Politico: Η ΕΕ τα… “δίνει όλα” για συμφωνία με Τραμπ για τη Γροιλανδία

Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιδιώκουν εναγωνίως να καταλήξουν σε συμφωνία για το μέλλον της Γροιλανδίας, που θα επιτρέψει στον Ντόναλντ Τραμπ να παρουσιάσει μια νίκη, χωρίς να διαλυθεί η συμμαχία που στηρίζει την ευρωπαϊκή ασφάλεια.  Σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες και έναν αξιωματούχο της ΕΕ που μίλησαν στο POLITICO, οι προτάσεις κυμαίνονται από την ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική μέσω του ΝΑΤΟ, μέχρι παραχωρήσεις στις ΗΠΑ για εξόρυξη ορυκτών.

Οι ευρωπαίοι ηγέτες προτιμούν τη συνδιαλλαγή έναντι της σύγκρουσης με τον Τραμπ, ειδικά μετά τις νέες δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου ότι η χώρα του «χρειάζεται» τη Γροιλανδία και δεν αποκλείει ακόμη και τη χρήση βίας.

«Στο τέλος, πάντα καταλήγουμε σε κοινό συμπέρασμα με την Ουάσιγκτον», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας Γιόχαν Βάντεφουλ μετά τη συνάντησή του με τον Αμερικανό ομόλογό του Μάρκο Ρούμπιο, χαρακτηρίζοντας τις συνομιλίες για το αρκτικό έδαφος «ενθαρρυντικές». Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς εξέφρασε την ελπίδα ότι θα βρεθεί «μια αμοιβαία αποδεκτή λύση» εντός του ΝΑΤΟ.

Οι υπουργοί Εξωτερικών της Γροιλανδίας και της Δανίας θα συναντήσουν την Τετάρτη τον Αμερικανό αντιπρόεδρο JD Vance και τον Ρούμπιο στον Λευκό Οίκο, με στόχο «ειλικρινή διάλογο με την κυβέρνηση», όπως ανέφερε άλλος διπλωμάτης της ΕΕ.

Προσπάθειες συμβιβασμού με τις ΗΠΑ

Όπως εκτιμά πρώτος διπλωμάτης της ΕΕ, μια πιθανή συμφωνία θα μπορούσε να δώσει στον Τραμπ μια νίκη προς εσωτερική κατανάλωση, όπως αναγκάζοντας τις ευρωπαϊκές χώρες να επενδύσουν περισσότερο στην αρκτική ασφάλεια και υποσχόμενοι στις ΗΠΑ κέρδη από τα ορυκτά της Γροιλανδίας.

Ο Τραμπ αναζητεί κυρίως μια νίκη για τη Γροιλανδία, σύμφωνα με τον ίδιο διπλωμάτη. «Αν μπορέσετε έξυπνα να συνδυάσετε την αρκτική ασφάλεια με τα κρίσιμα ορυκτά και το παρουσιάσετε ως μεγάλο πακέτο, υπάρχει πιθανότητα να δεχτεί», σημειώνει. Παρόμοιες στρατηγικές είχαν εφαρμοστεί όταν οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι δεσμεύτηκαν να διαθέσουν το 5% του ΑΕΠ τους στην άμυνα.

Στο μέτωπο της άμυνας, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε άνοιξε το δρόμο για συμφωνία δηλώνοντας τη Δευτέρα ότι οι χώρες συζητούν τρόπους ενίσχυσης της αρκτικής ασφάλειας. Αν και δεν έχουν καθοριστεί τα επόμενα βήματα, η αυξημένη επένδυση των Ευρωπαίων-μελών του ΝΑΤΟ φαίνεται να ανταποκρίνεται στην επιθυμία του Τραμπ για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ανάληψη ευθύνης.

Όσον αφορά την εξόρυξη ορυκτών, οι λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς. Ωστόσο, σύμφωνα με αξιωματούχο της ΕΕ, ένα σενάριο προβλέπει να διασφαλιστεί στις ΗΠΑ μερίδιο από τα κέρδη εξόρυξης κρίσιμων πρώτων υλών.

Περιορισμένη παραγωγική ικανότητα στη Γροιλανδία

Προς το παρόν, η δυνατότητα εξαγωγής κρίσιμων πρώτων υλών από τη Γροιλανδία είναι περιορισμένη. Η Δανία προσπαθεί εδώ και χρόνια να προσελκύσει επενδύσεις σε μακροπρόθεσμα έργα, χωρίς μεγάλη επιτυχία, καθώς οι χώρες προτιμούν φθηνότερες πηγές στην παγκόσμια αγορά.

Η ΕΕ σκοπεύει να υπερδιπλασιάσει τις επενδύσεις στη Γροιλανδία στον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της — περιλαμβάνοντας κονδύλια για έργα σχετιζόμενα με κρίσιμες πρώτες ύλες. Αυτό μπορεί να αποτελέσει δέλεαρ ώστε ο Τραμπ να δεχτεί συνεπένδυση.

Ωστόσο, αν το πραγματικό ενδιαφέρον του Τραμπ είναι τα ορυκτά του νησιού, οι Δανοί προσφέρουν εδώ και χρόνια στις ΗΠΑ τη δυνατότητα επένδυσης — πρόταση που μέχρι τώρα έχουν απορρίψει οι Αμερικανοί αξιωματούχοι. Αν η πίεση αφορά την Κίνα ή τη Ρωσία, ο Τραμπ θα μπορούσε εύκολα να ζητήσει από την Κοπεγχάγη αύξηση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο νησί.

