Politico: Το σχέδιο της Ευρώπης για να σώσει τη Γροιλανδία από τον Τραμπ

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν πλέον συνειδητοποιήσει ότι οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για την κατάληψη της Γροιλανδίας είναι απολύτως σοβαρές. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στην Ευρώπη δεν αγνοούν πλέον τη σκληρή ρητορική του Αμερικανού προέδρου και αναζητούν επειγόντως ένα σχέδιο για να τον σταματήσουν.

«Πρέπει να είμαστε έτοιμοι για άμεση αντιπαράθεση με τον Τραμπ», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης που ενημερώνεται για τις τρέχουσες συζητήσεις. «Βρίσκεται σε επιθετική διάθεση και πρέπει να προετοιμαστούμε κατάλληλα».

Ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι σχεδιάζει να συζητήσει το ενδεχόμενο απόκτησης της Γροιλανδίας με Δανούς αξιωματούχους την επόμενη εβδομάδα. Ο Λευκός Οίκος ανέφερε ότι η προτίμηση του Τραμπ θα ήταν μια διαπραγματευτική συμφωνία, αλλά δεν αποκλείει και στρατιωτική επέμβαση.

Καθώς εντείνονται οι διπλωματικές προσπάθειες στην Ευρώπη, ο Γάλλος Υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό δήλωσε ότι συζήτησε με τους ομολόγους του από τη Γερμανία και την Πολωνία μια κοινή ευρωπαϊκή απάντηση στις απειλές του Τραμπ.

«Το διακύβευμα είναι πώς μπορεί η Ευρώπη, η ΕΕ, να ενισχυθεί ώστε να αποτρέπει απειλές και επιθέσεις κατά της ασφάλειας και των συμφερόντων της», τόνισε ο Μπαρό στους δημοσιογράφους. «Η Γροιλανδία δεν πωλείται ούτε καταλαμβάνεται… οι απειλές πρέπει να σταματήσουν».

Ευρωπαϊκές επιλογές απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις

Το PΟLITICO μίλησε με αξιωματούχους, διπλωμάτες, ειδικούς και στελέχη του NATO, χαρτογραφώντας τις επιλογές της Ευρώπης για την αποτροπή των αμερικανικών σχεδίων. Όλοι ζήτησαν ανωνυμία για να μιλήσουν ελεύθερα.

«Όλοι είναι σοκαρισμένοι και δεν γνωρίζουν τι έχουμε πραγματικά στα χέρια μας», σχολίασε πρώην βουλευτής της Δανίας. «Κανείς δεν ξέρει τι να κάνει, γιατί οι Αμερικανοί μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν. Αλλά χρειαζόμαστε απαντήσεις άμεσα, όχι σε τρία ή πέντε χρόνια».

Την Τετάρτη το PΟLITICO παρουσίασε τα βήματα που θα μπορούσε να ακολουθήσει ο Τραμπ για την κατάληψη της Γροιλανδίας. Τώρα εξετάζει πώς μπορεί η Ευρώπη να τον σταματήσει.

Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι η Γροιλανδία είναι ζωτικής σημασίας για τα αμερικανικά συμφέροντα ασφαλείας και κατηγορεί τη Δανία ότι δεν προστατεύει επαρκώς το νησί από την αυξανόμενη κινεζική και ρωσική στρατιωτική δραστηριότητα στην Αρκτική.

Μια διαπραγματευτική λύση που θα επιτρέψει στον Τραμπ να παρουσιάσει μια νίκη και ταυτόχρονα θα διασώσει το κύρος της Δανίας και της Γροιλανδίας θεωρείται ίσως η ταχύτερη διέξοδος.

Πρώην ανώτατος αξιωματούχος του NATO πρότεινε η συμμαχία να μεσολαβήσει μεταξύ Γροιλανδίας, Δανίας και ΗΠΑ, όπως έχει κάνει στο παρελθόν μεταξύ της Τουρκίας και της Ελλάδας.

Ο Αμερικανός πρέσβης στο NATO, Μάθιου Ουίτακερ, δήλωσε πως ο Τραμπ θεωρεί ότι η ασφάλεια της Γροιλανδίας είναι ανεπαρκής. «Καθώς λιώνουν οι πάγοι και ανοίγουν οι διαδρομές στην Αρκτική… η Γροιλανδία γίνεται σοβαρός κίνδυνος για τις ΗΠΑ» σημείωσε χαρακτηριστικά.

