ΑΡΘΡΟ LIBRE/Θρασύβουλος Ευτυχίδης: Μετά τη Βενεζουέλα τι;

«Η υπεροχή της αμφιβόλου ποιότητας προσωπικής ηθικής του Προέδρου Τραμπ έναντι του Διεθνούς Δικαίου, οδηγεί σε παγκόσμια αταξία και χάος.»

Του Θράσου Ευτυχίδη*

Δε θα με χαρακτήριζα με κανένα τρόπο οπαδό του Τραμπ και της σημερινής Αμερικανικής Εξωτερικής και όχι μόνο πολιτικής. Σε κάθε περίπτωση όμως έστω και σε αυτή τη χαοτική συμπεριφορά του 47^ου Προέδρου, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε, ότι υπάρχει μια συνέπεια λόγων και πράξεων. Ο Ντόναλντ Τραμπ κάνει ακριβώς αυτό που μας έχει πει ότι θα κάνει και μάλιστα φρόντισε να το αποτυπώσει και γραπτά στην Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ που δημοσίευσε μόλις το Νοέμβριο. Επομένως κανένας δε θα μπορούσε να τον χαρακτηρίσει για ασυνέπεια. Απλά ήταν όλα αυτά τόσο υπερβολικά που κανένας σε ολόκληρο τον κόσμο, ούτε εχθροί, ούτε σύμμαχοι της Υπερδύναμης δεν θα μπορούσε λογικά να αποδεχθεί. Και όμως συμβαίνουν.

Οι ΗΠΑ του POTUS Ντόναλντ Τραμπ, όχι απλά παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο, το παρακάμπτουν πλήρως ως σα να μην υπάρχει. Άλλωστε το δηλώνει και ο ίδιος ο Πρόεδρος ότι όριο δεν είναι γι αυτόν το Διεθνές Δίκαιο αλλά η προσωπική του ηθική!!! Φυσικά δε θα μπούμε στη διαδικασία να εξετάσουμε αν έχει και σε ποιο βαθμό ηθική του πρόσωπο του Ντόναλντ Τραμπ, ούτε καν’ τα όρια μεταξύ λογικής και παραλογικής.

Το ανησυχητικό στην περίπτωσή του που δυστυχώς ταυτίζεται με την επίσημη πολιτική των ΗΠΑ στην παρούσα στιγμή, είναι η απόλυτη ανατροπή των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου που δημιουργήθηκαν μετά τη λήξη του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου και εν πολλοίς καθόρισαν τις Παγκόσμιες Διεθνείς Σχέσεις έστω και σε συνθήκες Ψυχρού Πολέμου. Το ακόμη πιο ανησυχητικό ότι υπάρχουν ηγέτες – χώρες που θεωρούν σωστή τη θέση του.

Ο Τραμπ μετά τη Βενεζουέλα και την παράνομη μεν, απόλυτα επιτυχημένη δε ως προς τις στόχους της στρατιωτική επιχείρηση έρχεται γι’ άλλη μια φορά με μια επίδειξη αμετροέπειας αλλά και ισχύος να εκφράσει ανοιχτά τα θέλω του. Ποια είναι αυτά;

Α. Ολόκληρο το Δυτικό Ημισφαίριο. Η επίσημη αφίσα που κυκλοφόρησε ο Λευκός Οίκος την επομένη της επίθεσης στη Βενεζουέλα δεν αφήνει κανένα περιθώριο αμφισβήτησης ή παρερμηνείας. Κούβα, Κολομβία, Μεξικό, Βραζιλία, Νικαράγουα, θα πρέπει να ανησυχούν. Με δεδομένο ότι οι χώρες της Κεντρικής και της Λατινικής Αμερικής δε διαθέτουν αποτρεπτική ισχύ, και οι πιθανοί σύμμαχοί τους Ρωσία και Κίνα αντιμετωπίζουν τα δικά τους προβλήματα, αυτό φαντάζει ένα εύκολο έργο. Μάλιστα η περίπτωση της Κολομβίας δείχνει ότι αυτό θα μπορούσε εύκολα να επιτευχθεί χωρίς τη χρήση ένοπλης βίας. Οι ΗΠΑ δεν ενδιαφέρονται για κατοχή εδαφών, ούτε για διατήρηση στρατευμάτων σ αυτές τις χώρες. Αυτό που θέλουν είναι η απόλυτη κατοχή και διάθεση των πόρων αυτών των χωρών. Το παράδειγμα της Βενεζουέλας προβάλλεται ως απόδειξη ότι μπορούν και θα το κάνουν.

