Ανάλυση: Η Μέση Ανατολή κρίσιμος κόμβος για την παγκόσμια ασφάλεια

Το 2025 καταγράφεται ως μία από τις πιο κρίσιμες χρονιές για τη Μέση Ανατολή από το τέλος της προηγούμενης δεκαετίας, καθώς η περιοχή βρέθηκε στο επίκεντρο αλληλεπικαλυπτόμενων ένοπλων συγκρούσεων, εύθραυστων διπλωματικών προσπαθειών και μιας πρωτοφανούς μάχης πληροφόρησης και παραπληροφόρησης. Από τη Γάζα και το μέτωπο Ισραήλ–Ιράν, μέχρι την Ερυθρά Θάλασσα, τον Λίβανο και τη Συρία, οι εξελίξεις δεν περιορίστηκαν στα τοπικά όρια, αλλά επηρέασαν άμεσα τη διεθνή ασφάλεια, την παγκόσμια οικονομία, τις θαλάσσιες μεταφορές και τη γεωπολιτική ισορροπία μεταξύ Δύσης, Ρωσίας και περιφερειακών δυνάμεων.

Το 2025 ανέδειξε με σαφήνεια ότι η Μέση Ανατολή δεν αποτελεί απλώς μια «ζώνη κρίσης», αλλά έναν καταλύτη παγκόσμιας αποσταθεροποίησης.

Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρέθηκε για ακόμη μία χρονιά η Γάζα, όπου το 2025 σημαδεύτηκε από εναλλαγές μεταξύ διαπραγματεύσεων και γενικευμένης στρατιωτικής κλιμάκωσης. Οι πρώτες εβδομάδες του έτους συνοδεύτηκαν από προσπάθειες εκεχειρίας, οι οποίες όμως κατέρρευσαν στις 18 Μαρτίου, οδηγώντας σε νέα φάση εκτεταμένων εχθροπραξιών. Η εξέλιξη αυτή επιδείνωσε δραματικά την ανθρωπιστική κρίση και επανέφερε τη Γάζα στο επίκεντρο των διεθνών ανησυχιών.

Η συμφωνία που ανακοινώθηκε τον Σεπτέμβριο στο Σαρμ ελ Σέιχ, ως «πρώτη φάση» ενός πλαισίου κατάπαυσης του πυρός και ανταλλαγών, επιβεβαίωσε πόσο εύθραυστη παραμένει κάθε διπλωματική πρωτοβουλία σε ένα περιβάλλον διαρκούς καχυποψίας και στρατιωτικής υπερέντασης.

Παράλληλα, η κλιμάκωση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν αποτέλεσε ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο του 2025. Στις 13 Ιουνίου, ισραηλινά πλήγματα σε ιρανικούς στρατιωτικούς και πυρηνικούς στόχους, με αναφορές σε εγκαταστάσεις όπως η Νατάνζ, ανέβασαν κατακόρυφα τον κίνδυνο μιας άμεσης περιφερειακής σύγκρουσης. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε διεθνή ανησυχία, όχι μόνο για τις στρατιωτικές συνέπειες, αλλά και για τις επιπτώσεις στην ενεργειακή ασφάλεια, σε μια περίοδο όπου οι αγορές παραμένουν εξαιρετικά ευαίσθητες σε γεωπολιτικούς κραδασμούς.

Στον Λίβανο, το 2025 σηματοδότησε μια θεσμική καμπή με την εκλογή του Ζοζέφ Αούν στην προεδρία στις 9 Ιανουαρίου, κλείνοντας ένα μακροχρόνιο πολιτικό κενό. Αν και η εξέλιξη αυτή χαιρετίστηκε ως βήμα σταθεροποίησης, δεν εξάλειψε τις βαθύτερες κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις της χώρας, ούτε τις περιφερειακές πιέσεις που εξακολουθούν να διαμορφώνουν το λιβανικό πολιτικό σκηνικό.

Ιδιαίτερη σημασία για την παγκόσμια οικονομία είχε η συνεχιζόμενη κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα και την Υεμένη. Το 2025 καταγράφηκαν επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων, οι οποίες επηρέασαν άμεσα τις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές και υποχρέωσαν μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες να αλλάξουν δρομολόγια, αυξάνοντας το κόστος και τον χρόνο μεταφοράς αγαθών. Οι εξελίξεις αυτές ανέδειξαν πόσο στενά συνδέεται η ασφάλεια της Μέσης Ανατολής με την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.

Στη Συρία, το 2025 χαρακτηρίστηκε από μια μεταβατική φάση, με επίμονες εστίες αστάθειας, αλλά και δειλά βήματα περιφερειακής και διεθνούς επαναπροσέγγισης. Ζητήματα ασφάλειας παρέμειναν οξυμένα, ιδιαίτερα σε παράκτιες και στρατηγικές περιοχές, ενώ ταυτόχρονα καταγράφηκαν διπλωματικές κινήσεις και οικονομικές δεσμεύσεις, κυρίως από χώρες του Κόλπου και ευρωπαϊκούς θεσμούς, που αποσκοπούν στη σταδιακή επανένταξη της Δαμασκού στο περιφερειακό σύστημα.

Ένα ακόμη στοιχείο που σημάδεψε το 2025 ήταν η ανάδειξη ενός εκτεταμένου «πολέμου πληροφορίας». Η παραπληροφόρηση, η προπαγάνδα και οι στοχευμένες εκστρατείες επιρροής λειτούργησαν ως πολλαπλασιαστές της έντασης, επηρεάζοντας την κοινή γνώμη τόσο εντός της περιοχής όσο και διεθνώς. Σε μια εποχή όπου τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης λειτουργούν ως πεδίο σύγκρουσης, η πληροφορία αποδείχθηκε εξίσου κρίσιμη με τα στρατιωτικά μέσα.

Συνολικά, το 2025 κατέδειξε ότι η Μέση Ανατολή παραμένει ένας κόμβος όπου διασταυρώνονται τοπικές συγκρούσεις και παγκόσμια συμφέροντα. Οι εξελίξεις της χρονιάς επηρέασαν άμεσα την παγκόσμια ειρήνη, τη διεθνή ασφάλεια και τη σταθερότητα ευρύτερων περιοχών, αποδεικνύοντας ότι χωρίς μια συνολική πολιτική προσέγγιση και ουσιαστική διεθνή εμπλοκή, ο κύκλος της βίας και της αβεβαιότητας δύσκολα θα σπάσει.