Ανησυχίες για το μέλλον της συμμαχίας

Ένας τρίτος διπλωμάτης της ΕΕ αναρωτήθηκε μήπως τελικά ο στόχος του Τραμπ είναι να περάσει στην ιστορία. Το σύνθημα «Make America Great Again» «έχει γίνει γεωγραφική έννοια — θέλει να μείνει γνωστός ως ο άνθρωπος που έκανε την Αμερική ‘μεγαλύτερη’ γεωγραφικά», σχολίασε χαρακτηριστικά.

Πάνω απ’ όλα, οι κυβερνήσεις θέλουν να αποφύγουν μια στρατιωτική σύγκρουση, σύμφωνα με τους τρεις διπλωμάτες και τον αξιωματούχο της ΕΕ. Άμεση επέμβαση των ΗΠΑ στη Γροιλανδία — έδαφος κράτους-μέλους ΕΕ και ΝΑΤΟ — θα σήμαινε ουσιαστικά το τέλος της μεταπολεμικής τάξης ασφαλείας.

«Θα ήταν πρωτοφανές στην ιστορία του ΝΑΤΟ και κάθε αμυντικής συμμαχίας», δήλωσε ο υπουργός Άμυνας της Γερμανίας Boris Pistorius, προσθέτοντας ότι το Βερολίνο συζητά με την Κοπεγχάγη τις επιλογές σε περίπτωση αμερικανικής κατάληψης.

Ο επίτροπος Άμυνας της ΕΕ Andrius Kubilius και η πρωθυπουργός της Δανίας Mette Fredriksen τόνισαν ότι στρατιωτική επέμβαση θα σήμαινε το τέλος του ΝΑΤΟ. «Όλα θα σταματούσαν», είπε χαρακτηριστικά η Fredriksen.

«Καμία πρόβλεψη στη συνθήκη ίδρυσης του 1949 δεν καλύπτει επίθεση ενός συμμάχου εναντίον άλλου», ανέφερε ανώνυμα διπλωμάτης του ΝΑΤΟ. Θα σήμαινε «το τέλος της συμμαχίας», πρόσθεσε.

“Σεισμική” στιγμή για τις ευρω-αμερικανικές σχέσεις

Ο Τραμπ δήλωσε πως «ίσως χρειαστεί» οι ΗΠΑ να επιλέξουν μεταξύ εκπλήρωσης του στόχου τους στη Γροιλανδία και διατήρησης της συμμαχίας.

Η διατήρηση του ΝΑΤΟ παραμένει ύψιστη προτεραιότητα για την ΕΕ, σύμφωνα με τον πρώτο διπλωμάτη. Αν και δημόσια και ιδιωτικά οι αξιωματούχοι απορρίπτουν κατηγορηματικά το ενδεχόμενο παραχώρησης της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ, οι δηλώσεις τους καταδεικνύουν πόσο απεγνωσμένα θέλουν να αποφύγουν άμεση σύγκρουση με την Ουάσιγκτον.

«Το ζήτημα είναι σοβαρό — κι η Ευρώπη φοβάται», είπε τέταρτος διπλωμάτης των Βρυξελλών που συμμετέχει στις διαβουλεύσεις. Πέμπτος διπλωμάτης χαρακτήρισε τη στιγμή «σεισμική», καθώς δείχνει ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να ανατρέψουν έναν αιώνα σταθερών σχέσεων.

Παρόλο που υπάρχει σύμπνοια πως στρατιωτική σύγκρουση είναι αδιανόητη, η επίτευξη μιας διαπραγματευτικής λύσης αποδεικνύεται πολύ δύσκολη.

“Δεν υπάρχει εγχειρίδιο” για τέτοιες καταστάσεις

Μέχρι το στρατιωτικό πλήγμα των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα στις 3 Ιανουαρίου, αλλά και τις νέες αξιώσεις Τραμπ για τη Γροιλανδία, οι Ευρωπαίοι απέφευγαν συνειδητά οποιονδήποτε σχεδιασμό προστασίας του νησιού — θεωρώντας ότι κάτι τέτοιο θα ενίσχυε τον κίνδυνο αντί να τον μειώσει.

«Το θεωρούσαμε πιθανό κίνδυνο αλλά δεν μπορούσαμε να κάνουμε πολλά», δήλωσε ο ειδικός αμερικανικής στρατιωτικής πολιτικής στο Βασιλικό Κολέγιο Άμυνας Δανίας Thomas Crosbie. Όσο περισσότερο εστιάζεις σε αυτό ή προετοιμάζεσαι για αντίσταση, τόσο αυξάνεις τις πιθανότητες εκδήλωσης μιας κρίσης, εξηγεί ο Crosbie.

Ωστόσο, μετά από έξι χρόνια αποφυγής κάθε σχεδιασμού απέναντι στις απειλές Τραμπ, η Ευρώπη βρέθηκε απροετοίμαστη και τώρα αναζητά λύσεις υπό πίεση.

Οι Ευρωπαίοι καλούνται πλέον να δουν τι εργαλεία έχουν στη διάθεσή τους έναντι των ΗΠΑ. «Το συνηθισμένο εγχειρίδιο δεν λειτουργεί πια», ανέφερε πρώην Δανός βουλευτής που γνωρίζει τις σχετικές συζητήσεις.

Aξιωματούχοι θεωρούν πως πρόκειται για τη μεγαλύτερη πρόκληση στην Ευρώπη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, χωρίς σαφή στρατηγική αντιμετώπισης.

«Ξέρουμε πώς θα αντιδρούσαμε αν έτσι δρούσε η Ρωσία», σημείωσε τέταρτος διπλωμάτης. Με τις ΗΠΑ όμως; «Αυτό απλά δεν το έχουμε ξαναζήσει.»