Β. Γροιλανδία

Το μεγαλύτερο νησί του κόσμου, Αυτόνομη Δημοκρατία στα όρια της Δανίας, με 57 περίπου χιλιάδες κατοίκους που το 80% του εδάφους της καλύπτεται από πάγους αλλά τεράστιους πόρους σε σπάνιες γαίες και μέταλλα απαραίτητα για υπολογιστές, κινητά, τεχνητή νοημοσύνη, σύγχρονα οπλικά συστήματα. Αλλά και η θέση της που ανοίγει τους μεταφορικούς δρόμους της Αρκτικής. Οι ΗΠΑ θέλουν τη Γροιλανδία από τον καιρό του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, δεν το έχουν κρύψει ποτέ. Στρατιωτικά δεν υπάρχει πρόβλημα. Στη βάση της συμφωνίας που έχουν από το 1951 οι ΗΠΑ διατηρούν στρατιωτική βάση που θα μπορούσαν να επεκτείνουν διασφαλίζοντας την ασφάλεια που προβάλλουν ως δικαιολογία στην περιοχή. Το πρόβλημα είναι οι πόροι. Από τις 21 Ιουνίου 2009, η κυβέρνηση της Γροιλανδίας απολαμβάνει μεγαλύτερη αυτονομία στο έδαφος του Βασιλείου της Δανίας και έχει μεταξύ άλλων το δικαίωμα να διαχειρίζεται αυτούς τους πόρους και να απολαμβάνει τα κέρδη που προέρχονται από αυτούς.

Το πέρασμα της εκμετάλλευσης των πλούσιων φυσικών πόρων από τη Γροιλανδία στις ΗΠΑ σημαίνει πρακτικά ή μια συμφωνία αποκλειστικής εκμετάλλευσης ή προσάρτηση. Το μικρό πρόβλημα για τις ΗΠΑ αυτή τη στιγμή είναι ότι η Γροιλανδία ως Αυτόνομη Δημοκρατία στο έδαφος του Βασιλείου της Δανίας, καλύπτεται από τη συνθήκη του ΝΑΤΟ, μια που η Δανία είναι μέλος του, αλλά και από τις συνθήκες της Ε.Ε.

Η Ε.Ε έχει εκφράσει την έντονη αντίδρασή της και την αλληλεγγύη της στη Δανία. Αυτό βέβαια για τις σημερινές ΗΠΑ δε σημαίνει τίποτα. Η θέση Τραμπ, είναι «το ΝΑΤΟ είμαι εγώ» ενώ οι απόψεις του για την Ε.Ε. και τους ηγέτες της είναι ξεκάθαρα εκφρασμένη. Απλά δεν υπάρχουν.

Η στρατιωτική κατάληψη είναι μια εύκολη διαδικασία. Αλλά η κατακραυγή από μια επιχείρηση με «πράσινα ανθρωπάκια» στη Γροιλανδία, στο πρότυπο της ρωσικής επιχείρησης στην Κριμαία, θα προκαλούσε παγκόσμια κατακραυγή. Ούτε αυτό βέβαια απασχολεί τον Τραμπ. Ίσως αυτό που τον απασχολεί ξεκάθαρα είναι η απώλεια πελατών στη βάση ενός εμπορικού πολέμου που θα ξεσπάσει.

Η εκτίμησή μου είναι ότι οι ΗΠΑ θα προσπαθήσουν να θέσουν την Γροιλανδία υπό τον πλήρη έλεγχό τους με μια συμφωνία με τη Δανία και την κυβέρνηση της Γροιλανδίας, που θα εκχωρεί τα δικαιώματα πλήρους εκμετάλλευσης των πόρων της. Αν αποτύχουν οι «διαπραγματεύσεις» υπάρχει πάντα η δεύτερη λύση που θα οδηγήσει στο απόλυτο χάος.