Οι σύμμαχοι στο NATO εξετάζουν νέες πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ασφάλεια της Γροιλανδίας, παρά το γεγονός ότι πολλοί θεωρούν υπερβολικές τις απειλές από ρωσικά ή κινεζικά πλοία στην περιοχή.

NATO και ευρωπαϊκές στρατηγικές στην Αρκτική

Μεταξύ άλλων, προτείνεται επιτάχυνση των αμυντικών δαπανών στην Αρκτική, περισσότερες στρατιωτικές ασκήσεις στην περιοχή και ανάπτυξη στρατευμάτων στη Γροιλανδία ώστε να καθησυχαστούν οι ΗΠΑ, σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες του NATO.

Η συμμαχία εξετάζει επίσης τη δημιουργία ενός σχήματος «Arctic Sentry» — μεταφέροντας στρατιωτικά μέσα στην περιοχή — κατά το πρότυπο των Eastern Sentry και Baltic Sentry, όπως ανέφεραν δύο διπλωμάτες.

«Ό,τι μπορεί να γίνει» για ενίσχυση της παρουσίας του NATO κοντά στη Γροιλανδία «πρέπει να αξιοποιηθεί στο έπακρο», ανέφερε χαρακτηριστικά ένας από τους παραπάνω διπλωμάτες.

Τραμπ: Θέλει τη Γροιλανδία και για τα τεράστια κοιτάσματα ορυκτών της αλλά και τα πιθανά αποθέματα πετρελαίου-φυσικού αερίου. Ωστόσο, η εξόρυξη είναι δύσκολη και κοστοβόρα λόγω των ακραίων συνθηκών, κάνοντας τα αποθέματα λιγότερο ανταγωνιστικά έναντι των κινεζικών εισαγωγών.

Οικονομικά κίνητρα και πολιτική αυτονομίας στη Γροιλανδία

Δανοί διπλωμάτες αναφέρουν πως προσπαθούσαν επί χρόνια να προσελκύσουν επενδύσεις στη Γροιλανδία χωρίς ιδιαίτερη ανταπόκριση από τους Ευρωπαίους εταίρους. Πλέον όμως φαίνεται πως αλλάζει στάση η Ευρώπη.

Η κυβέρνηση Τραμπ στηρίζει ενεργά το κίνημα ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας, υποστηρίζοντας πως μια συμφωνία με τις ΗΠΑ θα φέρει αμερικανικές επενδύσεις στο νησί εφόσον αποχωρήσει από το Βασίλειο της Δανίας.

Τραμπ, αν και δεν αποκλείει στρατιωτική δράση, δηλώνει πως προτιμά ειρηνική προσχώρηση της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ.

Bρυξέλλες και Κοπεγχάγη προσπαθούν να πείσουν τους κατοίκους της Γροιλανδίας ότι μπορούν να προσφέρουν καλύτερη συμφωνία από αυτήν των Αμερικανών.

Bρυξέλλες, σύμφωνα με σχέδιο που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προτίθεται να υπερδιπλασιάσει τη χρηματοδότηση προς τη Γροιλανδία από το 2028 στο πλαίσιο πολυετούς προϋπολογισμού — αγγίζοντας τα 530 εκατ. ευρώ.

Γροιλανδία, πέραν των κονδυλίων που λαμβάνει από τη Δανία ως αυτόνομη περιοχή, θα δικαιούται επιπλέον 44 εκατ. ευρώ. σε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για απομακρυσμένες περιοχές που συνδέονται με ευρωπαϊκές χώρες.

Δανοευρωπαϊκή στήριξη: Εστιάζει κυρίως σε πρόνοια, υγεία, εκπαίδευση και πράσινη μετάβαση — αλλά πλέον δίνεται έμφαση στην ανάπτυξη εξορυκτικών δυνατοτήτων του νησιού.

«Έχουμε πολλούς κάτω από το όριο φτώχειας και υποδομές που υστερούν σημαντικά· τα ορυκτά μας εκμεταλλεύονται κυρίως δανικές εταιρείες χωρίς ουσιαστικό όφελος για τη Γροιλανδία», δηλώνει ο Κούνο Φένκερ, βουλευτής υπέρ της ανεξαρτησίας στη γροιλανδική αντιπολίτευση.

