Βενεζουέλα: Όταν ο Τραμπ χτυπά τον Μαδούρο για να πονέσει η Κίνα

Η σημερινή αμερικανική επιχείρηση στη Βενεζουέλα και η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι ο Νικολάς Μαδούρο «συνελήφθη και μεταφέρθηκε εκτός χώρας» δεν συνιστούν απλώς μια βίαιη αλλαγή καθεστώτος. Πρόκειται για μια κίνηση με σαφή γεωοικονομικό αποτύπωμα, σχεδιασμένη να πλήξει έμμεσα αλλά με ακρίβεια τον ενεργειακό και εμπορικό πυρήνα της Κίνας: την ασφάλεια τροφοδοσίας, το κόστος διύλισης και την αξιοπιστία των κινεζικών δικτύων που λειτουργούν στα όρια ή και πέρα από το καθεστώς κυρώσεων.

Γιατί η Βενεζουέλα είναι «κινεζικός διάδρομος»

Από το 2020 και μετά, το βενεζουελάνικο αργό εξελίχθηκε σε κρίσιμο τροφοδότη της Ασίας και κυρίως της Κίνας. Όχι από ιδεολογική σύμπλευση Πεκίνου–Καράκας, αλλά επειδή οι δυτικές κυρώσεις και ο αποκλεισμός από τις παραδοσιακές αγορές άφησαν στη Βενεζουέλα έναν και μόνο αγοραστή: εκείνον που διέθετε ανοχή στο ρίσκο και τη δυνατότητα απορρόφησης βαρέος και εξαιρετικά βαρέος αργού.

Έτσι διαμορφώθηκε ένα υβριδικό μοντέλο ροών, όπου μέρος των φορτίων αφορά καθαρό εμπόριο και μέρος λειτουργεί ως «πληρωμή σε πετρέλαιο» για υπηρεσίες, προμήθειες και κυρίως για την εξυπηρέτηση χρέους προς την Κίνα. Η σημερινή αμερικανική κίνηση δείχνει ότι για την Ουάσιγκτον, και προσωπικά για τον Τραμπ, ο βασικός αντίπαλος είναι ένας. Και τα ενδιάμεσα εμπόδια πρέπει να απομακρυνθούν, ακόμη κι αν αυτό έχει υψηλό κόστος για τον στόχο.

Το πραγματικό διακύβευμα: τι ταξιδεύει στη θάλασσα

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο τι απαγορεύεται τυπικά, αλλά τι μπορεί ακόμη να ταξιδέψει δια θαλάσσης. Το τελευταίο διάστημα, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανέβασε επίπεδο, στοχεύοντας δίκτυα που φέρονται να διευκολύνουν την παράκαμψη κυρώσεων από τη Βενεζουέλα. Και αυτή τη φορά, η Κίνα μπαίνει στο κάδρο με τρόπο χειρουργικό.

Σύμφωνα με το Reuters, δεξαμενόπλοια που δραστηριοποιούνται στη γραμμή Βενεζουέλα–Κίνα εμπλέκονται σε swap arrangements και αποπληρωμές χρέους όχι απλώς σε εμπόριο, αλλά στη διατήρηση χρηματοοικονομικής ρευστότητας. Με τον Μαδούρο εκτός παιχνιδιού, κάθε συμφωνία που φέρει την υπογραφή του καθίσταται πολιτικά και νομικά επισφαλής, αν όχι ανενεργή.

Η «σύλληψη» ως σοκ αξιοπιστίας

Η επιχείρηση προσθέτει ένα νέο, πιο επικίνδυνο στοιχείο: το ρίσκο δεν είναι πλέον μόνο νομικό ή εμπορικό. Είναι πολιτικό και επιχειρησιακό. Το μήνυμα είναι σαφές: η χώρα-πηγή μπορεί να αποσταθεροποιηθεί μέσα σε ένα βράδυ.

Για το Πεκίνο, αυτό μεταφράζεται σε τρία άμεσα κόστη:

• αυξημένο premium κινδύνου στη μεταφορά (ασφάλιση, ναύλοι, αλλαγές δρομολογίων),
• απώλεια προβλεψιμότητας στα μείγματα βαρέος αργού που εξυπηρετούν συγκεκριμένα διυλιστήρια,
• αναγκαστική στροφή σε άλλους προμηθευτές βαρέος αργού, συνήθως ακριβότερους ή γεωπολιτικά πιο «φορτισμένους».

Η ουσία της κίνησης Τραμπ

Αν ο Τραμπ ήθελε απλώς να πιέσει το καθεστώς Μαδούρο, η συνέχιση της παραδοσιακής πολιτικής κυρώσεων θα αρκούσε. Η επιλογή μιας επιχείρησης που οδηγεί σε «σύλληψη» εκπέμπει διαφορετικά μηνύματα:

• Προς τη Βενεζουέλα: καμία επιστροφή στην κανονικότητα.
• Προς την Κίνα: κανένα κανάλι δεν είναι ασφαλές.
• Προς το Ιράν: το προηγούμενο έχει ήδη δημιουργηθεί.

Το Reuters επισημαίνει ότι οι αμερικανικές κινήσεις κατά του βενεζουελάνικου πετρελαίου έχουν ήδη μειώσει δραστικά τις εξαγωγές. Η σημερινή επιχείρηση δεν είναι αποκομμένη από αυτό το πλαίσιο· αποτελεί την πολιτικο-στρατιωτική κορύφωση μιας στρατηγικής που σφίγγει τη θηλιά εκεί όπου πονά περισσότερο το Πεκίνο: στην τροφοδοσία, στο κόστος και στην ενεργειακή του ανθεκτικότητα, τη στιγμή που οι αμερικανικοί δασμοί δεν κατάφεραν να κλονίσουν την κινεζική οικονομία όσο είχε υπολογιστεί.

Η ειρωνεία είναι ότι όλα αυτά αφορούν μια χώρα με τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο: περίπου 303 δισεκατομμύρια βαρέλια, σχεδόν το ένα πέμπτο των παγκόσμιων αποθεμάτων, κυρίως στη ζώνη του Ορινόκο. Έναν ενεργειακό γίγαντα, του οποίου το πραγματικό δυναμικό παραμένει καθηλωμένο από χρόνια υποεπένδυσης, κακοδιαχείρισης και κυρώσεων και που σήμερα μετατρέπεται σε πεδίο άσκησης πίεσης στον παγκόσμιο ανταγωνισμό ΗΠΑ–Κίνας.