συνέπειες» εάν δεν επιστραφεί άμεσα η σορός του τελευταίου Ισραηλινού ομήρου.

Η συμφωνία είχε εγκριθεί κατ’ αρχήν από το Ισραήλ και τη Χαμάς τον Οκτώβριο, ωστόσο η πρώτη φάση της εφαρμογής της υπήρξε προβληματική. Οι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές, που κόστισαν τη ζωή σε εκατοντάδες Παλαιστίνιους, η άρνηση της Χαμάς να παραδώσει τον οπλισμό της, η καθυστέρηση στην παράδοση της σορού του τελευταίου ομήρου και το παρατεταμένο κλείσιμο του συνοριακού περάσματος της Ράφα συνέθεσαν ένα σκηνικό αμοιβαίων κατηγοριών και εύθραυστης ισορροπίας.

Παρά ταύτα, ο Τραμπ εμφανίζεται αποφασισμένος να προχωρήσει, θεωρώντας ότι η μετάβαση στη δεύτερη φάση είναι αναγκαία ώστε να αποτραπεί η επιστροφή στην ανεξέλεγκτη βία.

• Κεντρικό στοιχείο της δεύτερης φάσης είναι η συγκρότηση παλαιστινιακής επιτροπής τεχνοκρατών, η οποία θα αναλάβει τη διοίκηση της Γάζας σε μεταβατικό στάδιο. Τη συμφωνία για τα μέλη της επιτροπής επιβεβαίωσε και ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου, Μπαντρ Αμπντελάτι, ανακοινώνοντας ότι έχει επιτευχθεί συναίνεση στα ονόματα 15 μελών. Η επιτροπή αναμένεται να ανακοινωθεί επισήμως και να αναλάβει άμεσα τη διαχείριση των «καθημερινών υποθέσεων» του θύλακα, με τη στήριξη της Αιγύπτου και τη συμμετοχή διεθνών παραγόντων.

Σύμφωνα με πληροφορίες, επικεφαλής της επιτροπής θα είναι ο Αλί Αμπντούλ Χαμίντ Σαάθ, πολιτικός μηχανικός από τη Χαν Γιούνις, με μακρά εμπειρία στον σχεδιασμό υποδομών, την οικονομική ανάπτυξη και την ανασυγκρότηση. Ο Σαάθ έχει διατελέσει αναπληρωτής υπουργός Σχεδιασμού και Διεθνούς Συνεργασίας της Παλαιστινιακής Αρχής, έχει ηγηθεί της Αρχής Βιομηχανικών Πόλεων και έχει συμμετάσχει σε κρίσιμες διαπραγματεύσεις το 2005 για τα ζητήματα των συνόρων και των θαλάσσιων διεξόδων. Το προφίλ του θεωρείται χαρακτηριστικό της λογικής τεχνοκρατικής διακυβέρνησης που επιδιώκει η Ουάσινγκτον: περιορισμένη κομματική εμπλοκή, έμφαση στην ανάπτυξη και δυνατότητα συνεργασίας με διεθνείς οργανισμούς.

Η επιτροπή δεν θα περιλαμβάνει εκπροσώπους της Χαμάς, γεγονός που συνιστά βαθιά πολιτική τομή αλλά και δυνητική πηγή έντασης. Παρ’ όλα αυτά, πηγές αναφέρουν ότι τόσο η Χαμάς όσο και η Φατάχ του προέδρου Μαχμούντ Αμπάς έχουν δώσει κατ’ αρχήν τη συναίνεσή τους στη σύνθεση, αντιλαμβανόμενες ότι η διεθνής πίεση και η ανθρωπιστική κατάρρευση στη Γάζα περιορίζουν τα περιθώρια ελιγμών.

• Παράλληλα, η δεύτερη φάση της συμφωνίας προβλέπει τη δημιουργία Διεθνούς Συμβουλίου Ειρήνης και την ανάπτυξη ειρηνευτικών δυνάμεων, μέτρα για τα οποία δεν έχει ακόμη επιτευχθεί πλήρης συναίνεση. Η ασφάλεια παραμένει το πιο ακανθώδες ζήτημα: ο αφοπλισμός της Χαμάς χωρίς πλήρη στρατιωτική σύγκρουση, αλλά και χωρίς εσωτερική κατάρρευση της τάξης, αποτελεί εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση.

Η έναρξη της δεύτερης φάσης δεν εγγυάται την επιτυχία της συμφωνίας. Αντιθέτως, ανοίγει μια περίοδο υψηλού ρίσκου, όπου η πολιτική νομιμοποίηση, η ασφάλεια και η ανασυγκρότηση θα κριθούν ταυτόχρονα.

Ωστόσο, για πρώτη φορά μετά από χρόνια, διαμορφώνεται ένα συγκεκριμένο σχέδιο για το «μετά» στη Γάζα, με σαφή χρονοδιαγράμματα και πρόσωπα. Το αν αυτό το σχέδιο θα οδηγήσει σε σταθεροποίηση ή θα καταρρεύσει υπό το βάρος των αντιφάσεών του θα κριθεί τους επόμενους μήνες – όχι μόνο στη Γάζα, αλλά και στα διπλωματικά παρασκήνια της ευρύτερης Μέσης Ανατολής.