Γ. Ιράν

Το Ιράν είναι μακριά από το Δυτικό Ημισφαίριο. Ο Τραμπ μέσα από το Προεδρικό αεροσκάφος, έκανε δηλώσεις για τη Γροιλανδία, κρατώντας στο χέρι ένα μαύρο καπελάκι με την επιγραφή “Make Iran Great Again”. Σαφής η πρόθεση και ευκαιρία για τη ρεβάνς. Σε αυτά τα πλαίσια και η εντεινόμενη ρητορική για χτύπημα στο Ιράν σε περίπτωση που σκοτωθούν διαδηλωτές από τις δυνάμεις ασφαλείας.

Πρακτικά ο Τράμπ λέει, αν οι δυνάμεις ασφαλείας σκοτώνουν διαδηλωτές, θα χτυπήσουμε εμείς σκοτώνοντάς τους αλλά για καλό σκοπό. Προφανέστατα οι βόμβες που θα πέσουν στο Ιράν δε θα κάνουν διακρίσεις σε καθεστωτικούς και μη.

Η κατάσταση στο Ιράν με τις εντεινόμενες πλέον διαδηλώσεις, έχει φτάσει σε ένα τέτοιο σημείο που φαίνεται ότι το καθεστώς δεν μπορεί πλέον να τις ελέγξει. Ίσως να μην χρειαστεί επέμβαση λοιπόν. Απλά οι ΗΠΑ θα πρέπει να διασφαλίσουν τη διάδοχη απόλυτα ελεγχόμενη κατάσταση. Δυστυχώς οι επιλογές τους εδώ δεν είναι πολλές. Φαίνεται να αναγκάζονται να υποστηρίξουν την επιστροφή του διαδόχου του Περσικού θρόνου Ρεζά Παχλεβί αν και γνωρίζουν την ανεπάρκειά του αλλά και την αντιπάθεια του Ιρανικού λαού στο πρόσωπό του.

Οι ΗΠΑ θα διασφαλίσουν την θριαμβευτική επιστροφή του στο Ιράν τις επόμενες ημέρες.

Συμπερασματικά

Με τις ενέργειές τους οι ΗΠΑ και ο Τραμπ, θέτουν σε απόλυτη αμφισβήτηση τις όποιες θεωρίες πολυπολικότητας του σύγχρονου κόσμου που έχουν εκφράσει στα δόγματά εξωτερικής πολιτικής τους. Τόσο η Ρωσία με την ομιλία Πούτιν στο club διαλόγου Valdai, όσο και η Κίνα με την ομιλία Σι Τζι Πινγκ κατά την έναρξη της Συνόδου της Σαγγάης για τη νέα μορφή Παγκόσμιας Διακυβέρνησης.

Επιδιώκει να καταδείξει την απόλυτη δύναμη των ΗΠΑ και δεν αποφεύγει τις έκνομες προκλήσεις απέναντι στη Ρωσία με τις κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων. Την ίδια στιγμή αποσύρει τις ΗΠΑ από 66 οργανισμούς και Διεθνείς Συνθήκες. Η ευθεία αμφισβήτηση των Διεθνών Οργανισμών και του ρόλου της, η υπεροχή της αμφιβόλου ποιότητας προσωπικής ηθικής του Προέδρου Τραμπ έναντι του Διεθνούς Δικαίου, οδηγεί σε παγκόσμια αταξία και χάος.

Δυστυχώς, η απόλυτη αδυναμία της Ε.Ε. των αρχών και αξιών να αντισταθεί καθιστά την κατάσταση ακόμη χειρότερη.

Πρακτικά τη λύση καλούνται να τη δώσουν οι ίδιοι οι Αμερικανοί πολίτες δια της ψήφου τους πριν τα πράγματα οδηγηθούν στο σημείο χωρίς επιστροφή. 

*Θρασύβουλος Κ. Ευτυχίδης, Διεθνολόγος – Οικονομολόγος