Aντιστάθμισμα ΕΕ: εμπορικά αντίμετρα & στρατηγική ανάσχεσης

Mια ελκυστική πρόταση από Δανία-ΕΕ ίσως αποτρέψει τους κατοίκους της Γροιλανδίας από το να ενδώσουν στις ΗΠΑ.

Aπό την πρώτη θητεία Τραμπ «καταβάλλεται μεγάλη προσπάθεια ώστε να διασφαλιστεί η ευρωπαϊκή ή/και νορδική ασφάλεια χωρίς ενεργή συμμετοχή των ΗΠΑ», επισημαίνει ο Thomas Crosbie, ειδικός στις στρατιωτικές υποθέσεις στο Βασιλικό Κολλέγιο Άμυνας Δανίας. «Είναι δύσκολο αλλά εφικτό· ωστόσο κανείς δεν έχει σκεφτεί σοβαρά πώς διασφαλίζεται η Ευρώπη απέναντι στις ΗΠΑ — αυτό μοιάζει τρελό», σχολιάζει χαρακτηριστικά.

Η ΕΕ διαθέτει ένα ισχυρό πολιτικό εργαλείο: το Anti-Coercion Instrument («εμπορικό βαζούκα») που θεσπίστηκε μετά την πρώτη θητεία Τραμπ — επιτρέπει αντίποινα σε περίπτωση εμπορικών διακρίσεων εις βάρος κρατών-μελών.

Η Κομισιόν είχε απειλήσει με ενεργοποίηση του εργαλείου όταν ο Τραμπ επέβαλε δασμούς στην ΕΕ, αλλά τελικά το ανέστειλε μετά τη συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών τον Ιούλιο.

Mε τις ΗΠΑ ακόμη να διατηρούν δασμούς έναντι ευρωπαϊκών προϊόντων, οι Βρυξέλλες μπορούν ανά πάσα στιγμή να επαναφέρουν το μέτρο αυτό ως αντίδραση.

“Έχουμε εξαγωγές προς τις ΗΠΑ άνω των 600 δισ. ευρώ. Για περίπου το ένα τρίτο αυτών έχουμε μερίδιο αγοράς άνω του 50% — αυτή είναι η δύναμή μας”, δηλώνει ο Bernd Lange, πρόεδρος της επιτροπής εμπορίου του Ευρωκοινοβουλίου.

Kίνδυνος στρατιωτικής σύγκρουσης & τα όρια των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων

Eάν οι ΗΠΑ αποφασίσουν τελικά να καταλάβουν τη Γροιλανδία διά της βίας, οι επιλογές των Ευρωπαίων είναι περιορισμένες.

“Δεν πρόκειται οι Ευρωπαίοι να επιτεθούν προληπτικά σε Αμερικανούς πριν εκείνοι διεκδικήσουν τη Γροιλανδία — κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με αιτία πολέμου”, σημειώνει ο Crosbie. “Σε περίπτωση πρώτης κίνησης πάντως — αν πρόκειται για μικρή ομάδα — θα μπορούσαν ίσως να συλληφθούν ως εγκληματίες”.

Nομικά, η Δανία υποχρεούται βάσει εντολής του 1952 τα στρατεύματα “να αντισταθούν αμέσως χωρίς αναμονή εντολών” σε περίπτωση επίθεσης σε δανικό έδαφος.

Eυρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν πως χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, ή άλλες θα μπορούσαν — εφόσον ζητηθεί — να στείλουν στρατεύματα στη Γροιλανδία ώστε να αυξηθεί το κόστος μιας πιθανής αμερικανικής επέμβασης, λειτουργώντας αποτρεπτικά ακόμα κι αν δεν μπορούν πραγματικά να ανακόψουν μια αμερικανική εισβολή.

“Μπορείς να έχεις ένα φαινόμενο ‘tripwire’, όπου μικρές ομάδες ανθρώπων βρίσκονται φυσικά μπροστά στον δρόμο μιας εισβολής (όπως στην πλατεία Τιενανμέν), προκαλώντας είτε τη χρήση βίας είτε υποχώρηση”, λέει ο Crosbie. “Αλλά αυτή η στρατηγική έχει μεγάλο κόστος· είναι αχαρτογράφητα νερά όπου ίσως χαθούν ζωές προσπαθώντας να αποτραπεί η αμερικανική απαίτηση επί της Γροιλανδίας”.

[Ρεπορτάζ συνέβαλαν οι Gerardo Fortuna, Clea Caulcutt και Eli Stokols]

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ.